Antoni Kaczorowski

	Antoni Kaczorowski
	aktor, śpiewak, reżyser, dyrektor teatru
	Antoni Kaczorowski
	Antoni Kaczorowski
Data urodzenia	5 grudnia 1893
Miejsce urodzenia	Lwów
Data śmierci	3 lipca 1982
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 84D-7-11)
	Lokalizacja grobu
Narodowość	polska

Z Internetowa Encyklopedia Szczecina

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Antoni Kaczorowski 1893-1982 – aktor, śpiewak, reżyser, dyrektor teatru

[edytuj] Życie

Antoni Kaczorowski urodził się 5 grudnia 1893 roku we Lwowie w rodzinie Józefa i Heleny z d. Żbikowskiej. Tu ukończył szkołę średnią. Potem wyjechał do Warszawy, gdzie naukę kontynuował w Szkole Dramatycznej przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Kształcił się w klasie dykcji i deklamacji, m.in. pod kierunkiem Mieczysława Frenkiela, Józefa Śliwickiego, Bolesława Ładnowskiego, Władysława Szczawińskiego i Teodora Rolanda. Śpiewu uczył się u światowej sławy tenora, Aleksandra Myszugi. W czerwcu 1912 roku na publicznym egzaminie, kończącym studia, wystąpił w rolach: Fedyckiego w komedii Zapolskiej Ich czworo, Heliodora w jednoaktówce Blizińskiego Marcowy kawaler oraz Papkina w Zemście Fredry. W tym samym roku za sprawą Ludwika Solskiego został zatrudniony w krakowskim Teatrze im. Słowackiego, gdzie zadebiutował w Nocy listopadowej Wyspiańskiego. Wkrótce przeniósł się do Teatru Ludowego, kierowanego przez Edmunda Rygiera. Tam grywał w dramatach, wodewilach i operetkach. W 1915 roku powrócił do Warszawy. We wrześniu wystąpił w programie Car jedzie w teatrze „Polskie Miniatury” przy Nowym Świecie. Później związał się z zespołem Czesława Krzyżanowskiego, z którym udał się na kilkumiesięczne tournée po dużych miastach Imperium Rosyjskiego – Petersburgu, Moskwie, Kijowie i Charkowie. W 1916 roku odbył krótką służbę w armii austriackiej. W latach 1918-1921 grał w zespole Henryka Czarneckiego, występując podczas plebiscytu na Górnym Śląsku, m.in. w Sosnowcu, Szopienicach i Katowicach.

Fragment monologu Tuwima z repertuaru Antoniego Kaczorowskiego własnoręcznie przepisany przez artystę

Wykaz piosenek i monologów z programu Antoniego Kaczorowskiego Stare zapomniane piosenki 1924-1939 z utworami własnoręcznie dopisanymi przez artystę

W sezonie 1923/1924 przeniósł się do Krakowskiej Operetki Teatru „Nowości” Tadeusza Pilarskiego (ojca), zajmując miejsce odchodzącego z teatru ulubieńca publiczności Krakowa i Lwowa, Józefa Solnickiego. Dość szybko uzyskał status czołowego komika i wodewilisty zespołu. W Krakowskiej Operetce zadebiutował jako reżyser Manewrami jesiennymi Kálmána. W 1924 roku wraz zespołem KOTN wyjechał w kilkunastomiesięczną trasę objazdową po Kresach, Małopolsce, Wielkopolsce i Pomorzu. Przez krótki czas wraz z krakowskim zespołem grał na scenie bydgoskiej, kierowanej przez Józefa Karbowskiego. Po występach w warszawskiej „Bagateli” pisano: „(...) doskonały komik operetki krakowskiej p. Antoni Kaczorowski, który podczas występów w Krakowie, Bydgoszczy oraz objazdach po Polsce, zdobył sobie sympatię publiczności oraz uznanie prasy za odtworzenie całego szeregu świetnie stworzonych typów charakterystyczno-komicznych. Aktor ten jest zarazem niezrównanym w popisach solowych i estradowych” („Przegląd Teatralny i Filmowy” z 22 sierpnia 1924).

Na początku lutego 1926 roku wystąpił w Łodzi z tekstami Andrzeja Własta, a później w warszawskim teatrze „Nowości”, gdzie grał i reżyserował Księżniczkę cyrkówkę Kálmána i Barona Kimla Kolla (czerwiec 1926). Na krótko powrócił do Łodzi, po czym w Warszawie wystawił Taniec szczęścia Stolza (14 lipca 1926). W latach 1927-1929 grał i reżyserował przedstawienia w Teatrze Miejskim w Grudziądzu, kierowanym przez Stanisława Książka i Jana Otrembskiego.

Ważnym miejscem na artystycznej trasie Kaczorowskiego stał się Kalisz. W okresie międzywojennym występował tam wielokrotnie. Po raz pierwszy 1-2 lipca 1919 roku w operetce Czarodziejskie skrzypce Offenbacha w Teatrze Letnim w Ogródku Warszawskim Józefa Wypiszczyka. W tym samym roku w Teatrze Miejskim (sala Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan przy ul. Piekarskiej 13) zagrał w Zemście Fredry] (11, 13, 14 września) oraz operetkach Cnotliwa Zuzanna Gilberta (16, 17, 21 września) i Księżniczka czardasza Kálmána (23, 27, 28 września). W styczniu 1928 roku ponownie zawitał do Kalisza. Początkowo działał w teatrze rewiowym przy kinoteatrze „Stylowy” na ul. Ciasnej 21, gdzie był kierownikiem artystycznym, reżyserem i aktorem. Grał w rewiach Puśćmy się...! (7-14 stycznia – także reżyseria), Chłopiec czy dziewczynka (15 stycznia – rewia karnawałowa), Kaliszanko, cudny śnie, Tylko za gotówkę, Bez łapówek oraz operetce Szalona Lola Kolla (22, 27, 28 stycznia). Wraz z Kaliskim Kabaretem wystąpił w sali Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan w rewii Siadaj pan! (3 czerwca), na którą składały się utwory kabaretowe miejscowych autorów, natomiast z artystami Rewii Poznańskiej zagrał w spektaklu Coś dla każdego (16 i 17 listopada). Ponownie w Kaliszu w latach 30. z aktorami Rewii Krakowskiej (24 marca 1931), a trzy lata później z Lucyną Messal w szopce politycznej Szachy pana Marszałka (19-22 kwietnia 1934) oraz w rewii Kiedy dziewczynki idą spać (25-29 kwietnia 1934). Oba przedstawienia odbyły się w kinoteatrze „Oaza”.

Na początku lat trzydziestych powrócił do Krakowa do Teatru Popularnego. Tu pod dyrekcją Tadeusza Pilarskiego (ojca), Jana Dobiesława i Antoniego Piekarskiego występował aż do chwili likwidacji tej sceny w 1932 roku. Jak większość aktorów teatrów muzycznych, pozbawionych w tym okresie opieki przez państwo, Kaczorowski zajął się organizowaniem własnych objazdowych zespołów rewiowych i operetkowych, z którymi występował m.in. w Płocku i Radomiu. Podobny zespół założył przy lwowskim kinie Colosseum. W 1939 roku został zaangażowany jako aktor i reżyser do rekonstruowanej przez Mieczysława Szpakiewicza sceny operetkowej przy Teatrze Miejskim we Lwowie.

Wybuch wojny zastał go we Lwowie. W 1941 wstąpił do tworzonej w ZSRR przez gen. Andersa Armii Polskiej. Był podporucznikiem 1. Pułku Ułanów Krechowieckich, odtworzonego w ramach Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Przeszedł cały szlak bojowy – Iran, Syrię, Palestynę, Egipt aż do Włoch. W szeregach 2. Korpusu Polskiego brał udział w walkach pod Monte Cassino, bitwie o Ankonę i Bolonię. W dniu 31 maja 1947 roku został przeniesiony do Anglii celem zdemobilizowania. Do Polski powrócił 9 czerwca 1947roku. Zdemobilizowany na podstawie rozkazu nr 0181 z dn. 18 lipca 1945 roku Naczelnego Dowódcy WP (dok. wydany przez R.K.U. Kraków-Miasto – mjr Władysław Nalewajko).

W latach 1941-1944 występował w małych zespołach polowych, m.in. w Tocku (ZSRR), w teatrze żołnierskim H. Ordonówny. Potem związał się z Teatrem Dramatycznym Armii Polskiej na Wschodzie (późniejszy Teatr Dramatyczny 2. Korpusu Polskiego) pod kier. art. Jadwigi Domańskiej i Wacława Radulskiego. Na terenie Włoch śpiewał w operetkach i operach buffo, m.in. partię Bartola w Cyruliku Sewilskim G. Rossiniego u boku Beniamino Gigli.

Po powrocie do Polski występował i reżyserował gościnnie na wielu scenach, m.in. w Opolu, Częstochowie, Białymstoku i Lublinie. W Teatrze Miejskim w Sosnowcu wyreżyserował Koniec świata Bakala (prem. 11 października 1947). W Teatrze Ziemi Rzeszowskiej pod dyr. Kazimierza Biernackiego wystąpił w roli Freda Williamsa w sztuce Simonowa Harry Smith odkrywa Amerykę (prem. 1 maja 1948). Na cztery lata (1948-1952) związał się z łódzkim Teatrem Komedii Muzycznej „Lutnia” przy ul. Piotrkowskiej, kierowanym przez Władysława Szczawińskiego. Tu m.in. zagrał garsona Aleksego w Cnotliwej Zuzannie Gilberta (prem. 7 sierpnia 1948).

W latach 1952-1955 był solistą pierwszego powołanego po wojnie państwowego teatru operetkowego, Operetki Śląskiej w Gliwicach. Śpiewał m.in. partie Eunucha w Krainie uśmiechu Lehara, Styksa w Orfeuszu w piekle Offenbacha, barona Zetę w Wesołej wdówce Lehara, hrabiego Feri’ego von Kerekesa w Księżniczce czardasza Kálmána. Tu 13 maja 1953 roku rolą Christiana Tscholla w Domku trzech dziewcząt Schuberta obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej.

W latach 1955-1956 występował jako aktor w Teatrze im. A Fredry w Gnieźnie. Od 1956 roku śpiewał na scenie Operetki Poznańskiej.

[edytuj] Okres szczeciński

W 1958 osiedlił się na stałe w Szczecinie, gdzie zamieszkał przy alei Piastów 14/5. Występował na scenie Operetki (późniejszego Państwowego Teatru Muzycznego). Stworzył dziesiątki niezapomnianych kreacji, m.in. Bartola w Cyruliku Sewilskim Rossiniego, dyrektora teatru w Bajaderze Kálmána, Franciszka w Dorinie Gilberta, Menelaja w Pięknej Helenie Offenbacha, barona Zetę w Wesołej wdówce Lehara. Grywał także role dramatyczne: upiora i dziedzica w Dziadach Mickiewicza, Żyda w Weselu, Wyspiańskiego, Papkina w Zemście Fredry. Pięćdziesięciolecie pracy artystycznej (19 marca 1962) uczcił rolą hr. Archibalda Carnera w Baronie cygańskim Straussa, zaś pięćdziesięciopięciolecie (11 marca 1967) występem w operetce Renza Dziękuję ci, Ewo. Po raz ostatni przed przejściem na emeryturę wystąpił na szczecińskiej scenie w roli Kaiki w śpiewogrze Borowskiego Inez (prem. 12 marca 1970). Współpracował z Polskim Radiem, biorąc udział m.in. w programach z cyklu Podwieczorek przy mikrofonie, w których prezentował skecze i popularne przeboje okresu międzywojennego z repertuaru Eugeniusza Bodo, Fryderyka Járosy’ego, Konrada Toma i Kazimierza Krukowskiego.

W słynącym z ekstrawagancji środowisku aktorskim uważany był za wielkiego oryginała. Za człowieka niezwykle serdecznego, życzliwego i dowcipnego, który umie śmiać się ze wszystkich i ze wszystkiego, także z siebie. Umiejętnie potrafił zadbać o własne interesy, m.in. poprzez anonimowe zachęcanie przygodnych przechodniów do uczestnictwa w programach, rewiach i spektaklach ze swoim udziałem. Przez publiczność nazywany „Królem humoru” lub „Mikadem śmiechu”. Występy estradowe rozpoczynał napisanym przez siebie tzw. „Entrée Kaczorowskiego”:

Uszanowanie, panie panowie, 
Humoru danie podam tu wam.
Mikadom wszakoż, dowcipu smakosz,
Cesarz humoru i żartu sam.
Pozwolę sobie, w dzisiejszej dobie,
We własnej osobie zaśpiewać wam.
Antoni Kaczorowski to ja!
Ça va!, Voilá!
A to jest humor boski,
A z nim jest piosnka ta...

O artyście pisano: „Kaczorowski był niesłychanie ciekawym typem w ówczesnym światku teatralnym. Nie pozbawiony zdolności aktorskich i vis comica szarżował, ile się dało, i na scenie, i w życiu. W zasadzie aktor operetkowy, przerzucał się stosownie do okoliczności i potrzeby z operetki do rewii” (L. Sempoliński), a także: „Kaczorowskiego zapamiętałam jako zdolnego aktora, ale w jego grze odczuwałam zbyt wiele prowincjonalnej maniery. Tacy ludzie, jak on, tworzyli atmosferę, w której rozkwitała nasza sztuka” (X. Grey).

Za zasługi wojenne i za działalność artystyczną, aktora odznaczono m.in. Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Brytyjskim Medalem Wojennym, Brytyjską Gwiazdą za Wojnę 1939-1945, Gwiazdą Italii, Gwiazdą Afryki, Medalem Wojska Polskiego, Krzyżem Monte Cassino, Złotym Krzyżem Zasługi (7 marca 1962), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (3 marca 1967), Złotą Odznaką „Gryf Pomorski”.

Autograf artysty

Kaczorowski był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z aktorką i śpiewaczką Janiną z d. Wąsik (ur. 29 listopada 1889 w Warszawie, zm. 28 listopada 1985 w Skolimowie), która występowała pod nazwiskiem Wąsowicz, Dunin-Wąsowicz lub Dunin-Wąsowicz Kaczorowska. Drugą żoną była Włoszka Ernestyna Rami.

Antoni Kaczorowski zmarł 3 lipca 1982 roku. Został pochowany na szczecińskim Cmentarzu Centralnym w kwaterze 84D-7-11.

[edytuj] Szczecińskie role

Tytuł	Autor	Postać	Reżyseria	Teatr	Data premiery
Wyspa Hibiskusów	Edmund Borowski, Michał Dąbrowski	Rakidang	Aleksander Fogiel	Operetka Szczecińska	1 września 1958
Wiktoria i jej huzar	Paul Abraham	Bonza	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	1 grudnia 1958
Tysiąc i jedna noc	Johann Strauss	Dunim	Witold Zdzitowiecki	Operetka Szczecińska	29 marca 1959
Księżniczka czardasza	Emerich Kalman	Książę	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	18 czerwca 1959
Bal w Operze	Richard Heuberger	Filip	Zenon Laurentowski	Operetka Szczecińska	22 października 1959
Dorina	Jean Gilbert	Kamerdyner	Henryk Lotar	Operetka Szczecińska	21 grudnia 1959
Bajadera	Emerich Kalman	Pimprinette	Henryk Lotar	Operetka Szczecińska	14 grudnia 1960
Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale	Karol Kurpiński	Ekonom	Janusz Obidowicz	Operetka Szczecińska	2 marca 1960
Baron cygański	Johann Strauss	Hrabia Archibald Carnero	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	4 października 1961
Zamek na Czorsztynie	Karol Kurpiński	Oberżysta	Henryk Lotar	Operetka Szczecińska	18 marca 1961
Roxy	Barry Conners	Franciszek O'Flaherty	Jan Maciejowski	Operetka Szczecińska	18 listopada 1961
Błękitna maska	Fred Raymond	Markiz; Gospodarz	Hans Salomon	Operetka Szczecińska	29 marca 1962
Swobodny wiatr	Izaak Dunajewski	Właściciel baru	Miroslav Kratochvil	Operetka Szczecińska	25 września 1962
Ja tu rządzę!	Zygmunt Wiehler	Klakiewicz	Ewa Różbicka	Operetka Szczecińska	10 listopada 1962
Bal w Savoy’u	Paul Abraham	Pomerol	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	13 marca 1963
Czarujący Giulio	Gorni Kramer	Inspektor	Danuta Baduszkowa	Operetka Szczecińska	15 października 1963
Can Can	Cole Porter	Urzędnik; Bussinesman	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	29 stycznia 1964
Życie paryskie	Jacques Offenbach	Prosper	Ewa Kołogórska	Operetka Szczecińska	16 czerwca 1964
Wesoła wdówka	Franz Lehar	Priczicz	Edmund Wayda	Operetka Szczecińska	14 października 1964
Panna wodna	Jerzy Lawina Świętochowski	August	Beata Artemska	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	3 lutego 1965
Czerwony Kapturek	Władysław Szpilman	Myśliwy	Maria Biliżanka	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	10 maja 1965
Paganini	Franz Lehar	Oberżysta	Tadeusz Laskowski	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	30 września 1965
My Fair Lady	Frederic Loewe	Lord Boxington; Przekupień (w II akcie)	Emil Chaberski	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	19 lutego 1966
Farfurka królowej Bony	Mieczysław Drobner	Kuśnierz	Maria Biliżanka	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	21 maja 1966
Ptasznik z Tyrolu	Carl Zeller	von Scharnagel	Edmund Wayda	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	12 października 1966
Dziękuję ci, Ewo	Stanisław Renz	Józef	Edmund Wayda	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	11 marca 1967
Nitouche	Florimond Herve	Inspicjent	Juliusz Lubicz-Lisowski	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	21 stycznia 1968
Noc w Wenecji	Johann Strauss	Giorgio Testaccio	Tadeusz Laskowski	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	3 maja 1968
Dama od Maxima	Georges Feydeau	Pan Sauvarel	Aleksander Długosz	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	3 września 1968
Student żebrak	Karl Millocker	Puffke	Janusz Marzec	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	21 grudnia 1968
Wiedeńska krew	Johann Strauss	Fiakier	Zofia Weissówna	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	26 czerwca 1969
Eksportowa żona	Stanisław Renz	Mr. Plums	Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	20 listopada 1969
Inez	Edmund Borowski	Kaika	Janusz Marzec	Państwowy Teatr Muzyczny w Szczecinie	12 marca 1970

[edytuj] Źródła

[edytuj] Bibliografia

Almanach sceny polskiej 1985/1986 t. XXVII, Warszawa 1993
Bogusław Kaczyński, Dawnych wspomnień czar. Xenia Grey – Księżna Chicago, Warszawa 1993
Stanisław Kaszyński, Teatralia kaliskie, Łódź 1972
Iga Kozłowska, Teatr w Kaliszu w okresie II Rzeczypospolitej, Kalisz 2005
Ryszard Markow, Mikado humoru [w:] Ku Słońcu 125 (red. M. Czarniecki), Szczecin 1987
Ludwik Sempoliński, Wielcy artyści małych scen, Warszawa 1968
Słownik biograficzny teatru polskiego t. 3 (w oprac.)
Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska (red. Danuta Wańka, autor hasła Andrzej Androchowicz), Kalisz 2007
Anatol Weczer, 55 lat na scenie, „Panorama Północy” 1967 nr 20
Tadeusz Wittlin, Pieśniarka Warszawy. Hanka Ordonówna i jej świat, Warszawa 1990
„Ziemia Kaliska. Miesięcznik regionalny” 1931.