Cmentarz żydowski (Szczecinek)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Szczecinku.

Szczecinek, teren dawnego cmentarza żydowskiego, 2013.

Prawdopodobnie cmentarz żydowski powstał w Szczecinku już w 1. połowie XVIII wieku, gdyż w tym czasie pracował tu grabarz, choć gmina nie była liczna – składała się z około 30 osób. Kirkut został założony w północnej części miasta, na wzgórzu St. Jürgensberg (w okolicy obecnej ul. Wodociągowa). Nekropolia, zajmująca ok. 0,25 ha, była bardzo potrzebna, gdyż tutejsza gmina należała do największych na Pomorzu – liczyła 39 osób w roku 1800, 129 w 1831, 233 w 1849, 409 w 1871, aż po 450 osób w 1893 roku. Ponieważ na terenie szczecineckiej nekropolii chowano także zmarłych wyznawców judaizmu z Koszalina, Sławna, Polanowa czy Darłowa, gdzie kirkuty powstały dużo później, cmentarz szybko się zapełniał. Mimo starań gminy podjętych w latach 80. XIX wieku, do II wojny światowej jego obszar nie uległ powiększeniu, gdyż władze odmówiły zgody na powiększenie kirkutu ze względu na zbyt małą odległość od zabudowań, które w tym czasie zaczęły pojawiać się obok wieży ciśnień, gdzie znajdował się cmentarz. W 1862 roku gmina przerobiła budynek gospodarczy znajdujący się obok terenu cmentarza na dom przedpogrzebowy. Była to niewielka, prosta jednokondygnacyjna budowla, w której poza odprawianiem obrzędów pogrzebowych, przechowywano także karawan. W latach 30.XX wieku cmentarz został zdewastowany, a na przełomie lat 1943/44 radzieccy jeńcy wojenni w Szczecinku otrzymali rozkaz przerobienia macew na kostkę brukową, którą wyłożono chodniki obok szkoły miejskiej. Po wojnie cmentarz uległ zmniejszeniu do ok. o,15 ha, a w 1950 roku teren zniszczonej nekropolii został zrównany z ziemią. Obecnie obszar, na którym znajdował się cmentarz jest nieogrodzony i nieoznakowany, jedynym śladem jego istnienia jest znajdująca się na terenie Muzeum Regionalnego w Szczecinku macewa z 1756 roku.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1988. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Delegatura w Koszalinie.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Berlin 1908.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania. Problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 3. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak