Alicja

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Plakat filmowy (proj. Andrzej Pągowski)

Alicja (1980) – swobodna adaptacja Przygód Alicji w Krainie Czarów – autorzy scenariusza wykorzystali imiona głównych boahaterów powieści Lewisa Carrolla – zrealizowana w formie musicalu.

Film w reżyserii Jacka Bromskiego i Jerzego Gruzy powstał w koprodukcji polsko–belgijsko–brytyjskiej z udziałem międzynarodowej obsady aktorskiej. Rozmach, z którym próbowano zrealizować ten obraz, zadziwia do dziś. Zdjęcia kręcono w Polsce (m.in. w Szczecinie), Francji oraz w atelier słynnej wytwórni filmowej Pinewood Studios w Anglii. Tytułową rolę Alicji zagrała belgijska aktorka Sophie Barjac. W głównych rolach wystąpili dobrze znani polskiej publiczności - nominowana do Oscara za drugoplanową rolę w filmie Czyż nie dobija się koni?, angielska aktorka Susannah York, oraz francuski aktor, reżyser i tancerz, Jean-Pierre Cassel. Ze względu na język angielski, w którym realizowano film, polscy aktorzy zagrali jedynie drugoplanowe role.

Na uwagę zasługuje atrakcyjna, bardzo melodyjna warstwa muzyczna filmu, którą skomponował belgijski kompozytor polskiego pochodzenia, Henri Seroka. W sekwencjach śpiewanych głosu Sophie Barjac (Alicja) użyczyła szkocka wokalistka Lulu, która w 1965 roku odwiedziła Polskę z grupą The Hollies, a w 1974 roku wykonała tytułowy utwór do filmu z serii o Jamesie Bondzie Człowiek ze złotym pistoletem. Polskiej aktorce Joannie Bartel (Dozorczyni) głosu użyczyła znana amerykańska wokalistka soulowa, Madeline Bell. Ścieżka dźwiękowa z filmu ukazała się najpierw na dwóch longplayach (Polskie Nagrania - 1983), a potem w zremasterowanej wersji na kompakcie (Apus - 2009). Do najpopularniejszych piosenek z filmu należą The Answer is Love, Hello, Dear Friend I'm Just a Face in Your Mirror oraz instrumentalny Alice's Waltz. Równie interesująco wypada warstwa choreograficzna musicalu. Do najatrakcyjniejszych scen tanecznych należy m.in. brawurowy duet wykonany przez Joannę Bartel i Jean-Pierre Cassela (Phoenician Trick).

Mimo zubożonych w przekładzie na język polski angielskich dialogów, upływu ponad trzydziestu lat od chwili realizacji musicalu i nie najlepszej dystrybucji w Polsce, film ma liczną rzeszę swoich wielbicieli.

Streszczenie

Alicja (Sophie Barjac) pracuje w fabryce telewizorów. Codziennie po pracy udaje się do parku, gdzie często rozmawia z małą dziewczynką (Julia Hubner), wysłuchując jej poglądów na życie. Zakochany w Alicji Biały Królik (Jean-Pierre Cassel) bezskutecznie stara się zdobyć jej serce. Kiedy wreszcie podstępem udaje mu się rozkochać w sobie dziewczynę, nie zdaje sobie sprawy, że śmiertelnie naraził się szefowej gangu, Królowej Kier (Susannah York). Zazdrosna Królowa postanawia go zgładzić i przygotowuje zasadzkę. Organizuje przyjęcie, na którym niczego nieświadomi, zakochani w sobie Królik i Alicja, tańczą i śpiewają. Przyjaciele Alicji, Żółwiciel (Jack Wild) i Gryf (Dominic Guard), ostrzegają dziewczynę przed gniewem Królowej, jednak Alicja nie dowierza im. Królik nie chcąc narazić ukochanej na zemstę Królowej ucieka. Zrozpaczona Alicja próbuje popełnić samobójstwo. Połyka środki nasenne. Odratowana, zostaje umieszczona w szpitalu psychiatrycznym. Tu odnajduje ją Królik. Próbuje jej wyjaśnić swoje postępowanie, ale przypadkowo wdaje się w bójkę z Żółwicielem i Gryfem. Po wyjściu ze szpitala Alicja idzie jak zwykle do parku. Tu jest świadkiem zabójstwa Królika przez gangsterów (Wiesław Gołas, Andrzej Wasilewicz). Dziewczyna mdleje. Po ocknięciu stwierdza, że wszystko na szczęście było snem, a romans z Królikiem był jedynie wytworem jej wyobraźni.

Realizatorzy filmu

  • reżyseria: Jacek Bromski, Jerzy Gruza,
  • współpr. reżyserska: Andrzej Swat, Krzysztof Gruber, Peter Bennett Jr.
  • scenariusz (w oparciu o postaci z powieści Lewisa Carrolla): Joseph R. Juliano, Jacek Bromski
  • dialogi: Judy Raines, Susannah York, Jacek Bromski, Jerzy Gruza
  • zdjęcia: Witold Sobociński, Alec Mills
  • współpr. operatorska: Tomasz Wert, Przemysław Skwirczyński, Jerzy Białek, Michał Mendecki, Sławomir Jastrzębski, Luigi Bisioli, Georges Dusserre, Bernard Caroff, Mike Frift, Simon Hume
  • scenografia: Marek Lewandowski, Harve Pouzet des Isles, Bernard Esteve, Jack Shampan, Andrzej Kowalczyk
  • kostiumy: Zofia Sokołowska, Teresa Wiśniewska, Bridget Sellers
  • muzyka: Henri Seroka
  • słowa piosenek: Gyllianna (właśc. Kristi Juliano)
  • wykonanie piosenek Alicji: Lulu
  • dyrygent i aranżacje piosenek: Charles Blackwell
  • nagranie muzyki: Music Centre Wembley (Wielka Brytania), Studio Polskiego Radia w Warszawie
  • inżynier nagrania: Dave Hunt
  • choreografia: David Toguri
  • współpr. choreograficzna: Sheldon McLoy Noel, Jerzy Leszczyński
  • taniec: balet Teatru Wielkiego-Opery Narodowej w Warszawie, balet Telewizji Polskiej, Teatr Wizji i Ruchu w Lublinie
  • dźwięk: Danny Daniel, Keith Batten, Janusz Retzer, Grzegorz Nawara
  • montaż dźwięku: Jim Shields, Michael Crowley, Brian Freemantle, John Ireland, David Fisher, Roger Van Engel
  • montaż muzyki: Mike Clifford
  • montaż: Keith Palmer, Brian Smedley-Aston, Bill Blunden, Charles Nemes
  • współpr. montażowa: Chris Risdale, Eddy Joseph, Glen Freemantle, Pat Gilbert, Rita Burgess, Noel Roberts, Nigel Galt, Christopher Kennady, Rose Seeley
  • charakteryzacja: Freddy Williamson, Freddy Glasow, Stanisława Jeżewska, Anna Grabowska
  • kier. produkcji: Grzegorz Woźniak, Albert Dumortier, Peter D. Bennett, Gerard Vercruysse
  • współpr. produkcyjna: Paweł Wołodzki, Irena Owczarzak, Józef Tarnas, Magdalena Jabłońska, Olivier Ide, Mireille Kies, Godelieve Carnoy, Francoise Verlinden, Susan Searle
  • kier. planu: Guy Vial, Patrick Slosse
  • sekretarka planu: Małgorzata Dróżdż
  • nadzór produkcyjny: Kris Juliano
  • producent: Baudouin Mussche
  • współpr. producencka: Joseph R. Juliano
  • produkcja: Centralna Wytwórnia Programów i Filmów Telewizyjnych „Poltel”, Cibelco S.A. (Bruksela) dla South Street Films Ltd. (Londyn) 1980
  • atelier: Pinewood Studios (Wielka Brytania)
  • 'laboratorium: WFF Łódź, LTC (Paryż), Kays (Londyn)
  • public relations: Denis Davidson Assoc. (Londyn), Patrick Bosschaert (Bruksela)



Dane techniczne

  • dane techn.: film barwny (Eastmancolor)
  • dźwięk: Dolby Stereo
  • długość: 2613 m
  • czas: 91'



Obsada

Rumuński plakat filmowy
  • Sophie Barjac – Alicja (wykonanie piosenek Lulu)
  • Jean-Pierre Cassel – Biały Królik
  • Susannah York – Królowa Kier
  • Paul Nicholas – Kot z Cheshire
  • Jack Wild – Żółwiciel
  • Dominic Guard – Gryf
  • Tracy Hyde – Mona
  • Peter Straker – Szalony Kapelusznik
  • Marc Seaberg – Marcowy Zając
    • Joanna Bartel – dozorczyni (wykonanie piosenek Madeline Bell)
    • Ewa Błaszczyk – gość na przyjęciu (nie występuje w napisach)
    • Wojciech Brzozowicz – oprowadzający Królika po fabryce telewizorów
    • Wojciech Duryasz
    • Gunther Gabriel – taksówkarz (nie występuje w czołówce)
    • Wiesław Gołas – gangster
    • Joachim Hubner – maitre d'hotel
    • Julia Hubner – dziewczynka z parku
    • Kris Juliano – dozorczyni
    • Ryszard Kluge – mieszkaniec domu (nie występuje w napisach)
    • Gregory Knop – biegacz
    • Grzegorz Kulikowski – mieszkaniec domu (nie występuje w napisach)
    • Bohdan Łazuka – mężczyzna na przyjęciu u Królowej
    • Jerzy Moes – bywalec podwórkowy (nie występuje w czołówce)
    • Dominique Mucret – pacjentka
    • Jolanta Pankowska – mieszkanka domu (nie występuje w czołówce)
    • Andrzej Pankowski – mieszkaniec domu (nie występuje w napisach)
    • Andrzej Siedlecki – kelner na przyjęciu u królowej (nie występuje w czołówce)
    • Henri Seroka – kwiaciarz
    • Andrzej Szurmiej – meżczyzna na przyjęciu
    • David Toguri – fryzjer
    • Andrzej Wasilewicz – gangster
    • Ernestyna Winnicka (nie występuje w czołówce)
    • Ewa Wiśniewska



Miejsca realizacji

  • Film zrealizowano m.in. w słynnej wytwórni filmowej Pinewood Studios w Wielkiej Brytanii oraz w pałacu w Jabłonnie k. Warszawy. Część plenerów nakręcono w Szczecinie i w jego okolicach, m.in. sekwencje paryskie kręcono na pl. Zamenhofa, ul. Bogusława (obecnie Deptak) oraz w popularnym lokalu Duet przy ul. Jagiellońskiej (lokal widziany jest zarówno z zewnątrz, jak i od środka). Końcową scenę pościgu zrealizowano na autostradzie Szczecin-Berlin w okolicach krzyżówki Kijewo. Zdjęcia na pl. Zamenhofa rozpoczęto kręcić 3 listopada 1979 roku



Premiera

Premiera filmu odbyła się 29 marca 1982 roku w Warszawie.

Alicja na płytach i na kasetach



Ciekawostki

  • W chwili powstania, musical był dziesiątą adaptacją filmową utworu angielskiego pisarza
  • Pierwotnie film miał nosić tytuł Zabić Królika
  • Koszt produkcji musicalu wyniósł okoł 5 mln dolarów



O filmie w książkach i prasie

  • Jerzy Gruza, 40 lat minęło jak jeden dzień, Czytelnik, Warszawa 1998
  • Jerzy Gruza, Telewizyjny alfabet wspomnień (seria: Sami Swoi), Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2000
  • Andrzej Kołodyński, Królik w dyskotece, „Film” 1982 nr 10, s. 5
  • Zabić Królika (fotoreportaż), „Film” 1979 nr 50 s. 6-7



Autor o filmie

  • Jacek Bromski: (...) Nie potrafię powiedzieć, dlaczego wybraliśmy „Przygody Alicji w Krainie Czarów”. Bardzo lubię tę książkę, doceniam jej mistrzostwo, ale wydaje mi się że niemożliwe jest jej sfilmowanie. Chcielismy zrobić film całkowicie muzyczny , prawie operę. Pracując z Henri Seroką, którego znam od lat z racji mojej muzycznej przeszłości, dodaliśmy dialogi i stopniowo tworzyliśmy pierwszy zarys scenariusza. Zawarta w książce fantazja i wyjaśnienie sensu „nielogiczności” miały na mnie ogromny wpływ i, chociaż nie chciałem pisać scenariusza ściśle według powieści, uległem temu wrażeniu i zdecydowałem się na zapożyczenie postaci, które, mimo że są zwierzętami, mają w sobie ludzkie cechy. Przywróciliśmy im ludzką powłokę, stwarzając wokół nich nową opowieść. Książka, przepełniona cudowna atmosferą, w rzeczywistości nie zawiera żadnej fabuły. Jest to raczej rodzaj wyobrażenia snu. Wykorzystaliśmy pewne elementy, włączyliśmy je do nowej fabuły, starając się zachować atmosferę oryginału. („FSP” 1982 nr 1, s. 4)



Źródła

Bibliografia

  • Arkadiusz Bis, Filmy fabularne w powojennym Szczecinie, „sedina.pl magazyn. Rocznik Miłośników Dawnego Szczecina” 2009 nr 4
  • „Filmowy Serwis Prasowy” 1982 nr 1 s. 2-6
  • Leksykon polskich filmów fabularnych wyd. II uzupełnione i poprawione (pod red. Jana Słodowskiego), Wydawnictwo Wiedza i Życie, Warszawa 1997

Inne



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz