Bez Atu (zespół muz.)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bez Atu – szczeciński zespół instrumentalno-wokalny

Historia zespołu

W 1967 roku, po powrocie z trasy koncertowej po ZSRR, doszło do rozłamu w zespole Filipinki. Zespół opuścił jego założyciel i dotychczasowy kierownik, Jan Janikowski, oraz Zofia Bogdanowicz i Elżbieta Klausz. Kierownictwo muzyczne i artystyczne nad pozostałymi pięcioma Filipinkami objął znany kompozytor i muzykolog Mateusz Święcicki.

Wówczas to zaistniała potrzeba stworzenia instrumentalnego zespołu akompaniującego. Wynikało to zarówno ze zmiany profilu artystycznego Filipinek, jak i zmiany repertuaru grupy na nowocześniejszy i bardziej dynamiczny.

W 1968 roku Mateusz Święcicki zaproponował współpracę trębaczowi Józefowi Pełczyńskiemu i członkom jego zespołu Bez Atu. Historia tego szczecińskiego zespołu sięgała 1963 roku. Zespół, noszący wówczas nazwę Dixielanders, specjalizował się w jazzie tradycyjnym. W 1964 roku wystąpił z sukcesem na wrocławskim festiwalu „Jazz nad Odrą”, zajmując drugie miejsce ex aequo z zespołem Hagaw. W 1967 roku zespół Józefa Pełczyńskiego idąc za muzyczną modą zmienił nie tylko swój repertuar, ale i nazwę na Bez Atu.

Pierwszymi członkami nowego zespołu obok Pełczyńskiego zostali puzonista Stefan Mazur (ex-Dixielanders), gitarzysta basowy Zbigniew Bogusławski (do 1979) oraz wokalista Roman Remelski (ex-Dixielanders). Dwa lata później zespół przeszedł reorganizację. Do Bez Atu dołączyli perkusista Jan Wierzbiło (dawniej Coma 5) oraz gitarzysta solowy Mirosław Majewski. Kolejnym członkiem zespołu został organista M. Domaniewski. Zespół był częstym gościem w popularnym w Szczecinie programie telewizyjnym Spotkania z piosenką oraz w cyklicznym ogólnopolskim programie Telewizyjny Ekran Młodych (TEM). Dokonał też pierwszych nagrań radiowych i telewizyjnych. Sporadycznie zespół występował w szczecińskich lokalach, m.in. w „Balatonie” przy pl. Lotników.

Na przestrzeni lat Bez Atu wielokrotnie zmieniał swój skład, a z zespołem związani byli m.in.: Zbigniew Zelga (gitara, wokalista), Stanisław Piechaczek (gitara, śpiew), Zdzisław Lenart (gitara basowa, śpiew, ex-Plastusie), Zbigniew Białkowski (gitara basowa), Witold Bajera (perkusja), Wojciech Rutkowski (organy), Józef Hajdasz (perkusja, ex-Breakout) oraz wokaliści Danuta Bogaczyk, Julianna Hajdasz (od 1977), Jerzy Malota (ex-Luxemburg Combo). Liczba stałych członków dochodziła do dziewięciu. W zakresie stylistyki w pierwszych latach swojej działalności Bez Atu bazował nadal na elementach dixielandu.

Zespół Bez Atu występował w Polsce, m.in. na festiwalach w Opolu, Kołobrzegu i w Sopocie. Wspólnie z Filipinkami, Paradoksem i grupą Breakout wziął udział w V „Musicoramie” w Warszawie (27 stycznia 1969). Ponadto zespół grał w krajach Europy Wschodniej, Szwecji i RFN. Podczas krajowych i zagranicznych tras koncertowych oprócz Filipinek zespół towarzyszył także całej plejadzie ówczesnych gwiazd sceny i estrady, m.in. Irenie Jarockiej, Helenie Majdaniec, Reginie Pisarek, Joannie Rawik, Maryli Rodowicz, Katarzynie Sobczyk, Ewie Śnieżance, Karin Stanek, Irenie Woźniackiej, Bogdanie Zagórskiej, Mieczysławowi Czechowiczowi, Maciejowi Damięckiemu, Tadeuszowi Droździe, Krzysztofowi Krawczykowi, Bernardowi Ładyszowi, Czesławowi Niemenowi, Markowi Perepeczce, Jerzemu Połomskiemu, Zbigniewowi Wodeckiemu, Wiktorowi Zatwarskiemu.

W Polsce zespół zdobył dużą popularność dzięki widowisku muzyczno-historycznemu Sen o szpadzie i chlebie, który został wystawiony około 1000 razy. Autorami scenariusza byli Mieczysław Górski i Szymon Szurmiej. Ten ostatni był także reżyserem przedstawienia. Fabuła oparta była na tekstach wybitnych polskich poetów Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Cypriana Kamila Norwida, Leona Pasternaka, Wincentego Pola, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Kornela Ujejskiego, Stanisława Wyspiańskiego. W przedstawieniu wykorzystano kompozycje m.in. Aleksandra Barchacza, Mieczysława Kozara-Słobódzkiego, Krystyny Krahelskiej, Jana Landego, Jana Markowskiego, Alfreda Schütza oraz kompozytorów nieznanych. Scenografię i kostiumy zaprojektowało małżeństwo Danuta i Szymon Kobylińscy. Kierownictwo muzyczne objął Józef Pełczyński. Obok zespołu Bez Atu w spektaklu udział wzięli soliści Danuta Bogaczyk, Danuta Majewska, Jerzy Malota i Roman Remelski.

W 1980 roku Bez Atu po raz pierwszy wyjechał za ocean. Przez trzy miesiące koncertował w chicagowskim „Milford Lounge”. Stamtąd zespół wyjechał do stanu New Jersey. Przez pół roku grał w polonijnym klubie „Zodiak” w Clifton. Po podpisaniu kontraktu na kolejne tournée po Stanach Zjednoczonych, zespół powrócił do Polski. Już w styczniu 1982 roku grupa wyruszyła w kolejną trasę koncertową po USA. W związku z istniejąca sytuacja polityczną w Polsce, muzycy podjęli decyzję o pozostaniu na stałe w Stanach Zjednoczonych.

Początkowo zespół grał w klubie „Zodiak”. W listopadzie 1982 roku za sprawą zaprzyjaźnionego prezesa klubu sportowego Wisła, Józefa Brynczki, Bez Atu przeniósł się do Garfield. Zespół osiadł tam na długie lata i grał dla polonijnej publiczności aż do 1994 roku. W listopadzie tego roku członkowie ośmioosobowego zespołu związali się kontraktem z Polsko-Amerykańskim Centrum Kultury w Passaic. Kontrakt praktycznie wykluczał występy poza klubem. Sporadycznie muzycy grali w innych miejscach z okazji ważnych wydarzeń, takich jak wizyta Lecha Wałęsy czy spotkanie z prezydentem Georgem Bushem w Garfield.

Po śmierci Józefa Pełczyńskiego w 1999 roku kierownictwo artystyczne Bez Atu objęła Danuta Bogaczyk. W 2005 roku muzycy podjęli decyzję o rozwiązaniu zespołu. Rok później kilku z jego byłych członków założyło zespół Kaskada.

Z dawnych członków zespołu, oraz osób z nim współpracujących, w Stanach Zjednoczonych mieszkają i dalej zajmują się działalnością estradową Stanisław Piechaczek, Roman Remelski, Danuta Bogaczyk, Julianna Hajdasz-Pogorzelska. W Szwecji mieszkają Wojciech Rutkowski i Witold Bajera. Jerzy Malota mieszka we Wrocławiu. Stefan Mazur zmarł w 2010 roku w USA.

Bez Atu



Z Filipinkami



Widowisko Sen o szpadzie i chlebie



W USA



Telewizja

Tytuł programu Autor Reżyseria Realizacja telewizyjna Kierownictwo muzyczne O programie Ośrodek TVP Data premiery
Z wizytą u Neptuna Władysław Wojciechowski (scenariusz) Janusz Marzec Ryszard Zawidowski Brunon Gościniak program rozrywkowy z udziałem zespołów Filipinki, Bez Atu, Adama Zwierza, Witolda Antkowiaka i innych TVP Szczecin (pr. ogólnopolski) wrzesień 1969
Włodzimierz Gawroński program rozrywkowy z udziałem m.in. zespołu Bez Atu, Wojciecha Młynarskiego, zrealizowany w Teatrze im. D. Baduszkowej w Gdyni 1979





Nagrania

  • Bez Atu, Nocą śpią dziewczęta (Stanisław Piechaczek), Sześciu braci Agaty (Stanisław Piechaczek), Znajoma z kolejki (Jerzy Malota), Pali się moja panienko (Filipinki i Bez Atu) – Pronit N 0573, EP, nagr. czerwiec 1969
  • Różni wykonawcy, Opole 1969 (3), utw. Weselmy się (Filipinki i Bez Atu) – Muza XL 0552, LP, nagr. 1969
  • Filipinki, Królewski zamek, Po ulicy chodzę - Muza SP 357, SP, nagr. 1971





Warto posłuchać



Bibliografia

  • Jan Kawecki, Janusz Sadłowski, Marek Ćwikła, Wojciech Zając, Encyklopedia polskiej muzyki rockowej. Rock'n'Roll 1959-1973, Wydawnictwo „Rock-Serwis”, Kraków 1995
  • J.P., Bez Atu, „Jazz” 1970 nr 10, s. 15
  • Marcin Szczygielski, Filipinki - to my! Ilustrowana historia pierwszego polskiego girlsbandu, Instytut Wydawniczy Latarnik im. Zygmunta Kałużyńskiego, Agora SA, Oficyna Wydawnicza AS, Warszawa 2013

Inne źródła

  • Zdjęcia ze zbiorów Julianny Hajdasz-Pogorzelskiej, Jerzego Maloty i Stanisława Piechaczka




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz