Zbigniew Lubas

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 10:37, 19 kwi 2013 autorstwa Busol (dyskusja | edycje) (zamienił w treści „" ” na „” ”)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zbigniew Antoni Lubas (1906-1984) – śpiewak-baryton, muzyk, aktor, dyrektor pierwszego teatru w Szczecinie

Życiorys

Zbigniew Antoni Lubas urodził się 27 lipca 1906 w Tąpkowicach (pow. Tarnowskie Góry) w rodzinie górniczej Piotra i Antoniny z Janatów. Jako uczeń gimnazjum w Dabrowie Górniczej uczestniczył w pracach Rejestratury Plebiscytowej. Uczestniczył także w III powstaniu śląskim (1921). Eksternistyczną maturę zdał gimnazjum przyrodniczo-matematycznym w Warszawie. Naukę kontynuował w Wyższej Szkole Muzycznej im. F. Chopina, której absolwentem został w 1937 roku. Potem udzielał lekcji śpiewu i dyrygował chórami w Warszawie.

Zmobilizowany w 1939 roku, został wcielony do 1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej. Uczestniczył w obronie Warszawy. Od marca 1940 roku był członkiem Związku Walki Zbrojnej (później AK). Do lipca 1944 roku wykładał na tajnych kompletach, ponadto zajmował się zabezpieczaniem dzieł sztuki i zbiorów bibliotecznych. Współpracował także z Polska Partią Robotniczą i Armią Ludową. Uczestniczył w powstaniu warszawskim. Po klęsce powstania dostał się do obozu w Pruszkowie, skąd uciekł w okolice Starego Sącza. Dowodził grupą minerów Batalionów Chłopskich o kryptonimie "Grupa Smugi". W tym czasie używał pseudonimów "Smuga” i "Kosa".

Po zakończeniu działań wojennych został skierowany przez ministra oświaty do pracy repolonizacyjnej na tzw. Ziemiach Odzyskanych. w lipcu 1945 roku wraz z żoną, lekarzem-ftyzjatrą, wyjechał do Szczecina, po drodze zatrzymując sie na kilka dni w Koszalinie. Tam swoim śpiewem uświetnił pierwszą akademię wojewódzką zorganizowaną z okazji lipcowego święta.

W Szczecinie był organizatorem pierwszego koncertu estradowego Nasz debiut, który 2 września 1945 roku dał wraz ze specjalnie na tę okazję powołanym zespołem o nazwie Teatr Grażyna (zespół ten stał się zaczątkiem wkrótce powołanego do życia Teatru Małego). Koncertował na rzecz Caritasu, harcerzy i różnych organizacji społecznych. Wraz z aktorem Janem Czabanowskim i ówczesnym szefem propagandy Komitetu Miejskiego PPR, Mieczysławem Michalczykiem, założył pierwszy w polskim Szczecinie teatr - Teatr Mały im. M. Buczka. Zespół pod jego kierownictwem dał 575 przedstawień, które obejrzało ponad sto tysięcy widzów.

Role teatralne Zbigniewa Lubasa (Teatr Mały w Szczecinie)

Postać Tytuł Autor Reżyseria Data premiery
Burczyński Grube ryby Michał Bałucki Jan Czabanowski 26 grudnia 1945
Obsada aktorska Majster i czeladnik Józef Korzeniowski Hanna Rajkowska 21 lutego 1946
Obsada aktorska Śmiech to zdrowie (rewia) Jan Czabanowski 21 marca 1946
Pacjent Gdzie diabeł nie może Roman Niewiarowicz Jan Czabanowski 6 lipca 1946
Polyte Dwadzieścia dni kozy Maurice Hennequin Jan Czabanowski 10 września 1946
Obsada aktorska Humor i piosenki (program estradowy) Jan Czabanowski 25 grudnia 1946
Bernard Mazgaj Tancerka Rosita Francis Arnold, Ernst Bach Jan Czabanowski 25 stycznia 1947
Profesor Wilfinger Matura Lászlo Fodor Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa 16 listopada 1947



Po likwidacji teatru w 1948 roku, podjął próby utworzenia w mieście Teatru Małego o profilu muzycznym. Uczestniczył w pracach tzw. Studia Operowego. Aktywnie działał w Związku Zawodowym Pracowników Kultury. Organizował społeczne ogniska artystyczne, w których był nauczycielem. Udzielał także prywatnie lekcji śpiewu. Był dyrygentem Chóru Miłosników Opery Ludowej.

W 1966 roku opuścił na kilka lat Szczecin. Uczył śpiewu w Liceum Pedagogicznym w Końskich. Do Szczecina powrócił w 1971 roku. Kierował kilkoma chórami, m.in. "Malwa” Spółdzielni Mieszkaniowej "Wspólny Dom” i "Kalina” Spółdzielczego Domu Kultury.

Był członkiem rzeczywistym Związku Zawodowego Artystów Scen Polskich (od 1946) i Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. Należał do PPR, a potem PZPR. Aktywnie działał w ZBoWiD.

Zmarł 17 kwietnia 1984 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 85a-8-5).

Odznaczenia

  • Krzyż Virtuti Militari V kl.
  • Krzyż Powstańczy
  • Medal za Warszawę 1939-1945
  • Krzyż Partyzancki



Źródła

Bibliografia

  • Almanach sceny polskiej 1945/46, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1947
  • Almanach sceny polskiej 1946/47, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1948
  • Encyklopedia Szczecina t. 1 A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
  • Ryszard Markow, Pierwszy teatr w: Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych (pod red. Mariusza Czarnieckiego), Wyd. Glob, Szczecin 1987




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz