Cmentarz wojenny żołnierzy radzieckich (Chojna)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz wojenny żołnierzy radzieckich
Cmentarz wojenny żołnierzy radzieckich
Wejście na cmentarz od strony ul. Odrzańskiej.
Adres Chojna, ulica Szczecińska
Data powstania 1950-1954
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
Google Street View.

Cmentarz wojenny żołnierzy radzieckich w Chojnie zlokalizowany jest blisko centrum miasta, pomiędzy ulicami Szczecińską i Odrzańską.

Plany utworzenia w Chojnie cmentarza wojennego dla żołnierzy Armii Czerwonej (od 1946 roku zwanej Armią Radziecką) sięgają roku 1946, jednakże prace rozpoczęły się dopiero w 1950 roku. Wybór Chojny tłumaczono dużą ilością pojedynczych grobów żołnierzy Armii Radzieckiej na terenie powiatu. W 1950 roku powstała dokumentacja techniczna projektu cmentarza autorstwa inż. Ireny Kozłowskiej ze Szczecina.

Cmentarz zlokalizowano w narożniku przedwojennego niemieckiego cmentarza ewangelickiego, obok XV. wiecznej kaplicy pw. św. Gertrudy.

Planowany cmentarz miał mieć 1,5 ha powierzchni, na której znaleźć się miało 185 zbiorowych mogił oraz plac manifestacyjny. W 1950 roku wykarczowano teren oraz przeprowadzono częściowe ekshumacje, zaś rok później miano kontynuować ekshumacje i wybudować plac manifestacyjny. Projekt przewidywał utworzenie 3 kwater grobowych (dwóch symetrycznych względem siebie i jednej między nimi na planie trójkąta), które miały składać się z 9 rzędów. Plac manifestacyjny miał znajdować się blisko kaplicy św. Gertrudy, którą to miano rozebrać, aby nie zasłaniała pomnika, który planowano wznieść na owym placu i nie kolidowała z planowanym rozmieszczeniem grobów.

W 1953 roku prace nad budową cmentarza przerwano. W październiku tego roku Wojewódzki Konserwator Zabytków Henryk Dziurla nakazał wstrzymanie rozpoczętej już rozbiórki kaplicy, gdyż w jej wnętrzu znajdowały się średniowieczne polichromie. Musiano dokonać poprawek w projekcie cmentarza, przez co prace nad jego budową przeciągnęły się. Prace zakończono jesienią 1954 roku. W 1962 roku odgrodzono cmentarz od pozostałej części dawnego cmentarza ewangelickiego. W 1969 roku wykonano przebudowę i uporządkowanie cmentarza wg projektu W. Andrzejewskiego. Po środku placu w 1971 roku stanął pomnik autorstwa Czesława Wronki, rzeźbiarza ze Szczecina. Przedstawia on szereg uzbrojonych w karabiny żołnierzy. Pierwotnie na wypłaszczeniu postumentu znajdowały się betonowe znicze, a po prawej stronie napis "Chwała bohaterom".

Obecnie cmentarz ma powierzchnię 9800m ². Podzielony jest na trzy kwatery, które składają się z 58 zbiorowych mogił. Na nich ustawione są kamienne tablice z pięcioramienną radziecką gwiazdą. Pochowanych jest tu 3985 żołnierzy, w tym tylko 972 znanych z nazwiska. Ich personalia znajdują się na 22 tablicach z czarnego marmuru ustawionych koło kaplicy św. Gertrudy w 2006 roku.

Ostatni pochówek miał miejsce w 2011 roku. Pochowano tu 91 ciał żołnierzy ekshumowanych z terenu Pomorza Zachodniego.

Przy wejściu na cmentarz znajduje się tablica z napisem: „Na tym cmentarzu pochowanych jest 3985 żołnierzy w tym 972 znanych z nazwiska. Spoczywają tu żołnierze różnych narodowości byłego Związku Radzieckiego, którzy zginęli w czasie II wojny światowej wyzwalając ziemię chojeńską i kostrzyńską. Walcząc po obu stronach Odry zginęli za wolność. Chwała im i cześć! Niech spoczywają w pokoju.”

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Baczyńska–Padjasek M, Cieśla S. Historia i pamięć. Cmentarze powiatu gryfińskiego. Gryfino 2012.
  • Migdalski P. Powstanie i dzieje cmentarza żołnierzy Armii Radzieckiej w Chojnie. W: Chojna i okolice na przestrzeni wieków, Red. R. Skrycki. Chojna-Zielona Góra 2007. s. 171-195.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Freindorf