Czesław Schabowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czesław Schabowski
pisarz marynista, publicysta
brak zdjecia
Data urodzenia 22 listopada 1908
Miejsce urodzenia Tarnobrzeg
Data śmierci 19 maja 1987
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz w Dąbiu przy ul. Goleniowskiej 33-38 (kw. RAO-1-14)



Czesław Schabowski (1908-1987) - pisarz marynista, publicysta

Życiorys

Czesław Schabowski urodził się 22 listopada 1908 roku w Tarnobrzegu w wielodzietnej rodzinie rzemieślniczej - jego ojciec był murarzem. Od najmłodszych lat zarabiał na własne utrzymanie przy pracach ziemnych i murarce. Był samoukiem. W latach 1939-1940 był działaczem kulturalno-oświatowym w Druskiennikach. W latach 1940-1941 pracował fizycznie na terenie ZSRR, m.in w kombinacie drzewnym pod Kirowobadem i w Magnitogorsku. Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej w 1941 roku zastał go w Druskiennikach. Stamtąd przez Lublin i Kraków zbiegł do Czechosłowacji. Aresztowany przez gestapo w Pradze, w latach 1941-1945 przebywał w Sudetach, pracując przymusowo na rzecz III Rzeszy. Po zakończeniu wojny na krótko zamieszkał w Łodzi, a później w Jeleniej Górze.

Od 1956 roku aż do śmierci związany był ze Szczecinem. Pracował w różnych zawodach, m.in. jako rybak na Zalewie Szczecińskim i na Bałtyku.

Jako pisarz zadebiutował w 1945 roku opowiadaniem Pierwsza spowiedź, drukowanym na łamach tygodnika „Odrodzenie”. W swoich pierwszych książkach poruszał problemy, aktualne w powojennej Polsce – awans społeczny, walkę z analfabetyzmem, budzenie się świadomości społecznej klasy robotniczej. Jego późniejszą twórczość zdominowała tematyka poświęcona rybakom i morzu. Napisał też powieść i opowiadania poświęcone rodzinnemu Tarnobrzegowi. Krytyka podkreślała walory dokumentalne jego tekstów.

Jego opowiadania, reportaże, felietony publikowane były w prasie lokalnej oraz w czasopismach: „Odrodzenie”, „Wieś”, „Tygodnik Kulturalny”, „Życie Literackie”, „Przegląd Kulturalny”, „Trybuna Literacka”, „Ziemia i Morze”, „Nadodrze”, „Zielony Sztandar”. Krótkie formy literackie prezentowano także na antenie Polskiego Radia.

Od 1946 roku był członkiem Związku Literatów Polskich.

Zmarł 19 maja 1987 roku w Szczecinie. Został pochowany na cmentarzu w dzielnicy Dąbie przy ul. Goleniowskiej 33-38 (kw. RAO-1-14).

Twórczość

Powieści

  • 1947Tama – wyd. S.Jamiołkowski i T.J. Evert, Łódź
  • 1952To sprawa syna – Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa
  • 1971Lisy morskie – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1972Nie ma ulicy Zielonej – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1978Archipelag urzeczonych – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1978Na wylotówce – Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa
  • 1981Zbój lasowski – Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa





Opowiadania

  • 1946Szarotki – Wydawnictwo Książka, Łódź
  • 1963Pirat i Magdalenka – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1967Pierwsze doświadczenia - „Vineta. Rocznik kultury i sztuki” nr 3, Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin
  • 1967Wielka zatoka – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1990Mój przyjaciel goj – Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa (wydane pośmiertnie)





Antologie

  • 1958Szczecin literacki. Almanach – Związek Literatów Polskich, Szczecin
  • 1962Dziedzictwo Gryfitów – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1964Młodzi. Antologia opowiadań o Ziemiach Odzyskanych – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1970Zachodem poszły dzieje
  • 1977Szczecińskie reportaże






Artykuły w prasie (wybór)

  • 1956Białe plamy (1), „Ziemia i Morze” 1956 nr 17, s. 2
  • 1956Białe plamy (2), „Ziemia i Morze” 1956 nr 18, s. 2
  • 1957Sprawy młodzieżowe Świadków Jehowy, „Ziemia i Morze” 1957 nr 5, s. 1-2
  • 1957Lalki - lalki dla wszystkich, „Ziemia i Morze” 1957 nr 10, s. 8



Radio

  • 1978Na wylotówce (opowiadanie) prem. 14 grudnia



Spotkania autorskie

  • 1968 – „Pisarz na szczecińskim przymorzu” - Brama Królewska, Szczecin (18 grudnia)



Nagrody i wyróżnienia



O twórczości Czesława Schabowskiego

  • (...) Ale najważniejsze były motywy szczecińsko-morsko-przymorskie. Schabowski, rybak przybrzeżny i morski, opiewa kraj i ludzi – właśnie przybrzeżnych, kanałowych, zalewowych rybaków, ich życie, interesy, miłości.Tworzy swoista legendę szczecińskiego pobrzeża, rodzaj mitologii, moralizując przy tym od czasu do czasu. Dośc prościutkie to wszystko, choć autentyczne. dziwi czasem, że jego bohaterowie jednocześnie uprawiają miłość i wyciągają sieć. (...) Schabowski zawsze stara się o swoistą dziarskość, nie tylko przy okazji macania sandacza. Czasem zdarzają mu się przy tym barbaryzmy i kiksy językowe. Lepsze od powieści są opowiadania, układające się przy tym w naturalny cykl. Mniej marzycielski i nostalgiczny od Papugi, prezentuje wręcz dziennikarski konkret. No i jest to marynistyka tym szczególna, że zamiast statku opiewa łódkę. (Piotr Kuncewicz)



Bibliografia

  • Lesław M. Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon, PWN, Warszawa 1995
  • Encyklopedia Szczecina t. II P-Ż (pod red. Tadeusza Białeckiego, autorka hasła Hanna Niedbał), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000
  • Maria Kowalewska, Pisarze Szczecina i Koszalina - noty biograficzne i bibliograficzne [w:] Pisarze Pomorza Zachodniego. Informator, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1967
  • Piotr Kuncewicz, Agonia i nadzieja t. IV Proza polska od 1956, Graf-Punkt, Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1994
  • Szczecin literacki. Almanach (pod red. Ireneusza Gwidona Kamińskiego), Związek Literatów Polskich, Szczecin 1958



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz