Cmentarz przy ulicy Ostrowskiej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz przy ul. Ostrowskiej
Cmentarz przy ul. Ostrowskiej
wzniesienie, na którym znajduje się cmentarz
Osiedle Żelechowa
Adres ul. Ostrowska
Powierzchnia ok. 3 ha
Wyznanie ewangelicki
Data powstania 1912r.
Data zamknięcia ok. 1945 r.
Stan obecny nieczynny, zdewastowany, zachowane nagrobki
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
Google Street View.


Cmentarz przy ul. Ostrowskiej

200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 805 z dnia 1 czerwca 1978[1]

Geolokalizacja: 53.467205,14.576985

Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 805 (decyzja Kl.I.5340/1/78 z dnia 1 czerwca 1978, nazwa na liście: cmentarz).

Historia cmentarza

2 cmentarze: przy ul. Ostrowskiej i Bogumińskiej – mapa z 1938 r.
pomnik poległych w I w.ś.
poprzewracane nagrobki

Po zamknięciu cmentarza przy ul. Bogumińskiej rozpoczęto organizowanie nowego miejsca pochówku dla mieszkańców gminy przy ul. Ostrowskiej. Założono go na niewielkim wzgórzu o powierzchni ponad 3 ha i funkcjonował on do końca II wojny światowej. We wschodniej części cmentarza wzniesiono kaplicę pogrzebową, nie zachowaną do dziś.

Na szczycie wzgórza, w północnej części cmentarza, władze gminy wystawiły monumentalny, betonowy pomnik poświęcony poległym w czasie I wojny światowej mieszkańcom Żelechowej. Na jego górnej krawędzi znajduje się napis „Dem gefallenen Helden der Gemeinde Züllchow 1914-1918” (Poległym bohaterom gminy Żelechowa 1914-1918). Na ścianach pomnika wypisano alfabetycznie z imienia i nazwiska 244 zmarłych podczas wojny oraz 20 osób, które zmarły po wojnie w wyniku odniesionych ran.

Cmentarz posiada charakterystyczne tarasowo opadające w kierunku zachodnim kwatery grobów. Zachowało się co najmniej kilkadziesiąt nagrobków, które obecnie są poprzewracane. Na uwagę zasługują także zachowane elementy małej architektury: schodki i studnia. Najbardziej zniszczone są schody, którymi od strony wschodniej można dojść aleją pod pomnik poległych w I wojnie światowej. Składają się z dziewięciu stopni oddzielonych dwoma podestami, zaś po obu stronach ciągnie się murek betonowy, zaokrąglony w dolnej partii. Nieopodal nich znajdują się kolejne schodki, 8 – stopniowe, oddzielone jednym podestem, z otaczającym je murkiem betonowym. Trzecie zaś schodki, o sześciu stopniach, prowadziły w dolną część cmentarza. Natomiast studnia usytuowana jest w środkowej części cmentarza, przy jednej z alejek. W jej tylnej betonowej części o podstawie wynoszącej 179cm x 125cm, zachował się ślad po mocowaniu dawnej instalacji wodnej, zaś w dolnej części – otwór przelewowy. Obiekt od lat niszczeje o czym świadczą obtłuczone krawędzie, spękana powierzchnia i zalegająca, brudna woda.

W latach 70-tych planowano utworzyć tu cmentarz komunalny dla północnych dzielnic Szczecin lub park pocmentarny. W 1978 r. wpisano go do rejestru zabytków. W 2006 r. powstał projekt renowacji tego terenu autorstwa Studia Architektury Krajobrazu „Ha – art.”. Prace miały ruszyć w 2009 r., lecz zahamował je brak funduszy w budżecie miasta. Projekt zakładał: wycięcie samosiewów i drzew w bardzo złym stanie technicznym, renowację pomnika poległych w I wojnie światowej/ zabytkowej studni i trzech betonowych biegów schodowych, zachowanie nagrobków z inskrypcjami i ich renowację oraz montaż elementów małej architektury

Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996
  • „Ha - art” Studio Architektury Krajobrazu, Remont parku po byłym cmentarzu przy ul. Ostrowskiej

w Szczecinie, Szczecin 2006, dokumentacja, mps w ZUK Szczecin



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf


Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml