Bolesław Rosiński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bolesław Rosiński
aktor, reżyser, dyrektor teatrów
brak zdjecia
Bolesław Rosiński jako Talbot w „Marii Stuart” (fot. Grażyna Wyszomirska)
Data urodzenia 23 marca 1890
Miejsce urodzenia Warszawa
Data śmierci 22 grudnia 1979
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 79F-1-8)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Bolesław Rosiński (1890-1979) – aktor, reżyser, dyrektor teatru, dziennikarz

Życiorys

Bolesław Rosiński (właśc. Bolesław Raszyński) urodził się 23 marca 1890 roku w Warszawie. Był synem szewca Andrzeja Raszyńskiego i Marianny z Konstancińskich (Kostacińskich). Po ukończeniu czterech lat szkoły po­wszechnej został terminatorem u grawera. Naukę kontynuował w placówkach oświatowych Polskiej Macierzy Szkolnej. Tu zetknął się z amatorskim ruchem teatralnym. Jeszcze podczas nauki w gimnazjum statystował i przepisywał teksty do ról w Teatrze Popularnym przy ul. Mokotow­skiej 73, kierowanym przez Feliksa Kwaśniewskiego. W sty­czniu 1908 roku wstąpił do Szkoły Aplikacyjnej Warszawskich Teatrów Rządowych pod kierunkiem Kazimierza Zalewskiego. Po ukoń­czeniu niecałych dwóch semestrów, w grudniu tego roku w teatrze przy ul. Mokotowskiej wyreżyse­rował amatorskie przed­stawienie Kacper Karliński (prawdop. wg Aleksandra Fredry). W sezonie 1908/1909 zaangażował się do Teatru Zagłębia w Sosnowcu, którym kierował Eugeniusz Edmund Majdrowicz. Tam zade­biutował rolą Pierwszego delegata w Przywódcy.

Wiosną 1909 roku przeszedł do zespołu kieleckiego, gdzie z grupą aktorów z byłego zespołu Majdrowicza dali kilka przedstawień. Po powrocie do Warszawy zaangażował się do Teatru Małego pod dyrekcją Mariana Gawalewicza. Wiosną 1910 roku wyjechał na tournée na Kresy Wschodnie i wraz z różnymi zespołami objazdowymi wy­stąpił m.in. w Łucku, Równem, Dubnie, Kijowie, a także w niektórych miastach Królestwa Polskiego, m.in. u Wacława Nynkowskiego w Radomiu. W 1911 roku ponownie opuścił Warszawę, angażując się do Teatru Komedii w Płocku, kierowanego przez Antoniego Sikorskiego i W. Rakowieckiego (sez. 1911/1912), i do zespołu Czesława Janowskiego w Lublinie (jesień 1912).

W sezonie 1912/1913 grał w warszawskim Teatrze Miniatur u Cyryla Danielewskiego. Kolejne lata spędził w zespołach objazdowych prowadzonych przez Karola Adwentowicza, Kazimierza Kamińskiego, Edmunda Gasińskiego, Józefa Górnickiego, Stefana Szczuki i innych. Występował m.in. w Płocku (1913/1914), Łodzi (1914), Radomiu, Łowiczu, Lublinie, Płocku, Kaliszu (1915), ponownie w Kaliszu, Płocku i Częstochowie (sez. 1916/1917), Kielcach (sez. 1917/1918) i w Piotrkowie (1919). Sporadycznie powracał do Warszawy, grając w teatrach Polskim (październik 1915) i w Nowoczesnym (sez. 1916/1917).

Jesienią 1918 roku wyjechał do Poznania i tam przebywał aż do wybuchu wojny, z wyjątkiem sezonu 1929/1930, gdy grał i reżyserował w Teatrze Wielkim we Lwowie. Początkowo zaangażował się do zespołu Teatru Poznańskiego (Teatr Polski), pozostającego wówczas pod dyrekcją Bolesława Szczurkiewicza. Grał tam do końca sez. 1927/1928. Do 1929 roku brał udział w ob­jeździe po Wielkopolsce Teatru Placówka Żywego Słowa, którym kierował Tadeusz Byrski. Przez kilka lat zajmował się dziennikarstwem, m.in. pisując do „Walki Ludu”. Opiekował się młodzie­żowymi zespołami amatorskimi oraz działał w Towarzystwie Uniwersytetów Robotniczych i w Związ­ku Wolnomyślicieli. W sezonie 1936/1937 był aktorem Teatru Nowego. Równocześnie z malarzem Władysławem Roguskim prowadził Teatr Lalek Kuku (1936-1938). Do wybuchu wojny kierował Teatrem Peryfe­ryjnym.

Okupację niemiecką spędził w Warszawie i w Busku. Po wojnie powrócił do Teatru Polskiego w Poznaniu (sez. 1945/1946). Wkrótce jednak zaprzestał występów i roz­począł pracę jako instruktor do spraw kultury w KW PPR w Poznaniu. Na scenę powrócił w 1947 roku. Początkowo grał w Teatrze Nowym, a następnie do 1956 roku (z przerwami) w Teatrze Polskim w Poznaniu. W sezonie 1948/1949 został mianowany dyrektorem Teatru Ziemi Lubuskiej, filii poznańskiego Teatru Polskiego w Gorzowie Wielkopolskim. Po za­mknięciu tej placówki, prowadził dwa zespoły amatorskie - Teatr Młodego Widza i Teatr Kameralny przy Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza. W Gorzowie obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej (23 marca 1950).

Z Państwowymi Teatrami Dramatycznymi w Szczecinie związany od 1 lutego 1955 roku, za czasów dyrekcji Ludwika Benoit. Mimo zaawansowanego wieku występował na scenie, zdobywając uznanie prasy i publiczności m.in. za role Josepha w Pastorałce Leona Schillera, Chmary w Mazepie Juliusza Słowackiego, Admirała i kapitana Pawła Szmidta w Żeglarzu Jerzego Szaniawskiego, Teodota w Cezarze i Kleopatrze George'a Bernarda Shawa, Profesora Soukopa w Miłości Pavla Kohouta, Talbota w Marii Stuart Fryderyka Schillera, Sama Yeagera w Drewnianej misce Morrisa, Belzebuba w Igraszkach z diabłem Jana Drdy. W roku 1960 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artystycznej w roli Dyndalskiego, w nagrodzonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki szczecińskim przedstawieniu Zemsty Aleksandra Fredry. Jubileusz sześćdziesięciolecia pracy zawodowej uświetnił rolą Starego Żyda w Incydencie w Vichy na scenie Teatru Polskiego (23 listopada 1965). Współpracował również z Teatrem Krypta.

Artysta wystąpił także w głośnej, radiowej wersji Smugi cienia Josepha Conrada w adaptacji Czesława Czerniawskiego i w reżyserii Mariana Sygańca (10 września 1958). Pod koniec swojej kariery aktorskiej wcielił się w rolę Hrabiego Warwicka w telewizyjnej adaptacji dramatu Williama Shakespeare'a Henryk IV w reż. Jana Maciejowskiego (15 września 1969). W 1971 roku Bolesław Rosiński obchodził sześćdziesięciopięciolecie pracy aktorskiej. Za swoją najlepszą rolę uważał kapitana w Żeglarzu Jerzego Szaniawskiego (1957).

Zmarł 22 grudnia 1979 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 79F-1-8).

Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyser Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Maturzyści Zdzisław Skowroński Aleksander Fogiel obsada aktorska Orliński, nauczyciel Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 14 stycznia 1956
Rozbójnik Karel Čapek Ludwik Benoit obsada aktorska Sąsiad Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 czerwca 1956
Przepraszam, ale żyję Włodzimierz Dychawiczny, Michaił Słobodskoj Ludwik Benoit obsada aktorska Aleksander Aleksandrowicz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 31 października 1956
Panie Kochanku Józef Ignacy Kraszewski Nina Burska obsada aktorska Szambelan Łopuski Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 10 grudnia 1956
Pastorałka Leon Schiller Ludwik Benoit obsada aktorska Joseph Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 22 grudnia 1956
Mazepa Juliusz Słowacki Stefan Drewicz obsada aktorska Chmara, dworzanin Wojewody Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 21 lutego 1957
Żeglarz Jerzy Szaniawski Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Admirał; Paweł Szmidt (kapitan) Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 28 września 1957
Uciekła mi przepióreczka Stefan Żeromski Jan Maciejowski obsada aktorska Ciekocki, lingwista Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 10 stycznia 1958
Cezar i Kleopatra George Bernard Shaw Jan Maciejowski obsada aktorska Teodot Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 17 kwietnia 1958
Sen nocy letniej William Shakespeare Zbigniew Kopalko obsada aktorska Egeusz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 października 1958
Beatrix Cenci Juliusz Słowacki Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Ksiądz Anselmo Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 grudnia 1958
Miłość Pavel Kohout Jan Maciejowski obsada aktorska Profesor Soukop Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 18 grudnia 1958
Konik Garbusek Piotr Jerszow Nina Burska obsada aktorska Ochmistrz I Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 lutego 1959
Maria Stuart Friedrich Schiller Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Jerzy Talbot Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 marca 1959
Cudotwórca Anatol Stern Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Organista Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1959
Romeo i Julia William Shakespeare Artur Kwiatkowski obsada aktorska Montecchi Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 stycznia 1960
Zemsta Aleksander Fredro Józef Gruda obsada aktorska Dyndalski Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 grudnia 1960
Kordian Juliusz Słowacki Ryszard Sobolewski obsada aktorska Ksiądz zakonny; Starzec Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 stycznia 1962
Drewniana miska Edmund Morris Ryszard Sobolewski obsada aktorska Sam Yeager, przyjaciel Lona Dennisona Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 17 kwietnia 1962
Psie czasy sierżancie... Ira Lewin, Mac Hyman Zbigniew Bogdański obsada aktorska Senator Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 października 1962
Wesele Stanisław Wyspiański Józef Gruda obsada aktorska Ojciec Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 stycznia 1963
Dziewiąty sprawiedliwy Jerzy Jurandot Ryszard Sobolewski obsada aktorska Roboam Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 kwietnia 1963
Koledzy Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj Jan Maciejowski obsada aktorska Walentin Dampfer Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 listopada 1963
Igraszki z diabłem Jan Drda Jan Maciejowski obsada aktorska Belzebub Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 stycznia 1964
Makbet William Shakespeare Maryna Broniewska obsada aktorska Starzec Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 25 marca 1964
Sułkowski Stefan Żeromski Jerzy Kreczmar obsada aktorska Venture Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 5 lipca 1964
Rzecz o ludziach (montaż poetycki z okazji rocznicy Rewolucji Październikowej) Konstanty Treniew, Wsiewołod Wiszniewski, Nikołaj Pogodin, Michaił Bułhakow, Isaak Babel Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta (Sala Szwedzka) 2 listopada 1964
Przygody dobrego wojaka Szwejka Jaroslav Hašek Jan Maciejowski obsada aktorska Dziadek Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1964
Matka Courage i jej dzieci Bertolt Brecht Zbigniew Mak obsada aktorska Chłop Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 marca 1965
Przychodzę opowiedzieć Jerzy Broszkiewicz Hieronim Konieczka obsada aktorska Żyd Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 maja 1965
Barbara Radziwiłłówna Alojzy Feliński Zbigniew Mak obsada aktorska Boratyński Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 17 lipca 1965
Dziady Adam Mickiewicz Jan Maciejowski obsada aktorska Guślarz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 marca 1966
Mordercy i świadkowie Tadeusz Polanowski Jan Maciejowski obsada aktorska Yarborough Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 czerwca 1966
Otello William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Brabancjo Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 października 1966
Zbójcy Fryderyk Schiller Edmund Pietryk obsada aktorska Maksymilian, hrabia von Moor Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 3 grudnia 1966
Przygoda z Vaterlandem Leon Kruczkowski Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Burmistrz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 maja 1967
Dożywocie Aleksander Fredro Janusz Marzec obsada aktorska Żyd-faktor Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 13 października 1967
Niezwykła przygoda Pana Kleksa Jan Brzechwa Jan Maciejowski obsada aktorska Bajdała II Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 stycznia 1968
Don Juan Molière Tadeusz Byrski obsada aktorska Żebrak Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 marca 1968
Kot w butach Zenon Laurentowski Ewa Kołogórska obsada aktorska Gromiwoj Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 października 1968
Wyzwolenie Stanisław Wyspiański Jan Maciejowski obsada aktorska Stary aktor; Starzec Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 lutego 1969
Henryk IV William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Hrabia Warwick Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 czerwca 1969



Za kulisami (fot. Konrad Kamiński)



Na scenie



Artykuły w prasie (wybór)

  • 1957Podżeganie serdeczne, albo kij w mrowisko - jak kto woli, „Głos Szczeciński” 1957 nr 76



Nagrody

Wycinek z „Kuriera Szczecińskiego” nr 298 z dn. 18 grudnia 1960
  • 1969 – nagroda za rolę Starego Aktora w przedstawieniu Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego w reż. Jana Maciejowskiego na XI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu



Odznaczenia



O Bolesławie Rosińskim

  • (...) Aktor, jak to się mówi „starej daty”, z piękną dykcją, niestrudzony w pracy. Obdarzony dobrymi warunkami, już samą swoją sylwetką, na­wet w niemych rolach, jak np. stary aktor w „Wy­zwoleniu”, czy stary Żyd w „Incydencie w Vichy” wysuwa się na pierwszy plan. Znakomity Guślarz w „Dziadach”. (Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat...)



Źródła

Bibliografia

  • Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat..., Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
  • Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980 t. II (pod red. Zbigniewa Wilskiego), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1994
  • Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965 (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

Inne



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz