Adrianus Petit Coclico

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adrianus Petit Coclico
kompozytor, teoretyk muzyki, śpiewak
Data urodzenia ok. 1500
Miejsce urodzenia prowincja Hainaut w Walonii
Data śmierci 1562/1563
Miejsce śmierci Kopenhaga
Narodowość flamandzka

Adrianus Petit Coclico(ok. 1500 – 1562/1563) – flamandzki kompozytor, teoretyk muzyki, śpiewak.

Życiorys

Urodził się w roku 1500 lub 1499, prawdopodobnie w walońskiej prowincji Hennegau (fr. Hainaut). Sam określał siebie jak Flandrus (Flandryjczyk). Był zapewne uczniem największego mistrza XV-wiecznej polifonii, Josquina Desprez (a przynajmniej sam taką informację o sobie podawał). Po skończeniu studiów muzycznych pełnił wiele stanowisk. Początkowo jego funkcje były związane z muzyką religijną Kościoła katolickiego. Coclico był kierownikiem muzycznym przy szkole klasztornej w Condé, gdzie prowadził chór i udzielał lekcji muzyki. Od 1534 był śpiewakiem kapeli papieskiej w Rzymie Pawła III. Początkowo cieszył się dużą łaską papieża, został jednak oskarżony o niemoralne prowadzenie się i sianie zgorszenia, wskutek czego utracił uzyskane od papieża stanowiska i został uwięziony. Po trzech latach ułaskawiony, dotarł w 1545 do Wittenbergi, gdzie nawiązał przyjazne kontakty z Melanchtonem i Lutrem. Przeszedłszy na wyznanie ewangelickie poślubił mieszkankę Wittenbergi w roku 1546. Mimo tego na próżno starał się w Witenberdze o uzyskanie docentury, dlatego już na początku 1546 wyjechał do Frankfurtu nad Odrą, gdzie starał się o stanowisko na tamtejszym uniwersytecie. Działał tam jednak przez bardzo krótki czas z tytułem profesora nauk muzycznych (artis musicales professor publicus). W połowie kwietnia 1546 opuścił Frankfurt nad Odrą.

Najpóźniej w roku 1547, a prawdopodobnie już w 1546 Coclico udał się do Szczecina. Możliwe, że przez jakiś czas był zatrudniony w gronie wykładowców Pedagogium Szczecińskiego (taką tezę wysuwa m.in. muzykolog Werner Schwartz). Dokumentem świadczącym o jego obecności w Szczecinie jest datowany na 4 lipca 1547 list, wyjaśniający który Coclico wystosował do ówczesnego księcia szczecińskiego Barnima IX (XI) Pobożnego. Muzyk pisze w nim do księcia, jak musiał opuścić swój kraj rodzinny „za otwarte głoszenie świętego Bożego Słowa”, co odczytać można jako represje za poparcie dla protestantyzmu i Reformacji. Oczywiście kładąc na to nacisk kompozytor starał się w ten sposób zdobyć przychylność protestanckiego księcia Szczecina.

Zapewne zależało mu na stanowisku kantora Pedagogium, ale pozostaje niejasne, czy takie stanowisko otrzymał (mogło być już obsadzone). Prawdopodobnie po kilku miesiącach pracy w Szczecinie Coclico wyjechał do Królewca. W roku 1552 wyjechał do Norymbergi, stamtąd do Wismaru, by wreszcie osiąść w Kopenhadze. Tam też zmarł prawdopodobnie pomiędzy wrześniem 1562 (figuruje jeszcze wtedy na liście śpiewaków kapeli dworskiej) a Wielkanocą 1563 (kiedy jego nazwiska brak już na liście).

Coclico był dumny z bycia uczniem Josquina Desprez i zawsze to podkreślał w swoich oficjalnych listach i podaniach. Niektórzy muzykolodzy podważają tę możliwość, twierdząc, że określając siebie tak Coclico chciał tylko podkreślić swoją reputację. Muzyka Josquina była wysoko ceniona w całej Europie, cenił ją osobiście sam Marcin Luter. Nie zachowały się dokumenty, świadczące o studiach Coclico u Josquina (oprócz zaświadczeń samego Coclico), jednak trudno też zaprzeczyć, że mógł on u starego mistrza pobierać choćby przez krótki czas lekcje. Przemawia za tą tezą twórczość muzyczna Coclico, która wypływa z tradycji polifonii wokalnej Josquina.

Spośród kompozytorów związanych ze Szczecinem jest pierwszym (i przez długie lata jedynym), którego podobizna zachowała się do dzisiejszych czasów. Na drzeworycie dołączonym do traktatu muzycznego Compendium Musices przedstawiony jest długobrody mężczyzna niskiego wzrostu (stąd jego przydomek Petit – ‘mały’), w ręku trzymający rulon zapisanego papieru. W lewym górnym rogu widać zapisany notacją menzuralną melodię, opatrzoną słowami Desperando spero. Po prawej stronie znajduje się imię i nazwisko przedstawionego na drzeworycie muzyka (Adrian Petit Coclico) z informacją o wieku (52 lata).

Twórczość

Oprócz pojedynczych utworów, rozsianych w tabulaturach i rękopisach, dzieła Coclico zawarte są w dwóch wydanych za jego życia księgach. Są to:

  • Compendium musicum, traktat muzyczny z przykładami utworów muzycznych na 3 do 8 głosów, wyd. w Norymberdze 1552. Przedruk w technice faksymile wydany przez Manfreda Bukofzera
  • Musica reservata, consolationes piae ex Psalmis Davidicis – opracowanie muzyczne 41 psalmów, na 4 głosy, wyd. w Norymberdze 1552.

Bibliografia

  • Walter Werbeck. Adrianus Petit Coclico. W: Kompozytorzy szczecińscy. Red. Eugeniusz Kus, Mikołaj Szczęsny, Edward Włodarczyk. Szczecin 2003, s. 53 – 66.
  • Biographisch –Bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten der christlichen Zeitrechnung bis zur Mitte des neunzehnten Jahrhunderts von Rob. Eitner. 3. Band. (Cochet — Flitin.) 1900.



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral