Bałdynko

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bałdynko
Bałdynko
Budynki przy ulicy Wiszesława widziane od strony Odry
Nazwa niemiecka Bollinken
Dzielnica Północ

Bałdynko (niem. Bollinken) - część miasta położona nad Odrą, pomiędzy Żelechową a Golęcinem.

Historia

25 stycznia 1311 roku książę Otto I podarował klasztorowi żeńskiemu ze Szczecina kilka wsi w tym wieś Bałdynko położoną nad Odrą, pomiędzy Żelechową a Golęcinem. W dokumencie wymieniana jest karczma i młyn w Bałdynku (nazwa wsi zapisana w formie - Boldyn). W XVIII wieku we wsi Bałdynko było jedynie 7 gospodarstw rybackich oraz gospodarstwa młynarza. Mieszkańcy utrzymywali się wyłącznie z połowów ryb w Odrze i jeziorze Dąbie. Rybacy za pomocą sieci łowili głównie: szczupaki, okonie i płotki, do połowów węgorzy używano dzid. Wieś położona była pomiędzy dwoma strumieniami, przy jednym z nich znajdowało się gospodarstwo młynarza, który posiadał w Bałdynku 2 dwumorgowe pola uprawne. Wieś należała do urzędu (niem. Amtsdorf), któremu musiała płacić 48 szefli żyta. Patronat duchowy nad wsią sprawował Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie, a pastor z Golęcina otrzymywał od gospodarzy z Bałdynka 24 szefle żyta rocznie. Pozostali mieszkańcy zobowiązani byli do utrzymywania fosy młyńskiej w dobrym stanie. Na początku XIX wieku we wsi powstały liczne składy drewna przy brzegu Odry należące do kupców szczecińskich. Jednak po wojnach napoleońskich składy zlikwidowano, a tereny zostały wykupione przez inne firmy. Skład drewna firmy Heppner & Klitscher został zakupiony po 1920 roku przez firmę Stettiner Ölwerke z Żelechowej.

Bałdynko widziane od strony Odry

W poł. XIX wieku we wsi wciąż działało jedynie 7 gospodarstw rybackich, które łącznie posiadały 29 mórg ziemi, w tym 2,5 morgi łąk. Resztę terenu zajmowały ogrody, rów młyński, droga wiejska oraz zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Gospodarstwa rybaków były własnością czynszową. W 1864 roku w Bałdynku wymienianych było 8 gospodarstw małorolnych, w tym 3 komornicze, zamieszkałe przez 48 rodzin. Rybołówstwem zajmowały się już jedynie 4 rodziny, podczas gdy pozostali mieszkańcy znaleźli zatrudnienie w fabrykach Drzetowa i Żelechowej. 1 stycznia 1865 roku ludność wsi Bałdynko wraz z leśniczówką Bodenberg położoną na wyspie wynosiła 324 mieszkańców. Wśród rzemieślników we wsi wymieniani są: szewc z czeladnikiem, 2 piekarze z 2 czeladnikami, rzeźnik, stolarz oraz 2 handlarze artykułami spożywczymi. W Bałdynku funkcjonowały wówczas 3 karczmy oraz położona nad samą Odrą kawiarnia Blankenburga, przy której zatrzymywał się statek parowy kursujący w okresie letnim ze Szczecina do Gocławia.

W 1865 roku na parceli oznaczonej nr 8 znajdował się tartak drewna kolorowego (niem. Farbenholzmühle)- dawny młyn wodny napędzany kołem łopatkowym z małego potoku (prawdopodobnie Bergquell Bach[potrzebne źródło] ), spływającego z wzgórz w Golęcinie do Odry. Młyn związany był z fabryką tarcicy z towarów kolonialnych. Mielono tu także zboża, kaszę i mąkę. Właścicielem młyna był Gadewolz ze Szczecina, który był w posiadaniu młyna od ok. 1830 roku. Wcześniej właścicielem młyna był Urząd Skarbowy, który na podstawie umowy z 6 lutego 1775 roku wydzierżawił młyn młynarzowi o nazwisku Kurth, po śmierci którego przeszedł w posiadanie jego spadkobierców. Młyn został zwolniony z wszelkich podatków w 1825 roku. W 1900 roku Bałdynko liczyło 800 mieszkańców. W 1906 roku zabudowę Bałdynka stanowiło jedynie kilka budynków po stronie zachodniej ul. Wiszesława oraz kilka budynków w południowej części ulicy po stronie wschodniej. Odcinek ul. Wiszesława po stronie wschodniej pomiędzy ul. Grobla a restauracją Blankenburga pozostał niezabudowany. Była tu też duża zajezdnia tramwajowa i dawna restauracja Blankenburga. Do 1911 roku działała w Bałdynku huta szkła wodnego, wykorzystująca miejscowy surowiec. Jej zamknięcie spowodowane było wyczerpaniem się miejscowych złóż kwarcu. W 1920 roku liczba mieszkańców miejscowości wzrosła do prawie 2000. W 1921 roku Bałdynko zostało włączone do Golęcina.

Przypisy

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Marek Łuczak