Jan Stopyra

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 19:48, 15 sty 2019 autorstwa Andriusza (dyskusja | edycje) (Życiorys)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Stopyra
prezydent Szczecina
brak zdjecia
Data urodzenia 16 grudnia 1934
Miejsce urodzenia Stanisławów



Jan Stopyra (ur. 1934) – ekonomista, działacz samorządowy i polityczny, prezydent Szczecina, publicysta

Życiorys

Jan Władysław Stopyra urodził się 16 grudnia 1934 roku w Stanisławowie (obecnie Iwano-Frankiwsk na Ukrainie). Jego rodzicami byli Stanisław Stopyra, zawodowy wojskowy, i Maria z d. Lech. Miał starszego brata Leszka. Dzieciństwo spędził w Stanisławowie przy ul. Gołuchowskiego.

Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 roku ojciec Jana powrócił do domu i pracował jako palacz w szpitalnej kotłowni. W 1943 roku został aresztowany przez NKWD i wywieziony w nieznanym kierunku. W 1944 roku Jan z matką i bratem został zmuszony przez Rosjan do opuszczenia Stanisławowa. Przez pewien czas mieszkał w wiosce Uhrynów, gdzie matka zarabiała na życie szyjąc odzież i pościel dla miejscowej ludności. Tam, po szesnastu miesiącach nieobecności, odnalazł ich ojciec. W styczniu 1945 roku wraz z rodzicami i bratem wyjechał do Przeworska, a stamtąd do Grodziska Dolnego, gdzie mieszkała rodzina ojca. Przez krótki okres mieszkał w wiosce Białośliwie k. Nakła. Tu zastał go koniec wojny. Potem wraz z rodziną zamieszkał w Nakle, gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej. W tym czasie jego matka zaczęła uczyć w szkole, a ojciec wyjechał do Szczecina, gdzie wraz ze swoją siostrą prowadził mały sklepik przy ul. Pocztowej.

Po ukończeniu liceum handlowego w Bydgoszczy, Jan Stopyra podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Toruniu. Brak w przyszłości możliwości wykonywania zawodu prawnika, który był konsekwencją pochodzenia społecznego, zdecydował o opuszczeniu uczelni po pierwszym semestrze i wyjeździe do Szczecina.

W 1951 roku został studentem Wyższej Szkoły Ekonomicznej. Podczas studiów należał do zespołu teatralnego, gdzie udzielał się amatorsko jako aktor. Wystąpił m.in. w adaptacji Dziewczyny w północy Konstantego Paustowskiego. Po otrzymaniu nakazu pracy został zatrudniony jako wykładowca w uczelnianym Studium Wojskowym (1954-1959). Równocześnie kontynuował zaocznie studia drugiego stopnia w Krakowie, uzyskując w 1957 stopień magistra ekonomii.

Pod koniec lat 50. został zastępcą dyrektora Państwowego Przedsiębiorstwa Warzyw i Owoców w Szczecinie. W wyniku nadużyć w przedsiębiorstwie, w lutym 1959 roku został niesłusznie zatrzymany i osadzony w areszcie przy ul. Małopolskiej. Oskarżony przez prokuraturę o kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, otrzymał wyrok czterech i pół roku więzienia. Karę odsiadywał w więzieniu przy ul. Kaszubskiej. Na rozprawie Sądzie Wojewódzkim w dniu 30 grudnia 1959 roku został uniewinniony.

Dzięki koledze ze studiów, który był dyrektorem Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, został zatrudniony jako kierownik działu sprzedaży, a potem zastępca dyrektora ds. eksploatacji MPO. W 1963 roku został zastępcą dyrektora ds. mieszkaniowych w Miejskim Zjednoczeniu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Szczecinie. W latach 60. został członkiem PZPR.

W październiku 1970 roku dyrektor Stoczni Szczecińskiej, Stanisław Skrobot, powierzył mu stanowisko dyrektora stoczni ds. inwestycji, jednak po kilku dniach zrezygnował z tej funkcji i powrócił do pracy w Zjednoczeniu. W 1971 roku powołano go na stanowisko dyrektora Wojewódzkiego Zjednoczenia Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.

W czerwcu 1972 roku został wybrany przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie. Rok później, w wyniku reorganizacji struktur władz terenowych państwa, objął stanowisko prezydenta miasta. Funkcję tę sprawował od 17 grudnia 1973 do 31 marca 1984 roku. Jego prezydenturę uznaje się za najlepszy okres w rozwoju gospodarczym miasta. W czasie jego urzędowania rozpoczęto wiele ważnych i prestiżowych dla Szczecina i regionu inwestycji z zakresu budownictwa mieszkaniowego, drogownictwa, rozbudowy infrastruktury przemysłowej. Za jego kadencji rozpoczęto budowę dużych osiedli mieszkaniowych, m.in. Osiedla Książąt Pomorskich (1976) i Osiedla Słonecznego (1977). Kontynuowano prace przy budowie osiedli Zawadzkiego i Chopina (łącznie ponad 20 tys. mieszkań dla ok. 100 tys. mieszkańców). Podjęto się odbudowy zniszczonych przez działania wojenne kwartałów miasta, a także odnowienia fasad zachowanych zabytkowych kamienic w centrum Szczecina. Założono liczne zieleńce i uruchomiono miejsca rekreacji, takie jak m.in kąpieliska Gontynka, Arkonka, Dziewoklicz, Plaża Mieleńska. W al. Jedności Narodowej uruchomiono ciąg fontann, dzięki czemu ulica stała się jedną z głównych i ulubionych przez szczecinian tras spacerowych miasta. Zmieniono układ komunikacyjny miasta, rozpoczynając m.in. budowę nowej przeprawy przez OdręTrasy Zamkowej, która w znacznym stopniu polepszyła komunikację pomiędzy prawą i lewą częścią Szczecina. Ponadto poszerzono i rozbudowano wlotowe i wylotowe drogi z miasta (ul. Gdańska). Przebudowano torowiska tramwajowe. Zmieniono nawierzchnie licznych ulic i chodników. Do Szczecina doprowadzono gaz ziemny ze złóż w południowej Wielkopolsce oraz wodę z nowego ujęcia w Jeziorze Miedwie. Wybudowano oczyszczalnię ścieków. Rozbudowano szczecińską stocznię i port. Unowocześniono hutę, Fabrykę Włókien Sztucznych „Wiskord”, papiernię, Fabrykę Kabli „Załom”, zakłady odzieżowe „Dana” i „Odra”. Nawiązano partnerskie stosunki między Szczecinem a Burgas, Pilznem, Rostockiem i Rygą. Z okazji 35-lecia PRL na Jasnych Błoniach wybudowano Pomnik Czynu Polaków, który szybko stał się symbolem miasta.

W dniu 15 marca 1984 roku na sesji Miejskiej Rady Narodowej złożył rezygnację z zajmowanego stanowiska. Wkrótce przeszedł do służby dyplomatycznej. Lata 1984-1988 spędził na placówce w Warnie (Bułgaria), gdzie był konsulem morskim.

Po powrocie do Polski został początkowo pełnomocnikiem wojewody szczecińskiego ds.powołania Wolnego Obszaru Celnego Szczecin - Świnoujście, a po przekształceniu jednostki w spółkę akcyjną, jej wiceprezesem (1989-1991). W 1992 roku przeszedł na emeryturę.

W wyborach samorządowych w 2002 roku został wybrany członkiem Rady Miasta Szczecina z listy SLD-UP. Radnym jest do chwili obecnej. Dwukrotnie pełnił funkcję przewodniczącego Rady (od 27 października 2002 do 12 listopada 2006 i od 12 listopada 2010 do 11 listopada 2014) i raz wiceprzewodniczącego (12 listopada 2006 do 12 listopada 2010). Działa w Komisji ds. Kultury, Komisji ds. Sportu, Komisji Rewizyjnej, Komisji ds. Bezpieczeństwa Publicznego i Samorządności, Komisji ds. Inicjatyw Społecznych.

W wyborach parlamentarnych w 2005 roku bez powodzenia ubiegał się o mandat senatora z ramienia Sojuszu Lewicy Demokratycznej w okręgu wyborczym Szczecin.

Z dniem 2 stycznia 2019 roku został powołany przez prezydenta Szczecina na stanowisko pełnomocnika prezydenta ds. współpracy senioralnej.

Od chwili rozwiązania PZPR nie należy do żadnej partii politycznej.

Jest członkiem Towarzystwa Przyjaciół Szczecina. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego komitetu organizacyjnego ds. utworzenia Uniwersytetu Szczecińskiego.

Żonaty z Krystyną z d. Knitter, lekarzem stomatologii, specjalistą II stopnia w zakresie ortodoncji. Ma syna Tomasza Karola, który prowadzi prywatną działalność gospodarczą.



Publikacje (wybór)



Nagrody i wyróżnienia

  • 2011 – Buława Nestora Przedsiębiorczości przyznana przez Północną Izbę Gospodarczą w Szczecinie



Odznaczenia



Ciekawostki

  • Sylwetkę prezydenta przybliża Piotr Zieliński w Okruchach pamięci. Szczecińskim alfabecie wspomnień (Wydawnictwo Germa, Szczecin 1999)
  • W 2010 roku nakładem oficyny Walkowska Wydawnictwo ukazały się wspomnienia Jana Stopyry, wzbogacone unikatowymi zdjęciami z jego prywatnych archiwów. Książkę Jak Jan z Krystyną. Wspomnienia najdłużej urzędującego Prezydenta Szczecina w formie wywiadu-rzeki opracowała Krystyna Pohl



Zobacz także



Bibliografia




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz