Berżeretki (zespół muz.)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berżeretki (1970)


Berżeretki – żeński zespół wokalny

Historia

Idea powołania do życia w Szczecinie żeńskiego zespołu wokalnego sięga końca lat pięćdziesiątych. W grudniu 1959 roku ówczesny dyrektor Społecznego Ogniska Muzycznego nr 1, Alfred Prorok, założył dziecięcy chór mieszany. Do współpracy zaprosił Jana Szyrockiego, założyciela, dyrygenta i dyrektora artystycznego Chóru Akademickiego Politechniki Szczecińskiej, zaliczanego do najlepszych zespołów akademickich tego typu na świecie. Nowo powstały zespół SOM liczył około 60 młodych osób w różnym wieku.

W październiku 1962 roku, po licznych próbach, a także pierwszych koncertach młodych śpiewaków, z inicjatywy Jana Szyrockiego i Alfreda Proroka, wyłoniono z chóru kilkuosobowy zespół wokalny, złożony z najbardziej utalentowanych dziewcząt. Jego kierownikiem artystycznym i dyrygentem został Jan Szyrocki. Od strony literackiej opiekę nad grupą sprawowała poetka i tłumaczka tekstów, Joanna Kulmowa. Zespół wykonywał pieśni staropolskie, staroruskie, staroszwedzkie, starołotewskie oraz walijskie ballady.

Zespół cieszył się sporą popularnością nie tylko w Szczecinie. W 1965 roku wziął udział w zorganizowanym w Łodzi pod patronatem Ludowego Instytutu Muzycznego I Ogólnopolskim Festiwalu Ognisk Artystycznych. Tu dziewczęta zaprezentowały program składający się głównie z pieśni i ballad starofrancuskich. Przyjęty bardzo ciepło przez publiczność i organizatorów, zespół postanowił specjalizować się w tym repertuarze. Nawiązując do lirycznych utworów poezji i muzyki francuskiej XVIII wieku, dziewczęta przyjęły nazwę – Berżeretki.

Mimo różnic repertuarowych, wykonujące ambitny repertuar Berżeretki, obok śpiewających popularne piosenki Filipinek, stały się wkrótce jedną z muzycznych wizytówek Szczecina. W marcu 1970 roku Centralna Komisja Koordynacyjna przy Ministerstwie Kultury i Sztuki, uznając zespół za najlepszy w swojej kategorii repertuarowej, uhonorowała Berżeretki nagrodą I stopnia. Ponadto zespół otrzymał nagrodę pieniężną w wysokości 50 tys. złotych. Pieniądze przeznaczono na zakup kostiumów i obuwia. Dotychczas stroje wypożyczano ze szczecińskich teatrów.

Zespół zaczął występować z koncertami w Polsce i za granicą. Berżeretki dwukrotnie wzięły udział w organizowanym w Międzyzdrojach Międzynarodowym Festiwalu Pieśni Chóralnej (1970, 1971). W 1970 roku wystąpiły w Sali Anny Jagiellonki szczecińskiego zamku tuż przed tournée po ZSRR (Ryga). W grudniu tego samego roku zespół wraz z kpt. żw. Danutą Kobylińską-Walas, przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Feliksem Uciechowskim oraz kwartetem Filharmonii Szczecińskiej reprezentował miasto w „Dniach Szczecina” w Pradze. Berżeretki dały recital dawnych pieśni podczas zorganizowanego w praskim Ośrodku Informacji i Kultury Polskiej spotkaniu po hasłem „Szczecin - czechosłowackie okno na morza i oceany”. Ponadto zespół koncertował w Mariańskich Łaźniach i w Chebie. Zarówno w Polsce, jak i za granicą, Berżeretki dokonały licznych nagrań radiowych i wzięły udział w programach telewizyjnych.

Na przestrzeni lat zmieniał się skład zespołu. Wynikało to m.in. z podejmowania studiów przez członkinie grupy bądź też zmiany ich stanu cywilnego. Aby utrzymać stan wykonawstwa na wysokim poziomie, kierownictwo zespołu postanowiło przyjąć kilka dodatkowych dziewcząt, które byłyby w stanie zastąpić odchodzące Berżeretki. W wyniku ogłoszonego konkursu, z ponad 70 przybyłych osób, wyłoniono 12 dziewcząt, które odtąd przygotowywano do pracy na scenie.

Pod koniec 1970 roku Jan Szyrocki zrezygnował z prowadzenia zespołu. W ostatnim składzie Berżeretek (patrz zdjęcie powyżej) pod jego kierunkiem śpiewały Aneta Wrona, Anna Lipińska, Ewa Chajecka, Krystyna Elerowska, Barbara Szpręgier, Teresa Karnaś, Barbara Elerowska (obecnie Falkowska), Barbara Lesińska i Alicja Kazaniszyn.

W 1971 roku kierownictwo artystyczne zespołu po Janie Szyrockim objęła Ludwika Mitkiewicz. Zmienił się także skład zespołu. Berżeretki rozwiązano w 1978 roku.



Skład zespołu Berżeretki w latach 1962-1978

prowadzący Jan Szyrocki

  • Izabela Biskupska (obecnie Godlewska)
  • Elżbieta Cezki
  • Anna Chajecka (obecnie Kucay) - od 1968
  • Ewa Chajecka (obecnie Lisewska)
  • Barbara Elerowska (obecnie Falkowska)
  • Krystyna Elerowska
  • Barbara Foksa
  • Małgorzata Gadomska
  • Ewa Kamińska
  • Elżbieta Karnaś (obecnie Kostyrka)
  • Teresa Karaś (obecnie Paczkowska)
  • Alicja Kazaniszyn (obecnie Godlewska)
  • Maryla Kościów
  • Krystyna Kramp
  • Bożena Kubiak
  • Barbara Lesińska
  • Anna Lipińska
  • Jolanta Machauf
  • Danuta Malinowska
  • Ludwika Mitkiewicz
  • Mirosława Moskal
  • Elżbieta Oczki
  • Barbara Ostachiewicz
  • Helena Pachlowska
  • Danuta Pielewska
  • Zdzisława Promieńska
  • Urszula Retzlaff
  • Łucja Statkiewicz
  • Grażyna Stępniewska
  • Barbara Szpręgier
  • Aleksandra Szych (obecnie Buczkowska)
  • Iwona Szych (obecnie Górewicz)
  • Ewa Szyk
  • Alicja Świdowska
  • Aneta Wrona (obecnie Lerf) - od 1968
  • Małgorzata Żelazna - od 1968



prowadząca Ludwika Mitkiewicz (od 1971)

  • Aldona Byrska
  • Ewa Ciupińska (obecnie Szozda)
  • Jolanta Dudziak
  • Anna Gomulińska (obecnie Patane)
  • Jolanta Górczyńska
  • Grażyna Grucka
  • Renata Kominek (obecnie Pilarczyk)
  • Mariola Łybko
  • Róża Miłosz
  • Danuta Olszewska
  • Beata Orłowicz
  • Anna Prokopiak
  • Jagna Stachurska
  • Wanda Tomczak
  • Edyta Wojtczak
  • Magdalena Zaborowska (obecnie Soska)
  • Hanna Zdanowska
  • Elżbieta Zielińska (obecnie Stawińska)

Korepetytorki: Maria Prorok i Irena Zaborowska

Na krajowych trasach koncertowych



Na zagranicznych trasach koncertowych



W Filharmonii Szczecińskiej (1970)


W telewizji

W grudniu 1969 roku Berżeretki wystąpiły w telewizyjnym programie Dawne pieśni i tańce szwedzkie. Szczeciński zespół po raz pierwszy w Polsce zaprezentował muzyczną twórczość tego skandynawskiego państwa pochodzącą z XVI, XVII i XVIII wieku. W programie obok Berżeretek gościnnie wystąpiły Szczecińskie Słowiki pod kierownictwem Jana Szyrockiego oraz aktor i śpiewak Mieczysław Antoni Gajda. Autorami programu byli: Stanisław Modelski (scenariusz i reżyseria), Ryszard Zawidowski (realizacja TV), Czesław Sudakiewicz (oprac. muzyczne). Zrealizowane w salach Zamku Książąt Pomorskich Dawne pieśni i tańce szwedzkie wyemitowano 4 grudnia 1969 roku przy użyciu wozu transmisyjnego na antenie ogólnopolskiej TVP.


Repertuar zespołu Berżeretki pod kierownictwem muzycznym Jana Szyrockiego

  • Piosenki i ballady w tłumaczeniach Joanny Kulmowej i Ignacego Ignaszewskiego oraz w opracowaniu muzycznym Jana Szyrockiego


Piosenki staropolskie z XVII-XIX w.

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Uwagi Posłuchaj
Jawor
Do wiosny wersja z towarzyszeniem fortepianu
Do wiosny wersja z towarzyszeniem zespołu kameralnego
Dobranoc Hanusieńko (kołysanka) wersja z towarzyszeniem klawesynu
Dobranoc Hanusieńko (kołysanka) wersja z towarzyszeniem zespołu kameralnego
Dzieweczka
Kiedym z kotkiem igrała
Krosienka wersja z towarzyszeniem klawesynu
Krosienka wersja z towarzyszeniem zespołu kameralnego
Małoś mi się nadziwował
Młodość czyni cuda
Niedobre chłopięta
Pachnie rutka
Powitanie wiosny
Skończyły się odwiedziny (polonez)
Sroczka
Wśród ciszy lasów



Piosenki starofrancuskie

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Posłuchaj
Babcia de Bontemp
Bogini Floro
Dobosz
Finał
Jawor
Motylek
Nanette
Posłuchaj naszej rady
Pośpieszcie się dziewczęta
Zaczarowany flet
Źródełko



Pieśni staroszwedzkie (aranżacja Czesław Sudakiewicz)

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Uwagi Posłuchaj
Czy myślisz, że jestem zgubiona partie solowe wykonują Aleksandra i Iwona Szych, towarzyszą Filharmonicy Szczecińscy
Dziewczęta młode idą w tan
Gdy młoda panna rusza w taniec
Idziemy przez góry i bory
Męstwo, odwaga i śmiali mężczyźni
Świat ciągle zmienia swą pieśń
Tańczy z nami biały sad
Wesoło jak my
Wstań Amarylis
Wychowanie panien
Zatańczyć z tobą chcę dzisiaj
Zechciejcie posłuchać



Pieśni starołotewskie

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Posłuchaj
Kurze mniece mel. ludowa
Mazinsz biju
Teci, teci kumelini
Tek saulite



Pieśni czeskie

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Posłuchaj
Listeczek dębowy
Ma hvezda
Tańcuj, tańcuj
Wojaczek



Ballady walijskie

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Posłuchaj
Ballada o córce Megana
Ballada o dzwonkach Walii
Ballada o królowej na siwym koniu
Ballada o niepowrocie
Ballada o zamku Harlech



Inne pieśni

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Uwagi Posłuchaj
Kołysanka Johannes Brahms na fortepianie akompaniuje Jan Szyrocki
Polna różyczka Franz Schubert Halina Szymulska na fortepianie akompaniuje Jan Szyrocki



Repertuar po objęciu zespołu przez Ludwikę Mitkiewicz

Tytuł Kompozytor Autor tekstu Posłuchaj
Beriozka mel. ludowa
Berżeretki, len, rozmaryn
Jedzie ułan
Kak Fa Noma



Nagrody

  • 1965 – I nagroda na Ogólnopolskim Festiwalu Ognisk Artystycznych w Łodzi
  • 1970 – nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki



Ciekawostki

  • W 2017 rogu Grzegorz Fedorowski ze szczecińskiego Ośrodka TV zrealizował dokumentalny film Tempus Fugit. Szczecińskie Berżeretki kilka lat później. Premierowy pokaz odbył się w grudniu 2017 roku w Pałacu pod Globusem w Szczecinie



Bibliografia

Inne źródła

  • Materiały i fotografie ze zbiorów Barbary Falkowskiej i Ewy Lisewskiej
  • Nagrania ze zbiorów zespołu Berżeretki



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz