Banie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Banie
Banie
Nazwa niemiecka Bahn
Powiat gryfiński
Gmina Banie
Strona internetowa miejscowości.

Banie (niem. Bahn) – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Banie. Miejscowość jest siedzibą gminy Banie.

Geografia

Banie - mapka

Wieś Banie znajduje się w centralnej części gminy Banie, która graniczy na północy z gminą Gryfino, na zachód z gminą Widuchowa, na południowy wschód z gminą Chojna, na południe z gminą Trzcińsko-Zdrój, na wschodzie z powiatem pyrzyckim (gminami Bielice i Kozielice), a na południowym wschodnie z powiatem myśliborskim (gminą Myślibórz). [1]

Położenie

Cała gmina Banie (wraz ze wsią Banie) obejmuje swoim obszarem trzy mezoregiony wchodzące w skład podprowincji Pobrzeży Południowobałtyckich:

  • Mezoregion Równina Wełtyńska - położony na prawym brzegu Odry na południe od Puszczy Bukowej. Stanowi zachodni kraniec Niziny Pyrzyckiej. Występują tu liczne jeziora rynnowe i niewielka ilość lasów.
  • Mezoregion Równina Pyrzycko-Stargardzka - teren zaklęsły, którego dnem płyną mniej więcej równolegle Ina, Mała Ina, i Płonia. Równina graniczy z Równiną Wełtyńską na zachodzie, Równiną Nowogardzką na wschodzie i Pojezierzem Myśliborskim na południu. Granice tej równiny są niewyraźne. Mezoregion ma charakter rolniczy z przewagą upraw pszenicy i buraków cukrowych.
  • Mezoregion Pojezierze Myśliborskie - należy do Pojezierza Pomorskiego. Zachodnią granicą jest Dolina Dolnej Odry, wschodnią- dolina Płoni, od południa przylega do Sandrów Równiny Gorzowskiej, od północy sąsiaduje z równinami Wełtyńską i Pyrzycko-Stargardzką. [2]

Klimat

Gmina Banie (wraz z wsią Banie) zaliczana jest do szczecińskiej dzielnicy klimatu dziedziny bałtyckiej. Średnia temperatura roczna wynosi około 8,5 C. Zima jest krótka i trwa około 50 dni, a liczba dni mroźnych nie przekracza 20 - 25. Pokrywa śnieżna utrzymuje się maksymalnie 35 dni. Średnia temperatura stycznia wynosi od 0,9 do -1 stopnia stopni Celcjusza. Liczba dni o temperaturze powyżej 25 stopni Celcjusza dochodzi do 25-30 dni. Średnia temperatura w lipcu dochodzi około 18 stopni Celcjusza. Najwięcej opadów przypada na miesiące letnie - zwłaszcza lipiec. Najdłuższe okresy bezopadowe przypadają na marzec, maj i październik. [3]

Obiekty fizjograficzne

Wieś przylega do dwóch jezior: [4]

  • Dłużec
  • Strzeleckie

Banie leżą nad rzeką Tywa, której całkowita długość wynosi 47,9 km. [5]

Przyroda

Gatunki roślin chronionych [6]

  • cis pospolity (Taxus baccata)
  • bluszcz pospolity (Hedera helix)
  • widłak jałowcowaty
  • grzybień biały (Nymphaea alba)
  • grążel żółty (Nuphar luteum)
  • wiciokrzew pomorski (Lonicera periclymenum)
  • kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)
  • rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia)

Pomniki przyrody [7]

Nazwa gatunkowa Ilość Lokalizacja
Dąb szypułkowy 1 Plac przy Urzędzie Gminy Banie
Lipa 1 ul. Brzozowa, Banie

Historia

Istnieje kilka teorii na temat nazwy miejscowości. Według nich nazwę Banie można łączyć z: nierównym terenem (kulistymi wzgórzami), słowem "bania" (łaźnia parowa) bądź niemieckim słowem "Bahn" (droga).

Pierwotnie znajdował się tutaj gród, który już od IX-X wieku pełnił funkcję obronną i strzegł obszarów leżących na wschód od Bani. Miejscowość historycznie związana była z dwoma zakonami. W 1234 roku Barnim I nadał te tereny templariuszom (Banie uzyskały wówczas także prawa miejskie). Po kasacji zakonu w 1312 roku miejscowość została przejęta przez joannitów.

Landkreis Greifenhagen

W XV wieku miejscowość znano z odgrywanych przez mieszczan misteriów Męki Pańskiej. Z wydarzeniem tym wiąże się również tragiczna historia. W 1498 roku w czasie corocznego spektaklu aktor, który wcielił się w rolę legionisty Longinusa włócznią przebił i zabił osobę, która odgrywała ukrzyżowanego Chrystusa. Zadecydował o tym antagonizm pomiędzy aktorami w "realnym" życiu. W wyniku wspomnianego incydentu doszło do sporego zamieszania - życie straciło wtedy jeszcze kilka osób. Sąd biskupi podjął po tej tragedii decyzję o zakazie organizacji przez Banie misteriów. Utrwaliło się wówczas powiedzenie "poszło jak przedstawienie w Baniu" określające każde, pojedyncze, nieudane wydarzenie i przedsięwzięcie. [8] [9]

Do 1648 Banie wchodziły w skład Księstwa Pomorskiego (Księstwo Szczecińskie). Wówczas w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618-1648) oraz wymarciu bez potomka ostatniego księcia z dynastii Gryfitów - Bogusława XIV - obszar ten przeszedł w ręce Szwedów.

W 1679 w wyniku działań wojennych elektor brandenburski przejął Banie na mocy traktatu pokojowego w Saint-Germain-en-Laye. Państwo Hohenzollernów określane w historiografii jako Brandenburgia-Prusy w 1701 roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga Banie weszły w skład zorganizowanego w latach 1816-1818 Landkreis Greifenhagen (powiatu Gryfino) przyporządkowanego do Provinz Pommern (prowincji pomorskiej). W 1871 roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. [10]

W czasie II wojny światowej Banie zostały zniszczone w około 50%. Po 1945 roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Nadano jej wówczas polską nazwę, która zastąpiła dotychczasową - Bahn. Wraz z przybyciem nowych gospodarzy Banie utraciły dotychczasowe prawa miejskie. Miejscowość wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z 1998 roku podział administracyjny od stycznia 1999 roku przybrał obecną formę. [11] [12]

Samorząd

Gospodarzem wsi Banie jest sołtys. W kadencji na lata 2011-2015 funkcję tę pełni Janusz Urbanowicz. [13]

We wsi znajduje się również siedziba samorządu gminy Banie z Teresą Sadowską - Wójtem Gminy Banie na czele. [14]

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010 - dane dotyczą całej gminy Banie (łącznie z wsią Banie) [15]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 53
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 0
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 47
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 4
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F - Budownictwo 141
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 125
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 28
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 8
Sekcja J - Informacja i komunikacja 2
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 11
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 20
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 19
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 13
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 3
Sekcja P - Edukacja 10
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 21
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 15
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 16

Drogi wojewódzkie na terenie wsi [16] [17]

Przez wieś przebiegają dwie drogi wojewódzkie:

  • nr 121 ---> Pniewo - Banie - Rów (powiat myśliborski)
  • nr 122 ---> Krajnik Dolny - Krzywin - Banie - Pyrzyce (powiat pyrzycki) - Piasecznik (powiat choszczeński)

Kultura

Na terenie wsi znajduje się Międzynarodowe Centrum Turystyki, Kultury i Sportu w Baniach (ul. Skośna 7), które jest animatorem większości imprez kulturalnych w regionie. [18] Ważniejszym wydarzeniem kulturalnym jest organizowany w wakacje od 2010 roku Polsko–Niemiecki Festyn na Ziemi Bańskiej. [19] [20] Międzynarodowe Centrum Turystyki, Kultury i Sportu w Baniach organizuje także cykliczne zajęcia, m.in. teatralne, plastyczne, wokalne czy nauki gry na instrumentach. [21]

Na obszarze wsi znajduje się także jedna biblioteka:

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Baniach (ul. Targowa 22) [22]

Oświata

Na terenie wsi znajdują się dwie placówki oświatowe: [23]

  • Przedszkole w Baniach (ul. Pocztowa 3) [24]
  • Zespół Szkół w Baniach (ul. Sportowa 1) - szkoła podstawowa i gimnazjum [25]

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren wsi należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Obszar pod względem administracji kościelnej jest częścią Dekanatu Banie. We wsi Banie znajduje się siedziba parafii oraz jeden kościół (parafialny): [26]

  • parafia rzymskokatolicka pw. MB Wspomożenia Wiernych
  • kościół parafialny pw. MB Wspomożenia Wiernych [27]

Sport

Na terenie wsi znajduje się 6 klubów sportowych [28]. Bański Klub Sportowy "Iskra" występuje w rozgrywkach piłkarskich organizowanych przez Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej w "Klasie A". [29].

  • Bański Klub Sportowy "ISKRA" (ul. Sportowa 1); piłka nożna - Klasa A 2012/2013, grupa: Szczecin IV [30]
  • Stowarzyszenie Amatorów Piłki Siatkowej "Libero" w Gminie Banie (ul. Sportowa 1)
  • Klub Strzelectwa Sportowego "Dąb" w Baniach (ul. Skośna 7)
  • Uczniowski Klub Sportowy "OLIMPIA" w Baniach (Szkoła Podstawowa w Baniach im. Marii Skłodowskiej-Curie w Zespole Szkół w Baniach, ul. Sportowa 1)
  • Uczniowski Klub Sportowy "UNIA" w Baniach (Publiczne Gimnazjum w Baniach im. Jana Pawła II w Zespole Szkół w Baniach, ul. Sportowa 1)
  • Klub Sportowy "Gimnazjum" Banie (ul. Sportowa 1) [31]

Turystyka

Przez wieś przebiegają dwa piesze szlaki turystyczne:

  • Szlak Równiny Wełtyńskiej (niebieski) [32]
  • Szlak Pojezierza Trzcińskiego (zielony) [33]

Przez wieś przebiegają także trzy rowerowe szlaki turystyczne: [34]

  • Banie - Dłużyna - Piaseczno - Górowo - Swobnica - Banie (zielony)
  • Banie - Baniewice - Żelechowo - Krzywin (czarny)
  • Banie - Lubanowo - Babinek - Czarnówko - Pacholęta (czerwony)

Na terenie Bań znajdują się także obiekty, których metryka sięga średniowiecza (zobacz więcej w kategorii "Zabytki").

Demografia

Liczba mieszkańców wsi:

Liczba mieszkańców całej gminy (wraz z wsią Banie): [37]

Rok Liczba mieszkańców
2008 6 396 osób
2009 6 377 osób
2010 6 604 osoby
2011 6 555 osób
2012 6 502 osoby

System ochrony zdrowia

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Panaceum” w Baniach (ul. Myśliborska 2) [38]
  • Indywidualna Praktyka Stomatologiczna. Dentysta w Baniach (gabinet przy ul. Żwirki i Wigury 3) [39]
  • Apteka w Baniach (ul. Grunwaldzka 1) [40]

Herb

herb Bań

Obecny herb Bani obowiązuje od 7 sierpnia 2004 roku na mocy uchwały Rady Gminy Banie nr XVI/161/04 z dnia 27 maja 2004 roku.

Herbem Bani jest tarcza o złotym polu, na którym po prawej stronie umieszczono postać św. Marii Magdaleny w błękitnym płaszczu i czerwonej sukni z aureolą, trzymającą w rękach złote naczynie na oleje. Święta jest patronką kościoła miejskiego.

Po lewej stronie postaci widnieje u góry tarcza herbowa o białym polu z przedstawieniem czerwonego gryfa pomorskiego - symbolizującego przynależność regionu z dynastią Gryfitów i Pomorzem, na dole zaś znajduje się srebrny (biały) krzyż maltański - przypomina o joannitach - zakonie związanym historycznie z miejscowością. [41]

Zabytki

  • romański kościół Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych z XIII wieku
  • Baszta Prochowa z XIV wieku
  • gotycka kaplica św. Jerzego z 1417 roku
  • budynek poczty z XIX wieku
  • pozostałości dawnego cmentarza żydowskiego - lapidarium (m.in. mecewa z 1741 roku)
  • dawny teatr (ul. Targowa 22) - modernistyczny budynek [42]

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - gmina wiejska Banie, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_gmin/powiat_gryfinski/gmina_wiejska_banie.pdf
  2. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Banie, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.bip.banie.pl/dokumenty/menu/37
  3. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Banie, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.bip.banie.pl/dokumenty/menu/37
  4. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  5. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Banie, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.bip.banie.pl/dokumenty/menu/37
  6. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Banie, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.bip.banie.pl/dokumenty/menu/37
  7. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  8. Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008, s. 84.
  9. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 312-315.
  10. Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999 s. 191-199.
  11. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, w: Internetowy System Aktów Prawnych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19461420262
  12. Historia Bań, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/15_historia_ban
  13. Wykaz sołtysów gminy Banie, kadencja lat 2011-2014, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.banie.pl/dokumenty/4614
  14. Władze gminy Banie, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/18
  15. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  16. Położenie, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/9_polozenie
  17. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  18. Międzynarodowe Centrum Turystyki, Kultury i Sportu w Baniach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mctkis.eu/aktualnosci.html
  19. I Polsko–Niemiecki Festyn na Ziemi Bańskiej, w: Libero Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.liberobanie.republika.pl/festyn_ziemi_banskiej/10_07_10/festyn_plazowka_10_07_2010.html
  20. Polsko–Niemiecki Festyn na Ziemi Bańskiej, w: Międzynarodowe Centrum Turystyki, Kultury i Sportu w Baniach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mctkis.eu/ogloszenia30.html
  21. Plan zajęć, w: Międzynarodowe Centrum Turystyki, Kultury i Sportu w Baniach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mctkis.eu/plan_zajec.html
  22. Gminna Biblioteka Publiczna w Baniach, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.biblioteka.banie.pl/
  23. Oświata, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/25_oswiata
  24. Przedszkole w Baniach, [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://przedszkolewbaniach.blogspot.com/
  25. Zespół Szkół w Baniach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://zsbanie.pl/
  26. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  27. Kościoły, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/koscioly/
  28. UKS i kluby sportowe, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/24_uks_i_kluby_sportowe
  29. 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/
  30. Iskra Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://iskrabanie.futbolowo.pl
  31. UKS i kluby sportowe, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/24_uks_i_kluby_sportowe
  32. Szlak Równiny Wełtyńskiej, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/33_szlak_rowniny_weltynskiej
  33. Szlak Pojezierza Trzcińskiego, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] http://www.banie.pl/strona/menu/34_szlak_pojezierza_trzcinskiego_
  34. Szlaki rowerowe, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] http://www.banie.pl/strona/menu/35_szlaki_rowerowe
  35. O powiecie. Ludność, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=opo_lusc
  36. Liczba mieszkańców, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/43_liczba_mieszkancow
  37. Bank Danych Lokalnych GUS (2008-2012), w: Portret gminy Banie [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  38. Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2007 - 2010, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Banie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.banie.pl/dokumenty/menu/42
  39. Indywidualna Praktyka Stomatologiczna. Dentysta w Baniach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://dentysta24-banie.pl/kontakt
  40. Apteka Rosa Canina s.c. [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: https://plus.google.com/117864079668181465030/about?hl=pl
  41. Geneza herbu, w: Banie - oficjalny serwis gminy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.banie.pl/strona/menu/17_geneza_herbu
  42. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 312-315.
  43. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 315.

Bibliografia

  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
  • Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Jan Skolimowski