Młynarstwo: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 5: Linia 5:
====Podział i położenie młynów====
====Podział i położenie młynów====
* Młyny wodne
* Młyny wodne
** Młyn Bollinken (Golęcino)
** [[Wyszyna|Młyn Górny]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Wyszyna|Młyn Górny]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Nagórnik|Młyn Górski]] (Dolina Siedmiu Młynów)
** [[Nagórnik|Młyn Górski]] (Dolina Siedmiu Młynów)
Linia 46: Linia 47:


{{przypisy}}
{{przypisy}}
== Bibliografia ==
== Bibliografia ==
* Brüggemann L. W., ''Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern''. Bd. 1., Stettin 1779.
* Brüggemann L. W., ''Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern''. Bd. 1., Stettin 1779.

Wersja z 18:38, 12 kwi 2013

STRONA W BUDOWIE

Młyn wodny przy Bramie św. Ducha, 1625

Młynarstwo jako ważna gałąź produkcji zajmowała szczególnie ważną pozycję w życiu gospodarczym miasta Szczecina i najbliższej okolicy. Z najstarszej księgi miejskiej oraz innych źródeł wynika, że już w XIV wieku w mieście i jego okolicy istniały młyny poruszane siłą konną, wiatru i wody. W samym mieście istniała ulica Młyńska z usytuowaną u jej wylotu bramą miejską zwaną Młyńską i kolejna związana z młynem napędzanym końskim kieratem (platea molae equinae). Na położonych wokół wzgórzach usytuowane były liczne wiatraki, a na pobliskich rzeczkach i strumieniach młyny wodne. Pierwsze informacje dotyczą młynów rozłożonych wzdłuż potoku Osówka w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów i Dolinie Niemierzyńskiej koło wsi Osów i Niemierzyn. Początkowo były one w rękach prywatnych i kościelnych, a z czasem zostały wykupione przez Radę Miasta i oddane młynarzom w dzierżawę. Źródła informują nas także o młynach książęcych. Wymienione tu młyny przede wszystkim służyły do przemiału ziarna, ale także do mielenia słodu, cięcia drewna, rozdrabniania kory drzewnej dla garbarzy a także wyrobu prochu. Od XVII wieku słyszymy o sprzedaży młynów młynarzom, którzy w międzyczasie zrzeszyli się w osobnych organizacjach cechowych. W tej formie młyny funkcjonowały do połowy XIX wieku. Potem wskutek modernizacji produkcji i wprowadzenia energii parowej i elektrycznej stopniowo zaprzestały produkcji, a zabudowania młyńskie przystosowano do potrzeb rekreacji i turystyki. Większość młynów, wielokrotnie odbudowywanych po zniszczeniach w trakcie licznych oblężeń miasta, po 1945 roku niezagospodarowane uległy zniszczeniu.

Podział i położenie młynów

  • Młyny wodne
  • Wiatraki
    • Wiatrak Garnek (Nowe Miasto)
    • Wiatrak Holenderski (Górne Miasto, fundamenty Bramy Passawskiej)
    • Wiatrak Korona (Nowe Miasto)
    • Wiatrak Koronny (Dolny Wik)
    • Wiatrak Koźlak (Dolina Siedmiu Młynów)
    • Wiatrak Nowy (Nowe Miasto)
    • Wiatrak Otto (Gumieńce)
    • Wiatrak Pedagogium (Dolny Wik)
    • Wiatrak Piękny (Nowe Miasto)
    • Wiatrak Pływak (Nowe Miasto)
    • Wiatrak (Szaniec Gwiaździsty)
    • Wiatrak Żakiet (Nowe Miasto)
  • Młyny kieratowe
    • Młyn Garbarski (Łasztownia)
    • Młyn Kieratowy przy Bramie św. Ducha
    • Młyn Kieratowy przy Bramie Passawskiej
    • Młyn Kieratowy ? (Górne Miasto, ulica Szeroka)
    • Młyn Książęcy (Górne Miasto, ulica Młyńska)
    • Młyn Książęcy (Zamek Książąt Pomorskich
    • Młyn Rady Miejskiej (Górne Miasto, Rynek Koński)
    • Młyn Kieratowy (Górne Miasto, ulica Szewska)
  • Pozostałe młyny i wiatraki
    • Młyn Garbarski (Nowy Wik)
    • Młyn Prochowy (Łasztownia)

Przypisy


Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1875, Th. 2, Bd. 8.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876, Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk