Młynarstwo: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 3: Linia 3:
====Podział i położenie młynów====
====Podział i położenie młynów====
* Młyny wodne
* Młyny wodne
** Młyn Bollinken (Golęcino)
** Młyn Bollinken ([[Golęcino]])
** [[Wyszyna|Młyn Górny]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Wyszyna|Młyn Górny]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Nagórnik|Młyn Górski]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Nagórnik|Młyn Górski]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Zazulin|Młyn Kukułczy]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Zazulin|Młyn Kukułczy]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Kückenmühle|Młyn Kurzy]] (Niemierzyn)
** [[Kückenmühle|Młyn Kurzy]] ([[Niemierzyn]])
** [[Lübsche Mühle|Młyn Lübschego]] (Niemierzyn)
** [[Lübsche Mühle|Młyn Lübschego]] (Niemierzyn)
** [[Łomot|Młyn Łomot]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Łomot|Młyn Łomot]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Młyn Miedziany]] (Bolinko)
** [[Młyn Miedziany]] ([[Bolinko]])
[[Plik:Mapa_Lubinus.jpg|400px|thumb|right|Młyny wodne k./ Szczecina na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, 1618<br/>nazwy młynów podkreślono na czerwono]]  
[[Plik:Mapa_Lubinus.jpg|400px|thumb|right|Młyny wodne k./ Szczecina na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, 1618<br/>nazwy młynów podkreślono na czerwono]]  
** [[Zacisze|Młyn Muthgebera]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Zacisze|Młyn Muthgebera]] (Dolina Siedmiu Młynów)
Linia 18: Linia 18:
** [[Leśniczówka Czerwona|Młyn Steinfurtha]] (Dolina Niemierzyńska)
** [[Leśniczówka Czerwona|Młyn Steinfurtha]] (Dolina Niemierzyńska)
** [[Uroczysko|Młyn Topolowy]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Uroczysko|Młyn Topolowy]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** Młyn Wodny przy Bramie św. Ducha   
** Młyn Wodny przy [[Brama Świętego Ducha|Bramie św. Ducha]]  
* Wiatraki
* Wiatraki
** Wiatrak Garnek (Nowe Miasto)
** Wiatrak Garnek ([[Nowe Miasto]])
** [[Brama Passawska|Wiatrak Holenderski]] (Górne Miasto, fundamenty Bramy Passawskiej)
** [[Brama Passawska|Wiatrak Holenderski]] (Górne Miasto, fundamenty Bramy Passawskiej)
** Wiatrak Korona (Nowe Miasto)
** Wiatrak Korona (Nowe Miasto)
** Wiatrak Koronny (Dolny Wik)
** Wiatrak Koronny ([[Dolny Wik]])
** [[Nagórnik|Wiatrak Koźlak]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Nagórnik|Wiatrak Koźlak]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** Wiatrak Nowy (Nowe Miasto)
** Wiatrak Nowy (Nowe Miasto)
** Wiatrak Otto (Gumieńce)
** Wiatrak Otto ([[Gumieńce]])
** [[Młyn Pedagogium|Wiatrak Pedagogium]] (Dolny Wik)
** [[Młyn Pedagogium|Wiatrak Pedagogium]] (Dolny Wik)
** Wiatrak Piękny (Nowe Miasto)
** Wiatrak Piękny (Nowe Miasto)
** Wiatrak Pływak (Nowe Miasto)
** Wiatrak Pływak (Nowe Miasto)
** Wiatrak (Szaniec Gwiaździsty)
** Wiatrak ([[Szaniec Gwiaździsty]])
** Wiatrak Żakiet (Nowe Miasto)
** Wiatrak Żakiet (Nowe Miasto)
* Młyny kieratowe
* Młyny kieratowe
** Młyn Garbarski (Łasztownia)
** Młyn Garbarski ([[Łasztownia]])
** Młyn Kieratowy przy Bramie św. Ducha
** Młyn Kieratowy przy Bramie św. Ducha
** Młyn Kieratowy przy Bramie Passawskiej
** Młyn Kieratowy przy Bramie Passawskiej
** Młyn Kieratowy ? (Górne Miasto, ulica [[Ulica Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego|Szeroka]])
** Młyn Kieratowy ? (Górne Miasto, ulica [[Ulica Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego|Szeroka]])
** Młyn Książęcy (Górne Miasto, ulica Młyńska)
** Młyn Książęcy (Górne Miasto, ulica [Ulica Staromłyńska|Młyńska]])
** Młyn Książęcy (Zamek Książąt Pomorskich
** Młyn Książęcy ([[Zamek Książąt Pomorskich]])
** Młyn Rady Miejskiej (Górne Miasto, Rynek Koński)
** Młyn Rady Miejskiej (Górne Miasto, [[Plac Orła Białego|Rynek Koński]])
** Młyn Kieratowy (Górne Miasto, ulica Szewska)
** Młyn Kieratowy (Górne Miasto, ulica [[Ulica Szewska|Szewska]])
* Pozostałe młyny i wiatraki
* Pozostałe młyny i wiatraki
** Młyn Garbarski (Nowy Wik)
** Młyn Garbarski ([[Nowe Miasto|Nowy Wik]])
** Młyn Prochowy (Łasztownia)
** Młyn Prochowy (Łasztownia)
{{przypisy}}
{{przypisy}}

Wersja z 15:01, 27 maj 2018

Młyn wodny przy Bramie św. Ducha, 1625

Młynarstwo jako ważna gałąź produkcji zajmowała szczególnie ważną pozycję w życiu gospodarczym miasta Szczecina i najbliższej okolicy. Z najstarszej księgi miejskiej oraz innych źródeł wynika, że już w XIV wieku w mieście i jego okolicy istniały młyny poruszane siłą konną, wiatru i wody. W samym mieście istniała ulica Młyńska z usytuowaną u jej wylotu bramą miejską zwaną Młyńską i kolejna związana z młynem napędzanym końskim kieratem (platea molae equinae). Na położonych wokół wzgórzach usytuowane były liczne wiatraki, a na pobliskich rzeczkach i strumieniach młyny wodne. Pierwsze informacje dotyczą młynów rozłożonych wzdłuż potoku Osówka w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów i Dolinie Niemierzyńskiej koło wsi Osów i Niemierzyn. Początkowo były one w rękach prywatnych i kościelnych, a z czasem zostały wykupione przez Radę Miasta i oddane młynarzom w dzierżawę. [1] Źródła informują nas także o młynach książęcych. Wymienione tu młyny przede wszystkim służyły do przemiału ziarna, ale także do mielenia słodu, cięcia drewna, rozdrabniania kory drzewnej dla garbarzy a także wyrobu prochu. Od XVII wieku słyszymy o sprzedaży młynów młynarzom, którzy w międzyczasie zrzeszyli się w osobnych organizacjach cechowych. W tej formie młyny funkcjonowały do połowy XIX wieku. Potem wskutek modernizacji produkcji i wprowadzenia energii parowej i elektrycznej stopniowo zaprzestały produkcji, a zabudowania młyńskie przystosowano do potrzeb rekreacji i turystyki. Większość młynów, wielokrotnie odbudowywanych po zniszczeniach w trakcie licznych oblężeń miasta, po 1945 roku niezagospodarowane uległy zniszczeniu. [2]

Podział i położenie młynów

Młyny wodne k./ Szczecina na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, 1618
nazwy młynów podkreślono na czerwono

Przypisy

  1. Dostepne źródła początkowo wymieniają tylko 5 młynów wykupionych przez Radę w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów: najniżej położony „Młyn Kukułczy” (die underste Mhuele mitt Namen der Kukuk), „Młyn Topolowy” (die muele die Poplione), „Młyn Muthgebera” (die Muele Modttgeuersche genanndtt), „Młyn Górski” (die Bergmuele) i położony najwyżej z nich „Młyn Górny” (die Ouermole so alleroberst gelegenn Ist); zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 223.
  2. Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.


Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1875. Th. 2, Bd. 8.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Zobacz także



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk