Anna Frajlich

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anna Frajlich
poetka, krytyk literacki, slawistka
brak zdjecia
(fot. Stefan Szczygieł)
Data urodzenia 10 marca 1942
Miejsce urodzenia Katta-Tałdyk


Ambasador niebieski.png

Anna Frajlich (ur. 1942) – poetka, krytyk literacki, publicystka, dziennikarka, slawistka

Życiorys

Anna Frajlich (także Anna Frajlich-Zając) urodziła się 10 marca 1942 roku w osadzie Katta-Tałdyk k. Osz (ówczesna Kirgiska SRR) w rodzinie polskich Żydów. Jej rodzice, Psachie Frajlich i Amalia z domu Scheiner, pochodzili ze Lwowa. Po zajęciu miasta przez Niemców w 1941 roku, wraz z matką uciekła do Kirgistanu. Tam matka pracowała w sowchozie. Ojciec, z wykształcenia technik, został zmobilizowany i wraz z fabryką, w której pracował, przeniesiony ze Lwowa na Ural. Po dwóch latach poszukiwań Psachie Frajlich odnalazł żonę i córkę i sprowadził je na Ural. Po zakończeniu wojny rodzina Frajlichów została repatriowana do Szczecina, do którego przybyła w 1946 roku. W latach 50., ze względu na swoje pochodzenie, oboje rodzice zostali usunięci z zajmowanych stanowisk. Aby utrzymać rodzinę, Psachie Frajlich podjął pracę jako referent ds. budowlanych, a jego żona pracowała jako instruktorka krawiectwa.

Początkowo Anna Frajlich uczęszczała do słynnej Szkoły Ćwiczeń przy Liceum Pedagogicznym Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Szczecinie przy ul. Wielkopolskiej, a następnie przez dwa lata do VI Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Jagiellońskiej oraz kolejne dwa lata do V Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Małopolskiej. Egzamin maturalny zdała w 1960 roku. Jako poetka zadebiutowała w wieku szesnastu lat. W 1958 roku na łamach „Naszego Głosu”, polskojęzycznego dodatku do żydowskiego pisma „Fołks Sztyme”, ukazały się jej wiersze W parku, Deszcz i Jesienny zamęt. Wiersze publikowała również w dodatku literackim „Głosu Szczecińskiego”. W latach 1959-1960 należała do powstałej w Szczecinie grupy literacko-artystycznej „Rak”.

W latach 1960-1965 studiowała polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Od września 1965 do września 1969 roku pracowała w czasopiśmie dla niewidomych „Nasz Świat”, gdzie była redaktorką i lektorką ociemniałego pisarza Jerzego Szczygła. Publikowała także felietony z zakresu literatury oraz wiersze i opowiadania. Równocześnie (16 maja 1968 do 31 października 1969) współpracowała z Zakładem Wydawnictw Centrali Rolniczej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”. W wydawanym przez Spółdzielnię piśmie „Niewidomy Spółdzielca” pracowała początkowo jako redaktor, a później jako sekretarz redakcji.

W konsekwencji wydarzeń Marca 1968 roku wyemigrowała z Polski. Zamieszkała na stałe w Nowym Jorku. Tam zajęła się pracą naukową. Była wykładowcą języka polskiego na Uniwersytecie Nowojorskim. W 1991 roku doktoryzowała się z nauk humanistycznych na Wydziale Języków Słowiańskich tej uczelni. Obecnie wykłada język i literaturę polską na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Oprócz pracy naukowej kontynuowała prace literackie, publikując je w prasie emigracyjnej, m.in. londyńskich „Wiadomościach”, paryskiej „Kulturze” oraz w „Przeglądzie Polskim”, dodatku literacko-kulturalnym do nowojorskiego „Nowego Dziennika”. Publikowała także w krajowych pismach drugiego obiegu. Pisała również korespondencje dla Radia Wolna Europa. Po 1989 roku jej wiersze i eseje ukazywały się m.in. w „Rzeczpospolitej”, „Tygodniku Powszechnym”, „Akcencie”, „Odrze”, „Więzi”, „Pograniczach” i w „Migotaniach”.

Była członkiem i ostatnim prezesem Międzynarodowego PEN-Clubu (Zarząd Oddziału Writers-in Exile) w USA. Obecnie jest członkiem amerykańskiego PEN-u, Polskiego PEN-Clubu, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce, Association for Slavic, East European and Eurasian Studies (ASEEES) oraz American Association of Teachers of Slavic and East European Languages.

Uważana jest za jedną z najciekawszych i najbardziej znanych polskich poetek emigracyjnych. Jej twórczość była tłumaczona na język niemiecki, angielski, francuski, litewski, rumuński, czeski, rosyjski, ukraiński, żydowski i hebrajski. Głównym wątkiem jej utworów jest kwestia wygnania, rozstania, przynależności i zadomowienia. Jej artykuły i eseje o twórczości, publikowane w pismach naukowych, są wysoko oceniane przez środowiska literackie i akademickie.

Poetka do dzisiaj jest emocjonalnie związana ze Szczecinem. Tęsknotę za miastem swojego dzieciństwa i młodości wyraziła w wierszach: Elegia o kaflowym piecu, Emigracja (1982), Który las, Miasto (1986), O piwnicy, jabłkach i poetach, Z piosenką tą (1993), Taniec – miasto, Sień (2000), Pień (2001), Mój Szczecin? (2003), Z dwóch dróg trzeba wybrać jedną (2007). W 1993 roku nawiązała ścisłą współpracę z Książnicą Pomorską. Na rzecz szczecińskiej instytucji przekazała m.in. korespondencję z pisarzami, tomiki poetyckie, autografy wierszy itd. Uczestniczyła przy pracach nad Księgą Erazmiańską (pod red. Jerzego Madejskiego), opublikowaną przez Uniwersytet Szczeciński w 2007 roku.

W 2007 roku poetka została wyróżniona honorowym tytułem Ambasador Szczecina.



Twórczość

  • 1976Aby wiatr namalować - Oficyna S. Gliwa, Londyn
  • 1979Tylko ziemia - OPiM, Londyn
  • 1982Indian Summer - Sigma Press, Albany, NY
  • 1986Który las - OPiM, Londyn
  • 1991Drzewo za oknem (arkusz poetycki) - Nowy Jork
  • 1991Between Dawn and the Wind (Pomiędzy świtem i wiatrem - wybór dwujęzyczny; przekład Reginy Grol-Prokopczyk) - Host Publications, Austin, TX
  • 1993Ogrodem i ogrodzeniem - Czytelnik, Warszawa
  • 1994Jeszcze w drodze - NOWA, Warszawa
  • 2000W słońcu listopada – Wydawnictwo Literackie, Kraków
  • 2001Znów szuka mnie wiatr - Czytelnik, Warszawa
  • 2003Le vent, å nouveau me cherche (wybór dwujęzyczny; przekład Alice-Catherine Carls) – Editinter, Soisy-sur-Seine
  • 2007The Legacy Of Ancient Rome In The Russian Silver Age - Rodopi, Amsterdam
  • 2010Laboratorium - Wydawnictwo Forma, Szczecin
  • 2011Czesław Miłosz. Lekcje - Wydawnictwo Forma, Szczecin
  • 2013Łodzia jest i przystanią - Wydawnictwo Forma, Szczecin





Inne

  • 2001Between Lvov, New York, and Ulysses‘ Ithaca. Józef Wittlin-Poet, Essayist, Novelist (redakcja Anna Frajlich) - Nicholas Copernicus University & Department of Slavic Languages, Columbia University ("Archiwum Emigracji” t. 10), Toruń-New York
  • 2007 – Stefania Kossowska, Definicja szczęścia. Listy do Anny Frajlich 1972-2003 - Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń
  • 2008Po Marcu – Wiedeń, Rzym, Nowy Jork (zbiór listów pisanych przez Annę Frajlich, jej męża Władysława Zająca i siostrę Felicję Bromberg do rodziny, która została w Polsce po Marcu 1968) - Midrasz, Warszawa





Nagrody i wyróżnienia

  • 1959 – III nagroda w konkursie poetyckim „Głosu Szczecińskiego"
  • 1980 – nagroda Fundacji Kościelskich
  • 2003 – nagroda Fundacji Władysława i Nelly Turzańskich
  • 2015 – nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie z siedzibą w Londynie za całokształt twórczości
  • 2017 – „Wybitny Polak w USA” - tytuł przyznawany przez Fundację Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska”



Odznaczenia

  • 2002 – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej



Warto posłuchać



Ciekawostki

  • W dniu 3 listopada 2016 roku Anna Frajlich wzięła udział w dwóch spotkaniach autorskich z czytelnikami – w V Liceum Ogólnokształcącym, którego jest absolwentką, i w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie. Podczas spotkań poetka zaprezentowała wiersze z ostatniego tomiku, wydanego w 2016 roku, oraz z wcześniejszych tomików
  • W dniu 15 marca 2018 roku w Domu Kultury 13 Muz w Szczecinie w cyklu Czwartki Literackie 13 Muz/ Szczeciński Przegląd Literacki „Forma” odbyła się promocja wznowionych tomów poetyckich Anny Frajlich Indian Summer/Który las oraz zbioru opowiadań Laboratorium



Zobacz także



Źródła

Bibliografia

Inne

  • Fotografie ze zbiorów Anny Frajlich
  • Informacje uzyskane od Anny Frajlich
  • Strona internetowa Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Oddział w Warszawie



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz