Chrystus Boleściwy z kościoła św. Jakuba w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chrystus Boleściwy z kościoła św. Jakuba w Szczecinie (?)
Chrystus Boleściwy z kościoła św. Jakuba w Szczecinie (?)
Fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak
Autor warsztat Mistrza Tryptyku Piotra i Pawła ze Szczecina
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/182
Data powstania ok. 1510-1530 r.
Materiał drewno lipowe, pozostałości polichromii

97 x 27 x 12cm

Wymiary {{{wymiary}}}


Chrystus Boleściwy (Mąż Boleści, łac. Vir Dolorum) z kościoła św. Jakuba w Szczecinie (?) – późnogotycka figura Chrystusa Boleściwego, dzieło jednego z wiodących późnogotyckich warsztatów Szczecina; datowana na lata 1510-1530; wiązana z wyposażeniem kościoła św. Jakuba w Szczecinie.[1]

Opis

Rzeźba Chrystusa Boleściwego na ekspozycji w Provinzial Museum Pommerscher Altertümer w Szczecinie, przed 1939 r., MNS AFoto XXIX_2426

Figura przyścienna, z tyłu drążona. Rzeźba przedstawia Chrystusa stojącego na konsoli, ukazującego wnętrza dłoni uniesionych na wysokość twarzy, noszących ślady po ukrzyżowaniu. Smukłe, ascetyczne ciało Chrystusa okrywa na wysokości bioder chusta zwana perizonium, której długie skłębione końce unoszą się na boki. Szczegóły anatomiczne oddane realistycznie. W prawym boku głęboko cięta rana. Na głowie korona spleciona z gałęzi. Długie włosy falistymi kosmkami opadają na ramiona. Twarz o bolesnym wyrazie, z szeroko otwartymi oczami, zapadniętymi policzkami i krótkim zarostem. U stóp stoi kielich. Ubytki w partii przedramion, ramion i łokci. Polichromia zachowana szczątkowo.

Historia

Rzeźba trafiła do kolekcji szczecińskiego Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde), prawdopodobnie przed 1890 r., na co wskazuje niski numer inwentarzowy zachowany na obiekcie (P.S. 636).[2] W 1928 r. kolekcja została włączona do zbiorów szczecińskiego Muzeum Prowincjonalnego (Provinzial Museum Pommerscher Altertümer, późniejszego Pommersches Landesmuseum), gdzie rzeźba była prezentowana na stałej ekspozycji. Ewakuowana w czasie II wojny, powróciła do muzeum w 1956 r. jako rewindykat z Moskwy.

Charakterystyka

Przedstawienie Chrystusa Boleściwego to charakterystyczny dla sztuki chrześcijańskiej motyw, szczególnie popularny w sztuce średniowiecznej. Chrystus Bolesny umęczony, ukazuje swoje upokorzenie i posłuszeństwo, stanowiące podstawę do wywyższenia Go w chwale. Kontemplacja wizerunku umożliwia wywołanie współczucia i poruszenia, nakłania do pokuty. Tematyka rzeźby odnosi się do dewocyjnych tendencji końca epoki średniowiecza nasilających się zwłaszcza w obliczu popularyzacji nurtów reformatorskich. Stylistyka rzeźby reprezentuje późnogotycki naturalizm. Ekspresji nadaje wizerunkowi bolesny wyraz twarzy i nerwowe zgięcie torsu oraz rozwiane poły chusty biodrowej. Dynamika modelunku perizonium jest charakterystyczna dla rzeźb związanych z twórczością Clausa Berga, zaś jego kształt i sposób przewiązania z dziełami Mikołaja z Leydy.[3] Dzieło wiązane jest z twórczością jednego z wiodących warsztatów późnogotyckich na Pomorzu Zachodnim, działającego na terenie Szczecina i okolic.

Przypisy

  1. Krzymuska-Fafius Z., Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, s. 93.
  2. Najstarsza z zachowanych ksiąg inwentarzowych, znajdująca się w Muzeum Narodowym w Szczecinie, zawiera wpisy nabytków z lat 1890-1892 z numerami inwentarzowymi od P.S.2764.
  3. Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, [w:] Studia nad rzeźbą średniowieczną na Pomorzu Zachodnim, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2009, s. 104.


Bibliografia

  • Krzymuska-Fafius Z., Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, s. 93, kat. 82.
  • Krzymuska-Fafius Z., Z badań w dziedzinie rzeźby późnogotyckiej Pomorza Zachodniego, [w:] Późny gotyk. Studia nad sztuką przełomu średniowiecza i czasów nowych. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Wrocław 1962, Warszawa 1965, s. 261–276.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Pomorza Zachodniego. Przyczynek do dziejów geografii artystycznej pobrzeża Bałtyku, [w:] Sztuka pobrzeża Bałtyku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk 1976, red. T. Jaroszewski, Warszawa 1978, s. 241–266.
  • Krzymuska-Fafius Z., Średniowieczna rzeźba Szczecina [w:] Sztuka średniowieczna n Pomorzu, Szczecin 1989, 64-85.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 54, nr 3, Warszawa 1992, s. 13–30.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późno gotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, [w:] Studia nad rzeźbą średniowieczną na Pomorzu Zachodnim, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2009, s. 93-108.

Zobacz również



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska