Matthias Wantzke: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m
Linia 11: Linia 11:
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 
* ''Klaus-Peter Koch: Der polnische Fidler Matthias Wantzke in Stettin 1606 – 1623. Zum Problem der polnischen Geiger in den pommerschen Herzogtümern'', w: ''Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa'', Leipzig 2008.
 
* ''Klaus-Peter Koch: Der polnische Fidler Matthias Wantzke in Stettin 1606 – 1623. Zum Problem der polnischen Geiger in den pommerschen Herzogtümern'', w: ''Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa'', Leipzig 2008.
 +
 +
{{autor|Wojciech Kral}}
  
 
{{DEFAULTSORT: Wantzke, Matthias}}
 
{{DEFAULTSORT: Wantzke, Matthias}}
 
[[Kategoria: Muzycy]]
 
[[Kategoria: Muzycy]]

Wersja z 20:17, 6 wrz 2013

Matthias Wantzke (zm. 1623) – polski skrzypek-wirtuoz, instrumentalista i reperator instrumentów na dworze książąt pomorskich.

Data i miejsce urodzin nie są znane. Nazwisko zapisywane jest jako Wantzke lub Wentzke, co pozwala domniemywać, że polski muzyk mógł nosić nazwisko Wąski lub Więcki. Do Szczecina przybył w roku 1606. Nie był pierwszym polskim muzykiem działającym na Pomorzu, był jednak najbardziej chyba z nich utalentowany. Był przedstawicielem polskiej szkoły instrumentalnej określanej wówczas w Niemczech „polnische Geige” (polskie skrzypce). Podczas pracy na dworze książęcym w Szczecinie zyskał przydomek „der Pollacke”.

W 1609 otrzymał obywatelstwo miasta Szczecina i zamieszkał przy Kleine Wollweberstrasse (dziś ul. Tkacka). Z zachowanych źródeł wiemy, że Matthias Wantzke mówi, że oprócz gry na instrumentach smyczkowych także grał na polskich dudach i na cytrze. Wysłał do księcia list z prośbą o udzielenie koncesji – przedstawiał się jako wykształcony skrzypek-wirtuoz i podkreślał swoje kwalifikacje do naprawy instrumentów (wcześniej już naprawiał dla dworu książęcego takie instrumenty jak pomort basowy, dulcjan czy szałamaja). Książę zainteresowany był posiadaniem na swym dworze muzyka o takich kompetencjach jak Wantzke i odpowiedział na jego list pozytywnie. Wantzke został wtedy zwolniony ze służby dla miasta i przeniesiony na dwór książęcy, gdzie otrzymał przywilej organizowania oprawy muzycznej na uroczystościach weselnych oraz podczas odbywających się „zacnych spotkań”, pod warunkiem, że będzie dokonywał nieodpłatnie wymaganej naprawy instrumentów muzycznych z kapeli książęcej.

W roku 1612 Wantzke wystosował list z prośbą o posiadanie dodatkowo własnego czeladnika i pomocnika. Mimo przychylności księcia Filipa II wszedł w konflikt z radą miejską i innymi muzykami miejskimi, zachował jednak stanowisko na dworze książęcym. Z zapisków ówczesnego burmistrza wynika, że miał on zespół instrumentalny złożony z polskich skrzypków. Jego syn, również Matthias, podobnie jak ojciec został muzykiem.

Matthias Wantzke jest przykładem muzyka wyrosłego z rozkwitu polskiej szkoły gry na instrumentach smyczkowych (fidelach, gęślach), która rozwinęła się i została doceniona w Europie już w XVI wieku. Martin Agricola, niemiecki teoretyk muzyki pisze w drugim wydaniu (z 1545) swojego dzieła Musica Instrumentalis Deutsch o „polskich skrzypcach” (polnische Geige). Chodziło tu o typowy dla polskich muzyków sposób gry na instrumencie, opartym na kolanie, polegający na tym, że ręka smyczkująca znajduje się z lewej strony pudła, a grzbiet łuku, po jakim porusza się smyczek, kieruje się ku dolnej części instrumentu. W terminologii instrumentoznawczej trudno nazwać taki instrument skrzypcami – była to raczej fidel (z której skrzypce się wywodzą). W Polsce była ona bardzo popularna i wykorzystywana chętnie w muzyce instrumentalnej i tanecznej. Stąd też taka popularność w epoce renesansu i baroku „tańców polskich”, występujących w tabulaturach i zbiorach tańców na różne instrumenty. Z kompozytorów szczecińskich tańce polskie pisał m.in. Theophilus Andreas Volckmar.

Bibliografia

  • Klaus-Peter Koch: Der polnische Fidler Matthias Wantzke in Stettin 1606 – 1623. Zum Problem der polnischen Geiger in den pommerschen Herzogtümern, w: Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa, Leipzig 2008.



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral