Bramy miejskie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widok Bramy Passawskiej i jej przedbramia od zachodu

Bramy miejskie, obok systemu baszt stanowiły ważny element obwarowań miejskich Szczecina. Z zachowanych dokumentów wynika, że cztery główne szczecińskie bramy miejskie powstały w 2. połowie XIII wieku i w pierwszej dekadzie XIV wieku. Od strony rzeki Odry uzupełniały je przebite w murze miejskim furty zwane także bramami wodnymi. Zarówno wygląd bram miejskich, jak i furt od strony rzeki, niestety znamy tylko z niezbyt precyzyjnych przekazów ikonograficznych.

Pochodzenie nazw

Z czterech średniowiecznych bram miejskich, wchodzących w skład murów opasujących średniowieczne miasto Szczecin, trzy uzyskały nazwy od obiektów, w kierunku których prowadziły. Są to: Brama Młyńska (Mühlentor), prowadząca w kierunku młynów wodnych położonych na północy wzdłuż strumienia Osówka, Brama Panieńska (Frauentor), wiodąca w kierunku posadowionego u jej wylotu klasztoru żeńskiego cysterek, i Brama Świętego Ducha (Heilige Geisttor), umożliwiająca dojście do szpitala Świętego Ducha, położonego na terenie Górnego Wiku określanego początkowo Wikiem Świętego Ducha. Natomiast najstarsza łacińska nazwa czwartej bramy, Bramy Passawskiej - „valva Paschardi”, nawiązuje do drogi prowadzącej na pola i pastwiska miejskie. Z czasem nazwa trzech z nich przeszła na przyległe doń ulice, tj. ulicę Mühlenstraße, ulicę Frauenstraße i ulicę Am Passoweschen Thore, (wszystkie na początku XIV wieku). Nazwa ulicy Świętego Ducha pojawia się i utrwala na dobre dopiero na początku XVIII wieku.
C. Fredrich w publikacji o najstarszych nazwach szczecińskich ulic wymienia nazwy siedmiu bram wodnych, tj. Bramy Kłodnej (Baumthor), Bramy Rybackiej (Fischertor), Bramy Mącznnej (Mehltor), Bramy Byczej, zwanej również Cebulową (Bollentor), Bramy Mariackiej (Marientor), Bramy Mostu Długiego (Tor der Langen Brücke) i Bramy Pomostu Mniszego (Mönchenbrücke Tor). Ich nazwy wiązały się z przyległymi do nich ulicami lub nazwą własną. Ponadto Fredrich wymienia dwie furty bez nazwy (przy uliczce Hackgasse i ulicy Splittstraße (Havening). Biorąc pod uwagę wąskie rozmiary uliczki Hackgasse nie wydaje się, że u jej wylotu istniało wyjście na nabrzeże.

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk