Województwo szczecińskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (drobne redakcyjne)
m (Zastępowanie tekstu - "Stargard Szczeciński" na "Stargard")
 
(Nie pokazano 9 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
== 1946-1950 ==
 
== 1946-1950 ==
 
[[Plik:Województwo szczecińskie 1946.png|thumb|170px|Województwo szczecińskie w latach 1946-1950]]
 
[[Plik:Województwo szczecińskie 1946.png|thumb|170px|Województwo szczecińskie w latach 1946-1950]]
Województwo szczecińskie lub województwo zachodniopomorskie zostało utworzone z tzw. [[Ziemie Odzyskane|Ziem Odzyskanych]] po II wojnie światowej od Niemiec. [[14 marca]] [[
+
Województwo szczecińskie lub województwo zachodniopomorskie zostało utworzone z tzw. [[Ziemie Odzyskane|Ziem Odzyskanych]] po II wojnie światowej od Niemiec. [[14 marca]] [[1945]] r., jeszcze przed całkowitym oddaniem tych terenów pod administrację polską, Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podzielił je na okręgi. Jednym z nich był Okręg III - Pomorze Zachodnie, który obejmował także fragment ziemi lubuskiej i polskiej części Łużyc (dzisiejsza większa część województwa lubuskiego). Z części położonej nieco na północ od rzek Warty i Noteci utworzono [[28 czerwca]] [[1946]] r. nowe województwo. Pierwotnie jego stolicą był Koszalin, później siedzibę przeniesiono do Szczecina. Powierzchnia wynosiła 30.251 km² (drugie co do wielkości, po poznańskim na 14 województw), a zamieszkiwało je 892.600 mieszkańców (w [[1946]] r.) Obejmowało ono obszar obecnego obecnego [[województwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]] oraz część zachodnią województwa pomorskiego.
  
<big>SEKS<big/>
+
Dzielił się na 2 powiaty grodzkie - Szczecin i Słupsk, później jeszcze wydzielono Koszalin, oraz na 24 powiaty ziemskie ze stolicami w: Białogardzie, Bytowie, Chojnej, Choszcznie, Człuchowie, Drawsku Pomorskim, Gryficach, Gryfinie, Kamieniu Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Łobzie, Miastku, Myśliborzu, Nowogardzie, Pyrzycach, Sławnie, Słupsku, Stargardzie, Szczecinie, Szczecinku, Wałczu, Wolinie i Złotowie. Graniczyło z województwami: gdańskim od wschodu, pomorskim (bydgoskim) od południowego wschodu i poznańskim od południa, a także z radziecką strefą okupacyjną Niemiec od zachodu. W [[1945]] r. administracja polska pozbawiła praw miejskich 3 miasta: Banie, Bobolice<ref>Od [[1958]] r. ponownie miasto</ref> i Widuchową, w zamian przywróciła prawa miejskie [[Police|Policom]]<ref>W latach 1939-1945 znajdowały one się w granicach [[Wielkie Miasto Szczecin|Wielkiego Miasta Szczecina]]</ref> i nadała Międzyzdrojom.
 +
 
 +
== 1950-1975 ==
 +
[[Plik:Województwo szczecińskie 1950.png|170px|thumb|left|Województwo w latach 1950-1975]]
 +
Po reformie administracyjnej z 1950 r. z części wschodniej wydzielono województwo koszalińskie, obszar województwa zmniejszył się o 58% do 12.744 km² (14. według powierzchni na 17 województw). Według danych z 1950 około 30% spośród Polaków przesiedlonych na teren województwa po II wojnie światowej stanowili Kresowianie<ref>''Atlas historyczny Polski'', Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl.53., ISBN 83-7000-016-9</ref>.
 +
 +
W 1954 roku na podstawie kolejnej reformy administracyjnej zlikwidowano dotychczasowe gminy wiejskie i powołano gromady, których w województwie szczecińskim było 210. Powstał też wtedy nowy powiat goleniowski z części powiatów nowogardzkiego i kamieńskiego. Następowały też częste rewizje granic gromad (głównie łączenie), których w 1961 roku w województwie szczecińskim było 65.<ref>wypowiedź prof. Kazimierza Kozłowskiego (dyr. Archiwum Państwowego w Szczecinie)</ref>
 +
 
 +
Ludność województwa wynosiła w 1972 r. 872.000 mieszkańców. W 1967 r. podzielone było na 13 powiatów ziemskich i 1 grodzki (Szczecin).
 +
Siedziby powiatów ziemskich w 1967 r.: Choszczno, Dębno (pow. Chojna), Goleniów, Gryfice, Gryfino, Kamień Pomorski, Łobez, Myślibórz, Nowogard, Pyrzyce, Stargard, Szczecin i Świnoujście (pow. Wolin). Obecne miasto powiatowe Police było częścią powiatu Szczecin (ziemskiego). Graniczyło z województwami: od wschodu z koszalińskim, od południowego wschodu z poznańskim i od południa z zielonogórskim, a od zachodu z Niemiecką Republiką Demokratyczną. W 1972 r. prawa miejskie utraciły Boleszkowice, a rok później Międzyzdroje stały się częścią Świnoujścia. W 1973 r. status powiatu grodzkiego uzyskał Stargard<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1973 |numer=39 |pozycja=229}}</ref>.
 +
 
 +
== 1975-1999 ==
 +
[[Plik:Województwo szczecinskie 1975.png|thumb|170px|Województwo szczecińskie w latach 1975-1989]]
 +
 
 +
Po kolejnej reformie administracyjnej w 1975 r. obszar województwa szczecińskiego zmniejszył się do 9.981 km² (5. miejsce według powierzchni na 49 województw). Ludność województwa w 1994 r. wynosiła 989.000 mieszkańców. W [[1998]] r. szczecińskie było podzielone na 31 miast i 51 gmin. Graniczyło z 2 województwami: od wschodu z koszalińskim i od południa z gorzowskim oraz od zachodu z NRD do 1990 r., później z Niemcami. W czasie istnienia województwa prawa miejskie w 1984 r. odzyskały Międzyzdroje, a w 1990 r. otrzymało Golczewo.
 +
Z gmin województwa szczecińskiego utworzono następujące powiaty [[województwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]]: goleniowski, gryficki, gryfiński, kamieński, łobeski, policki, pyrzycki, stargardzki oraz powiaty grodzkie Szczecin i Świnoujście.
 +
 
 +
=== Podział administracyjny ===
 +
'''stan na 31 XII 1998'''
 +
{| width="60%"
 +
| width="33%” valign="top”|
 +
'''miasta'''
 +
* Cedynia
 +
* Chociwel
 +
* Chojna
 +
* Dobra (k. Nowogardu)
 +
* Dobrzany
 +
* Golczewo
 +
* Goleniów
 +
* Gryfice
 +
* Gryfino
 +
* Ińsko
 +
* Kamień Pomorski
 +
* Lipiany
 +
* Łobez
 +
* Maszewo
 +
* Mieszkowice
 +
* Międzyzdroje
 +
* Moryń
 +
* Nowe Warpno
 +
* Nowogard
 +
* Płoty
 +
* Police
 +
* Pyrzyce
 +
* Resko
 +
* Stargard
 +
* Suchań
 +
* '''Szczecin''' - stolica
 +
* Świnoujście
 +
* Trzcińsko-Zdrój
 +
* Trzebiatów
 +
* Węgorzyno
 +
* Wolin (miasto)|Wolin
 +
|width="33%” valign="top”|
 +
'''gminy'''
 +
* Gmina Banie
 +
* Gmina Bielice
 +
* Gmina Brojce
 +
* Gmina Cedynia
 +
* Gmina Chociwel
 +
* Gmina Chojna
 +
* Gmina Dobra (k. Nowogardu)
 +
* Gmina Dobra (k. Szczecina)
 +
* Gmina Dobrzany
 +
* Gmina Dolice
 +
* Gmina Dziwnów
 +
* Gmina Golczewo
 +
* Gmina Goleniów
 +
* Gmina Gryfice
 +
* Gmina Gryfino
 +
* Gmina Ińsko
 +
* Gmina Kamień Pomorski
 +
* Gmina Karnice
 +
* Gmina Kobylanka
 +
* Gmina Kołbaskowo
 +
* Gmina Kozielice
 +
* Gmina Lipiany
 +
* Gmina Łobez
 +
* Gmina Marianowo
 +
* Gmina Maszewo
 +
| valign="top”|
 +
'''gminy c.d.'''
 +
* Gmina Mieszkowice
 +
* Gmina Międzyzdroje
 +
* Gmina Moryń
 +
* Gmina Nowe Warpno
 +
* Gmina Nowogard
 +
* Gmina Osina
 +
* Gmina Płoty
 +
* Gmina Police
 +
* Gmina Przelewice
 +
* Gmina Przybiernów
 +
* Gmina Pyrzyce
 +
* Gmina Radowo Małe
 +
* Gmina Resko
 +
* Gmina Rewal
 +
* Gmina Stara Dąbrowa
 +
* Gmina Stare Czarnowo
 +
* Gmina Stargard
 +
* Gmina Stepnica
 +
* Gmina Suchań
 +
* Gmina Świerzno
 +
* Gmina Trzcińsko-Zdrój
 +
* Gmina Trzebiatów
 +
* Gmina Warnice
 +
* Gmina Węgorzyno
 +
* Gmina Widuchowa
 +
* Gmina Wolin
 +
|}
 +
 
 +
== Urzędy rejonowe ==
 +
*  Urząd Rejonowy w Gryficach dla gmin: Brojce, Dziwnów, Golczewo, Gryfice, Kamień Pomorski, Karnice, Płoty, Radowo Małe, Resko, Rewal, Świerzno i Trzebiatów
 +
*  Urząd Rejonowy w Gryfinie dla gmin: Banie, Cedynia, Chojna, Gryfino, Mieszkowice, Moryń, Stare Czarnowo, Trzcińsko-Zdrój i Widuchowa
 +
*  Urząd Rejonowy w Goleniowie dla gmin: Dobra, Goleniów, Maszewo, Nowogard, Osina, Przybiernów i Stepnica
 +
*  Urząd Rejonowy w Pyrzycach dla gmin: Bielice, Dolice, Kozielice, Lipiany, Przelewice, Pyrzyce i Warnice
 +
*  Urząd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim dla gmin: Chociwel, Dobrzany, Ińsko, Kobylanka, Łobez, Marianowo, Stara Dąbrowa, Stargard, Suchań i Węgorzyno oraz miasta Stargard
 +
*  Urząd Rejonowy w Szczecinie dla gmin: Dobra (Szczecińska), Kołbaskowo, Nowe Warpno i Police oraz miasta Szczecin
 +
*  Urząd Rejonowy w Świnoujściu dla gmin: Międzyzdroje i Wolin oraz miasta Świnoujście
 +
 
 +
=== Największe miasta ===
 +
'''Ludność 31 XII 1998'''
 +
* '''Szczecin''' - 416 988
 +
*  Stargard - 73 753
 +
* Świnoujście - 43 570
 +
* [[Police]] - 35 100
 +
* Goleniów - 22 621
 +
* Gryfino - 22 435
 +
* Gryfice - 18 037
 +
* Nowogard - 17 309
 +
* Pyrzyce - 13 247
 +
* Łobez - 10 961
 +
* Trzebiatów - 10 316
 +
 
 +
=== Ludność w latach ===
 +
{| border=1 cellspacing="1” cellpadding="3” bgcolor=#DDEEFF width="400”  align="center”
 +
|- bgcolor=white  align="center”
 +
| bgcolor=#BBCCFF align="center” | '''rok''' || 1975|| 1980 || 1985 || 1990 || 1995 || 1998
 +
|-bgcolor=white  align="center”
 +
| bgcolor=#BBCCFF align="center” | '''Ludność'''|| 853&nbsp;700 || 897&nbsp;900 || 942&nbsp;600 || 972&nbsp;100 || 990&nbsp;500 || 995&nbsp;200
 +
|-
 +
<br style="clear:both” />
 +
|}
 +
 
 +
== Bibliografia ==
 +
* ''[[Tadeusz Białecki]]'' (red.), Encyklopedia Szczecina, wyd. Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, Szczecin 2000, ISBN: 83-7241-089-5, t. II, s. 633-634.
 +
 
 +
{{Przypisy}}
 +
 
 +
== Zobacz też ==
 +
* [[w:Podział administracyjny Polski 1944-1946|Podział administracyjny Polski 1944-46]]
 +
* [[w:Podział administracyjny Polski 1944-1950|Podział administracyjny Polski 1946-50]]
 +
* [[w:Podział administracyjny Polski 1950-1957|Podział administracyjny Polski 1950-57]]
 +
* [[w:Podział administracyjny Polski 1957-1975|Podział administracyjny Polski 1957-75]]
 +
* [[w:Polska reforma administracyjna (1975)|Polska reforma administracyjna (1975)]]
 +
* [[w:Podział administracyjny Polski 1975-1998|Podział administracyjny Polski 1975-98]]
 +
* [[w:Reforma administracyjna w Polsce (1999)]]
 +
 
 +
[[Kategoria:Historia Szczecina|{{PAGENAME}}]]

Aktualna wersja na dzień 15:19, 17 mar 2016

1946-1950

Województwo szczecińskie w latach 1946-1950

Województwo szczecińskie lub województwo zachodniopomorskie zostało utworzone z tzw. Ziem Odzyskanych po II wojnie światowej od Niemiec. 14 marca 1945 r., jeszcze przed całkowitym oddaniem tych terenów pod administrację polską, Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podzielił je na okręgi. Jednym z nich był Okręg III - Pomorze Zachodnie, który obejmował także fragment ziemi lubuskiej i polskiej części Łużyc (dzisiejsza większa część województwa lubuskiego). Z części położonej nieco na północ od rzek Warty i Noteci utworzono 28 czerwca 1946 r. nowe województwo. Pierwotnie jego stolicą był Koszalin, później siedzibę przeniesiono do Szczecina. Powierzchnia wynosiła 30.251 km² (drugie co do wielkości, po poznańskim na 14 województw), a zamieszkiwało je 892.600 mieszkańców (w 1946 r.) Obejmowało ono obszar obecnego obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz część zachodnią województwa pomorskiego.

Dzielił się na 2 powiaty grodzkie - Szczecin i Słupsk, później jeszcze wydzielono Koszalin, oraz na 24 powiaty ziemskie ze stolicami w: Białogardzie, Bytowie, Chojnej, Choszcznie, Człuchowie, Drawsku Pomorskim, Gryficach, Gryfinie, Kamieniu Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Łobzie, Miastku, Myśliborzu, Nowogardzie, Pyrzycach, Sławnie, Słupsku, Stargardzie, Szczecinie, Szczecinku, Wałczu, Wolinie i Złotowie. Graniczyło z województwami: gdańskim od wschodu, pomorskim (bydgoskim) od południowego wschodu i poznańskim od południa, a także z radziecką strefą okupacyjną Niemiec od zachodu. W 1945 r. administracja polska pozbawiła praw miejskich 3 miasta: Banie, Bobolice[1] i Widuchową, w zamian przywróciła prawa miejskie Policom[2] i nadała Międzyzdrojom.

1950-1975

Województwo w latach 1950-1975

Po reformie administracyjnej z 1950 r. z części wschodniej wydzielono województwo koszalińskie, obszar województwa zmniejszył się o 58% do 12.744 km² (14. według powierzchni na 17 województw). Według danych z 1950 około 30% spośród Polaków przesiedlonych na teren województwa po II wojnie światowej stanowili Kresowianie[3].

W 1954 roku na podstawie kolejnej reformy administracyjnej zlikwidowano dotychczasowe gminy wiejskie i powołano gromady, których w województwie szczecińskim było 210. Powstał też wtedy nowy powiat goleniowski z części powiatów nowogardzkiego i kamieńskiego. Następowały też częste rewizje granic gromad (głównie łączenie), których w 1961 roku w województwie szczecińskim było 65.[4]

Ludność województwa wynosiła w 1972 r. 872.000 mieszkańców. W 1967 r. podzielone było na 13 powiatów ziemskich i 1 grodzki (Szczecin). Siedziby powiatów ziemskich w 1967 r.: Choszczno, Dębno (pow. Chojna), Goleniów, Gryfice, Gryfino, Kamień Pomorski, Łobez, Myślibórz, Nowogard, Pyrzyce, Stargard, Szczecin i Świnoujście (pow. Wolin). Obecne miasto powiatowe Police było częścią powiatu Szczecin (ziemskiego). Graniczyło z województwami: od wschodu z koszalińskim, od południowego wschodu z poznańskim i od południa z zielonogórskim, a od zachodu z Niemiecką Republiką Demokratyczną. W 1972 r. prawa miejskie utraciły Boleszkowice, a rok później Międzyzdroje stały się częścią Świnoujścia. W 1973 r. status powiatu grodzkiego uzyskał Stargard[5].

1975-1999

Województwo szczecińskie w latach 1975-1989

Po kolejnej reformie administracyjnej w 1975 r. obszar województwa szczecińskiego zmniejszył się do 9.981 km² (5. miejsce według powierzchni na 49 województw). Ludność województwa w 1994 r. wynosiła 989.000 mieszkańców. W 1998 r. szczecińskie było podzielone na 31 miast i 51 gmin. Graniczyło z 2 województwami: od wschodu z koszalińskim i od południa z gorzowskim oraz od zachodu z NRD do 1990 r., później z Niemcami. W czasie istnienia województwa prawa miejskie w 1984 r. odzyskały Międzyzdroje, a w 1990 r. otrzymało Golczewo. Z gmin województwa szczecińskiego utworzono następujące powiaty województwa zachodniopomorskiego: goleniowski, gryficki, gryfiński, kamieński, łobeski, policki, pyrzycki, stargardzki oraz powiaty grodzkie Szczecin i Świnoujście.

Podział administracyjny

stan na 31 XII 1998

miasta

  • Cedynia
  • Chociwel
  • Chojna
  • Dobra (k. Nowogardu)
  • Dobrzany
  • Golczewo
  • Goleniów
  • Gryfice
  • Gryfino
  • Ińsko
  • Kamień Pomorski
  • Lipiany
  • Łobez
  • Maszewo
  • Mieszkowice
  • Międzyzdroje
  • Moryń
  • Nowe Warpno
  • Nowogard
  • Płoty
  • Police
  • Pyrzyce
  • Resko
  • Stargard
  • Suchań
  • Szczecin - stolica
  • Świnoujście
  • Trzcińsko-Zdrój
  • Trzebiatów
  • Węgorzyno
  • Wolin (miasto)|Wolin

gminy

  • Gmina Banie
  • Gmina Bielice
  • Gmina Brojce
  • Gmina Cedynia
  • Gmina Chociwel
  • Gmina Chojna
  • Gmina Dobra (k. Nowogardu)
  • Gmina Dobra (k. Szczecina)
  • Gmina Dobrzany
  • Gmina Dolice
  • Gmina Dziwnów
  • Gmina Golczewo
  • Gmina Goleniów
  • Gmina Gryfice
  • Gmina Gryfino
  • Gmina Ińsko
  • Gmina Kamień Pomorski
  • Gmina Karnice
  • Gmina Kobylanka
  • Gmina Kołbaskowo
  • Gmina Kozielice
  • Gmina Lipiany
  • Gmina Łobez
  • Gmina Marianowo
  • Gmina Maszewo

gminy c.d.

  • Gmina Mieszkowice
  • Gmina Międzyzdroje
  • Gmina Moryń
  • Gmina Nowe Warpno
  • Gmina Nowogard
  • Gmina Osina
  • Gmina Płoty
  • Gmina Police
  • Gmina Przelewice
  • Gmina Przybiernów
  • Gmina Pyrzyce
  • Gmina Radowo Małe
  • Gmina Resko
  • Gmina Rewal
  • Gmina Stara Dąbrowa
  • Gmina Stare Czarnowo
  • Gmina Stargard
  • Gmina Stepnica
  • Gmina Suchań
  • Gmina Świerzno
  • Gmina Trzcińsko-Zdrój
  • Gmina Trzebiatów
  • Gmina Warnice
  • Gmina Węgorzyno
  • Gmina Widuchowa
  • Gmina Wolin

Urzędy rejonowe

  • Urząd Rejonowy w Gryficach dla gmin: Brojce, Dziwnów, Golczewo, Gryfice, Kamień Pomorski, Karnice, Płoty, Radowo Małe, Resko, Rewal, Świerzno i Trzebiatów
  • Urząd Rejonowy w Gryfinie dla gmin: Banie, Cedynia, Chojna, Gryfino, Mieszkowice, Moryń, Stare Czarnowo, Trzcińsko-Zdrój i Widuchowa
  • Urząd Rejonowy w Goleniowie dla gmin: Dobra, Goleniów, Maszewo, Nowogard, Osina, Przybiernów i Stepnica
  • Urząd Rejonowy w Pyrzycach dla gmin: Bielice, Dolice, Kozielice, Lipiany, Przelewice, Pyrzyce i Warnice
  • Urząd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim dla gmin: Chociwel, Dobrzany, Ińsko, Kobylanka, Łobez, Marianowo, Stara Dąbrowa, Stargard, Suchań i Węgorzyno oraz miasta Stargard
  • Urząd Rejonowy w Szczecinie dla gmin: Dobra (Szczecińska), Kołbaskowo, Nowe Warpno i Police oraz miasta Szczecin
  • Urząd Rejonowy w Świnoujściu dla gmin: Międzyzdroje i Wolin oraz miasta Świnoujście

Największe miasta

Ludność 31 XII 1998

  • Szczecin - 416 988
  • Stargard - 73 753
  • Świnoujście - 43 570
  • Police - 35 100
  • Goleniów - 22 621
  • Gryfino - 22 435
  • Gryfice - 18 037
  • Nowogard - 17 309
  • Pyrzyce - 13 247
  • Łobez - 10 961
  • Trzebiatów - 10 316

Ludność w latach


rok 1975 1980 1985 1990 1995 1998
Ludność 853 700 897 900 942 600 972 100 990 500 995 200

Bibliografia

  • Tadeusz Białecki (red.), Encyklopedia Szczecina, wyd. Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, Szczecin 2000, ISBN: 83-7241-089-5, t. II, s. 633-634.

Przypisy

  1. Od 1958 r. ponownie miasto
  2. W latach 1939-1945 znajdowały one się w granicach Wielkiego Miasta Szczecina
  3. Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl.53., ISBN 83-7000-016-9
  4. wypowiedź prof. Kazimierza Kozłowskiego (dyr. Archiwum Państwowego w Szczecinie)
  5. Dz. U. z 1973 r. Nr 39, poz. 229


Zobacz też