Bulla z Kołbacza

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bulla z Kołbacza
Bulla z Kołbacza
Autor Fot. G. Solecki
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 1414-1418


Bulla z Kołbacza

Fot. G. Solecki, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Historia zabytku

Zabytek został znaleziony w 1983 roku podczas badań otoczenia Domu Opata, prowadzonych przez Romana Kamińskiego. Znajdował się w wykopie XI, na spągu warstwy IIIc, przy wschodnim obrzeżu kanału. Nr inw. polowego 408. Warstwa ta jest szeroko datowana na podstawie materiału ceramicznego na XIV-XVIII wiek. Bulla zalegała więc na „złożu wtórnym”.

Opis

Zabytek jest dobrze zachowany, ma średnicę 45 mm i pionowy otwór do przewlekania sznura pieczętnego. Na awersie głowy świętych Pawła i Piotra w perełkowanej obwódce i obramowaniach, z napisem S[anctus] PA[ulus] S[anctus] PE[trus], a na rewersie dwa skrzyżowane klucze zębami do góry, złączone wstęgą przewleczoną przez ucha, wewnętrzną obwódkę perełkową, w otoku napis: S:SACRE.SInODI COnStAnCiEn. i zewnętrzną obwódkę perełkową.

Kołbacz to najstarsze opactwo cystersów na Pomorzu, założone zostało w 1173 roku z fundacji Warcisława (z rodu Świętoborzyców), kasztelana szczecińskiego. W 1174 roku w Mera Vallis (Czysta Dolina, jak nazwano klasztor) osiedli mnisi i konwersi z duńskiego opactwa w Esrom. W ciągu XIII, XIV i XV wieku stał się jednym z najbogatszych klasztorów w Basenie Morza Bałtyckiego. Po 1534 roku w wyniku Reformacji został skasowany, majątek przejął książę tworząc domenę, a w zabudowaniach poklasztornych urządzając swoją siedzibę.

Bulla (z łacińskiego pieczęć) to uroczyste pismo papieskie w języku łacińskim, zaopatrzone w pieczęć. Zwyczaj przywieszania pieczęci przejęto z Bizancjum w VI wieku (od pontyfikatu papieża Agapita 535-536). Najstarsza zachowana bulla została wydana przez papieża Jana III (561-574). Papież Paschalis II (1099-1118) wprowadził na swoich bullach oznaczenia używane do dziś, na awersie podobizny apostołów Piotra i Pawła, na rewersie imię papieża wystawiającego bullę.

Bulla znaleziona w Kołbaczu została wystawiona podczas obrad soboru w Konstancji. Sobór ten zwołany został przez antypapieża Jana XXIII i obradował od 1 listopada 1414 do 22 kwietnia 1418 roku, a jego zadaniem było przywrócenia jedności w Kościele (schizma zachodnia), rozstrzygnięcia spraw dotyczących wiary (J. Wiklef i J. Hus) oraz przeprowadzenie reformy Kościoła.

Nie wiadomo, czego dotyczył dokument, do którego przywieszono znalezioną podczas badań reliktów klasztoru bullę, ani nawet, czy na pewno dotyczył on Kołbacza.

Bibliografia

  • Cnotliwy Eugeniusz, 1995, Aktualny stan i wstępne wyniki badań archeologicznych opactwa kołbackiego [w: ] Kazimiera Kalita – Skwirzyńska, Maria Lewandowska red., Dziedzictwo kulturowe cystersów na Pomorzu. Materiały z seminarium które odbyło się 18 września 1994 roku w Kołbaczu, Szczecin, s. 113-118.
  • Kamiński Roman, 2005, Kołbacki Dom Opata i zabudowa jego otoczenia na podstawie badań archeologicznych, Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne, t. 7, s. 25-34.
  • Kuczyński Stefan, 1990, Kołbacz, gmina Stare Czarnowo, woj. Szczecin. Znalezisko bulli soborowej, Wiadomości Numizmatyczne, t. 34, z. 1/2 (131-132), s. 65.
  • Okoń Marek, 2002, Kołbacz [w: ] Bogusław Migut red., Encyklopedia Katolicka, t. 9, Lublin, k. 411.
  • Wójcik Walenty, 1995, Bulla [w: ] Feliks Gryglewicz, Romuald Łukaszyk, Zygmunt Sułowski red., Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin, wyd. 2, k. 1192-1194.
  • Zahajkiewicz Marek, 2002, Konstancjański Sobór [w: ] Bogusław Migut red., Encyklopedia Katolicka, t. 9, Lublin, k. 693-695.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Sławomir Słowiński