Antoni Gmitrowicz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Gmitrowicz
kapitan żeglugi wielkiej
Data urodzenia 26 maja 1906
Miejsce urodzenia Berchaczów
Data śmierci 22 grudnia 1989
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 2B-5-8)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Antoni Gmitrowicz (1906-1989) – kapitan ż.w., pierwszy pilot portu w Szczecinie

Życiorys

Antoni Gmitrowicz urodził się 26 maja 1906 roku w Berchaczowie w pow. zamojskim. Ukończył szkołę handlową w Tczewie, gdzie uczył sie rachunkowości. W 1926 roku jako poborowy wcielony został do Marynarki Wojennej. Po roku służby skierowano go do francuskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Tulonie. Po jej ukończeniu pływał po Bałtyku na kanonierkach, a później na okręcie podwodnym ORP Ryś. We wrześniu 1939 roku brał udział w obronie Helu. W dniu 2 października został wzięty do niewoli i osadzony w obozie jenieckim w Stargard in Pommern (obecnie Stargard). Po ponad roku został zwolniony ze względu na zły stan zdrowia. Do końca wojny przebywał u rodziny na Zamojszczyźnie.

W czerwcu 1945 roku wraz z kmdr. Janem Łuszczkiewiczem i kpt. Kazimierzem Bartoszyńskim został członkiem ekipy Głównego Urzędu Morskiego w Gdańsku, która została skierowana do Szczecina w celu zorganizowania instytucji i agend portowych, mających przejąć port szczeciński od wojskowych władz radzieckich. W pierwszej kolejności zajął się uruchomieniem w Szczecinie nabrzeży pasażerskich na przyjęcie repatriantów z Zachodu. Zorganizował kapitanat portu, którego kierownictwo objął 10 grudnia 1945 roku, oraz przejął sprawy związane z bezpieczeństwem żeglugi pomiędzy Szczecinem a Świnoujściem. Przy pomocy byłych niemieckich pilotów portowych zajął się organizacją pilotażu. W lutym 1946 roku jako przedstawiciel polskich władz morskich uczestniczył w przejęciu od władz radzieckich czterokilometrowego pasa lewego brzegu Odry na północ od Golęcina. Nowym nabrzeżom, stanowiącym namiastkę portu handlowego, nadał nazwy „Oko”, „Huk” i „Cal”. W dniu 4 kwietnia 1946 roku na nabrzeżu „Oko” przyjął pierwszy statek („Posejdon”) z ośmiuset polskimi repatriantami z Lubeki. Jako główny pilot, 17 czerwca 1946 roku wprowadził do szczecińskiego portu statek szwedzkiej bandery s/s „Ruth” z ładunkiem 490 ton celulozy. Pilotaż portowy prowadził do 1950 roku, pływając m.in. na holowniku „Posejdon” i szkoląc swoich następców. W 1947 roku przez pewien czas pełnił też funkcję kapitana portu w Świnoujściu. W 1950 roku jako I oficer na statku GAL m/s „Narwik” odbył pierwszy rejs dalekomorski do Buenos Aires. Dyplom kapitana żeglugi wielkiej otrzymał w 1953 roku. Pierwsze samodzielne rejsy odbywał na promach na trasie ze Świnoujścia do portów Szwecji. Wkrótce jednak wrócił do pracy pilota w Kapitanacie Portu Szczecin.

W 1956 roku, po trzyletniej przerwie, wznowił pływanie. Dowodził statkami Polskiej Żeglugi Morskiej. Początkowo był kapitanem m/s „Malbork”, a następnie m/s „Bug”, m/s „Toruń”, m/s „Rejowiec”, m/s „Ziemia Lubuska”, m/s „Energetyk”, m/s „Hutnik”, m/s „Narwik”, m/s „Ziemia Szczecińska”, m/s „Obrońcy Poczty Gdańskiej”. Najdłużej, bo aż sześć lat, pływał na parowcu s/s „Kopalnia Mysłowice” do portów włoskich. W 1973 roku przeszedł na emeryturę, ale nie zakończył kapitańskiej kariery.

W 1974 roku jako komodor poprowadził do Bangladeszu konwój trzech rzecznych statków „Pilicę”, „Dunajec” i „San”, opływając przy tym Afrykę dookoła. W latach 1974-1977 dowodził 55-tysięcznikiem m/s „Politechnika Śląska”. Przez trzy lata, nie zawijając do macierzystego portu, pływał do portów Indii, Japonii i Australii. Po raz ostatni dowodził masowcem PŻM m/s „Generał Bem” w 1984 roku. Odbył wówczas rejs do portów Argentyny, Brazylii i Stanów Zjednoczonych.

W Szczecinie mieszkał przy ul. Parkowej w tzw. Domu Kapitanów. Syn Remigiusz jest konstruktorem, związanym z Biurem Projektów Stoczni Szczecińskiej.

Kpt. Antoni Gmitrowicz nosił przydomek „Lucky Captain” (Szczęśliwy kapitan).

Zmarł 22 grudnia 1989 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 2B-5-8).

Odznaczenia

  • Brązowy Krzyż Zasługi
  • Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza"
  • Odznaka 40-lecia PRL



Ciekawostki


Zobacz także


Bibliografia

  • Andrzej Androchowicz, Gmitrowicz, czyli ewenement w światowej skali, „Morze i Ziemia” 1986 nr 26, s. 5
  • Andrzej Androchowicz, Kapitan Żeglugi Wielkiej - Antoni Gmitrowicz w: Kronika Miasta Szczecina 1986, Wyd. Glob, Szczecin 1987, s. 111-114




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz