Andrzej Mąkosza

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Andrzej Mąkosza (1919-2016) – wiolonczelista, muzyk Filharmonii Szczecińskiej

STRONA W BUDOWIE

Życiorys

Andrzej Jerzy Mąkosza urodził się 25 października 1919 roku w Częstochowie w rodzinie zasłużonego dla miasta muzyka, kompozytora i pedagoga, a także oficera straży pożarnej, Edwarda Mąkoszy, i Ireny z d. Nurczyńskiej. Miał dwoje rodzeństwa, siostrę Barbarę i brata Jerzego. Z muzyką związany był od dzieciństwa. Jego pierwszym nauczycielem był ojciec, który od najmłodszych lat uczył go gry na różnych instrumentach. W wieku 12 lat wybrał wiolonczelę jako instrument wiodący. Jeszcze jako chłopiec występował ze szkolną orkiestrą dętą, prowadzoną przez ojca. W 1939 roku ukończył I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie.

W tym samym roku w 27 Pułku Piechoty odbył kurs przysposobienia wojskowego II stopnia. Na trzy tygodnie przed wybuchem wojny zgłosił się jako ochotnik (nr 216) do dywizyjnej kompanii kolarzy pod dowództwem por. Zygmunta Szewczyka, gdzie uczestniczył w organizowaniu oddziału. Wraz z kompanią patrolował tereny przygraniczne, m.in. w rejonie Podłęża Szlacheckiego (okolice Truskolas). Wraz z wybuchem wojny wycofywał się kompanią w rejon Panek, a potem do Truskolas. W nocy z 2/3 września, podczas potyczki z oddziałami niemieckimi w okolicy Wyczerp, został ranny odłamkiem w nogę. Nie mogąc kontynuować marszu z oddziałem, ukrywał się m.in. w mieszkaniu u nauczycielki Frankowskiej. Tam został odnaleziony przez ojca. Przez kilka tygodni kurował się w Wąsoszu, u zaprzyjaźnionego młynarza. Później powrócił do Częstochowy. Na krótko znalazł zatrudnienie jako kierowca w straży pożarnej.

W 1940 roku wstąpił do Związku Walki Zbrojnej (późniejsza Armia Krajowa), przyjmując pseudonim Andrzej Walczak. Wkrótce wyjechał do Warszawy do Centralnej Szkoły Pożarnictwa. Równocześnie szkolił się w konspiracyjnej podchorążówce. W 1943 roku, po otrzymaniu ostrzeżenia, że jest inwigilowany przez Niemców, opuścił Warszawę i powrócił do Częstochowy. Tutaj został komendantem Straży w Fabryce Papieru. Dzięki dostępowi do dowodów osobistych, pieczątek i innych papierów, pomagał mieszkańcom, załatwiając poszukiwane dokumenty. W fabryce pracował do końca wojny. Będąc wykształconym muzykiem, wspólnie z ojcem w 1944 roku przystąpił do tworzenia orkiestry w Częstochowie (obecnie Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Częstochowskiej). W grudniu tego samego roku dwukrotnie zagrał z orkiestrą w sali straży pożarnej. Po wyzwoleniu Częstochowy wziął udział w oficjalnym koncercie orkiestry w dniu 2 marca 1945 roku w Teatrze Miejskim.

W 1946 roku pod kierunkiem Tadeusza Więckowskiego rozpoczął kurs nauki latania, który wkrótce musiał przerwać ze względu na wcześniejszą przynależność do AK. Latanie stało się jednak jego prawdziwą pasją. Do końca życia był członkiem Aeroklubu Polskiego. W 1947 roku wyjechał do Wrocławia, gdzie bezskutecznie próbował wstąpić do Straży Pożarnej. Przez krótki okres razem z wujkiem prowadził firmę transportową. Po powrocie do Częstochowy kontynuował pracę muzyka w orkiestrze.

W 1960 roku, za namową znajomych, wyjechał do Szczecina. Tu został zatrudniony jako wiolonczelista w orkiestrze Państwowej Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza. Odnaleziony przez Tadeusza Więckowskiego, twórcę polskiego lotnictwa sanitarnego, podjął współpracę z nowo powstałym w Szczecinie Zespołem Lotnictwa Sanitarnego. W latach 1962-1971 działał tam jako wolontariusz, uczestnicząc w lotach sanitarnych jako drugi członek załogi. W latach 70. udzielał się również jako ratownik GOPR. Pracę w filharmonii zakończył w 1994 roku, przechodząc na emeryturę.

W tym samym roku powrócił do rodzinnej Częstochowy. Tu czynnie działał w Towarzystwie Wychowanków Liceum im. Henryka Sienkiewicza. Od 2010 roku należał do Częstochowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa. Za zasługi wojenne został awansowany do stopnia porucznika.

Lotnicze zamiłowania kontynuował, zbierając modele samolotów, głównie z okresu II wojny światowej. Miał ich ponad sto. Z okazji swoich 95 urodzin przekazał Muzeum Częstochowskiemu pamiątki po swoim ojcu, Edwardzie Mąkoszy.

Był żonaty ze znaną szczecińską dziennikarką radiową, Alina Głowacką.

Zmarł 19 listopada 2016 roku. Został pochowany 24 listopada na Cmentarzu Kule przy ul. Cmentarnej w Częstochowie.

Nagrody i wyróżnienia

  • 2014 – Członek Honorowy Stowarzyszenia Historycznego „Reduta” w Częstochowie



Odznaczenia

  • Srebrny Krzyz Zasługi
  • 1989 – Złoty Krzyż Zasługi z okazji 40-lecia Filharmonii Szczecińskiej
  • Odznaka Grunwaldzka
  • Krzyż Armii Krajowej



Bibliografia

  • Andrzej Mąkosza nie żyje. Żegnają go absolwenci „Sienkiewicza” i lotnicy, „Gazeta Wyborcza - Częstochowa” z dn. 21 listopada 2016
  • Elżbieta Pisarczyk, Andrzej Mąkosza – uczestnik walk w kampanii wrześniowej, „Niedziela. Tygodnik Katolicki” z dn. 3 września 2015



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz