Johann Bödiker

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 16:43, 12 gru 2019 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (Utworzono nową stronę "__NOTOC__ {{Osoba infobox |osoba=Johann Bödiker |grafika_osoba= |grafika_opis= |funkcja= |urodziny_data=1 maja 1641 |urodziny_miejsce=Szczecin |smierc_data...")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Johann Bödiker
Data urodzenia 1 maja 1641
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 27 sierpnia 1695


Johann Bödiker (Bödikerus) (1641-1695) w Cölln) – niemiecki pedagog, autor licznych druków okolicznościowych oraz prac o tematyce pedagogicznej,w tym językoznawczej (katalog jego publikacji liczy ok. 250 tytułów).

Życiorys

Był synem ubogiego chłopa z okolic Szczecina. Ukończył gimnazjum w Cölln nad Sprewą (an der Spree), a następnie od 1662 r. studiował na Uniwersytecie w Jenie. Po studiach, od 1665 r., był kaznodzieją w Parsteinkoło Angermünde, by w 1673 r. ponownie znaleźć się w Cölln, gdzie został konrektorem szkoły, do której wcześniej uczęszczał. Z placówką tą pozostał związany do końca życia (od 1675 r. jako jej rektor)1.

Zwyczajem pedagogów swoich czasów Bödiker sporo publikował – szerszy oddźwięk zyskało zwłaszcza jego dzieło filologiczne Grund-Sätze der Deutschen Sprachen im Reden und Schreiben [...] (Coelln an der Spree 1690), w którym wypowiedział się m.in. na temat pochodzenia języka niemieckiego i ukuł termin ‘filologia niemiecka’2. Wśród pozostałych prac, co typowe dla przedstawicieli jego profesji w tamtych czasach, sporo jest druków szkolnych i okolicznościowych. W tej grupie publikacji warte przypomnienia są jego niektóre okolicznościowe druki poetyckie, w których wzorował się na wcześniejszych dokonaniach twórców pomorskich3, jak funeralium upamiętniające przedwcześnie zmarłego kurprinza Karola Emila (Emblemata Exequiarum Hieroglyphica [...] Caroli Aemilii, Marchionis, Haeredis Electoral. Brandenburg. mature, proh dolor! sed piissime defuncti [...]), czy pieśń zwycięska ku czci Fryderyka Wilhelma po zdobyciu Szczecina w 1677 roku (Emblemata victoris hierogliphica Serenissimo et Potentissimo Principi ac Domino D. Friderico Wilhelmo [...]). Godna wspomnienia jest również jego praca na temat komety, która ukazała się w Europie w roku 1680/1681 (Christlicher Bericht von Cometen als der grosse Comet 1680. und 1681. geleuchtet[...]). Wiadomo, że Bödikerpracował także nad obszernym słownikiem języka niemieckiego – nie zdołał jednak ukończyć tego projektu. Za życia zasłynął jako świetny mówca.

Wybrane dzieła:

 [1675]Emblemata Exequiarum Hieroglyphica Serenissimi Principis, Caroli Aemilii, Marchionis, Haeredis Electoral. Brandenburg. mature, proh dolor! sed piissime defuncti [...],[1675].  [1677]Emblemata victoris hierogliphica Serenissimo et Potentissimo Principi ac Domino D. Friderico Wilhelmo [...], Coloniae Brandenburgicae 1677.  [1677] Serenissimo ac Potentissimo Principi ac Domino, Domino Friderico Wilhelmo Magno, Electori Brandenburgico, &c. &c. &c. Stetini, Pomeranorum Duci, &c. &c. &c. Patri Patriae, ac Domino suo Clementissimo, Maxima expeditione Stetinum superanti Epinicion ponit devota Colonia [...], Coloniae Brandenburgicae 1677.  [1678] Kurtze Beschreibung Der Ehren-Pforten, welche Sr. Churfürstl. Durchl. zu Brandenburg, Unserm Gnädigstem Herrn [...] am 2. December 1678. auffgerichtet [...] Bürgerschafft der Haupt- und Residentz- Stadt Cölln an der Spree, Cölln an der Spree 1678.  [1678]Erklärung Der Hieroglyphischen Sinn-Bilder, Welche Zu unterthänigsten Ehren und Glückwünschung Der Durchläuchtigsten Gnädigsten Herrschafft Als Dieselbe von Stettin Siegreich mit Freuden des Vaterlandes ümbgekehret und am 31. Decemb. des verlauffenen 1677. Jahres In Dero Churfürstl. Residentz Triumphirend eingezogen In einem Kupffer-Druck herausgegäben Und nunmehr zu Dienst der löblichen Bürgerschafft mit wünschung eines gesegneten Neuen Jahres ins Teutsche übersetzet, Cölln an der Spree, 1678.  [1680]Glück zum Neuen Jahre! Dem Durchläuchtigsten Großmächtigsten Fürsten und Herrn Hn. Friderich Wilhelm Marggraffen zu Brandenburg des Heil. Röm. Reichs Ertz-Cam[m]erern und Churfürsten [...], Cölln an der Spree 1680.  [1681] Christlicher Bericht von Cometen als der grosse Comet 1680. und 1681. geleuchtet:Dem Christlichem Deutschen Leser zu Dienst aus den vornehmsten Meynungen alter und neuer Lehrer zusammen gezogen, [S.l.] 1681.  [1683]Erklärung der Hieroglyphischen Sinn-Bilder Welche Dem [...] Hrn. Friderich Wilhelm Churfürsten zu Brandenburg [...] Auff Dero Geburts-Tag nach überstandenem gefährlichen Stuffen-Alter des 63. Jahrs [...], Cölln an der Spree 1683.  [1690]Grund-Sätzeder Deutschen Sprachen im Reden und Schreiben [...], Coelln an der Spree 1690.

Przypisy i bibliografia:

1E.Wendt, Stettiner Lebensbilder, Köln (i in.) 2004, s. 78–80. 2E.P. Diedrichs, Johann Bödikers Grund-Sätze der deutschen Sprache: mit den Bearbeitungen von Johann Leonhard Frisch und Johann Jakob Wippel, Heidelberg 1983. 3 A. Borysowska, „Hieroglifami” o wielkiej brandenburskiej wiktorii. Na marginesie oblężenia Szczecina w 1677 roku, „Rocznik Chojeński” T. 11 (2019), s. 133-156.

Ikonografia:

 il. 1: portret J. Bödikera w wolnym dostępie, źródło: Staatsbibliothek zu Berlin, Porträtsammlung, Sammlung Hansen, Philos., Dichter, Bd 3, Nr 13  il. 2: karta tytułowa jednej z publikacji J. Bödikera, źródło: Książnica Pomorska sygn. XVII.2704.II