Delegatura Rządu dla Spraw Wybrzeża

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rada Ministrów dnia 12 września 1946 roku, powołała inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego na Delegata Rządu dla Spraw Wybrzeża. Inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego powołano na stanowisko, nie powołując w tym czasie formalnie samej instytucji. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej przekształcił tym samym stanowisko Kwiatkowskiego w konkretny urząd. W 1948 roku rozwiązano za to instytucję. W 1945 roku Delegatura Rządu dla Spraw Wybrzeża miała na celu, przede wszystkim, zwiększenie aktywizacji morskiej gospodarki, m.in. Szczecina, w organizmie państwowym Polski.

W swych poglądach inż. Kwiatkowski, po zakończeniu II wojny światowej wysuwał koncepcję szybkiej odbudowy i rozbudowy, m.in. przemysłu stoczniowego. Priorytetowym zadaniem państwa według niego była rozbudowa polskiej floty handlowej, a realizacji tego miały służyć odbudowane polskie stocznie. Inż. Kwiatkowski poprzez działania np. prezydentów miast miał prawo, współdziałać w odbudowie miast portowych, kontrolować wydatki z tym związane, odbudowywać porty handlowe na wybrzeżu, nadzorować tworzenie oraz uruchamianie przemysłu nadmorskiego.

Delegatura Rządu dla Spraw Wybrzeża, swym terenem działalności objęła pas, od granicy zachodniej poprzez Szczecin, Gdynię, Gdańsk, Elbląg aż do granicy wschodniej wybrzeża. Zakładała minimalną pomoc finansową dla tych instytucji, w których przyznane na cele odbudowy kredyty inwestycyjne odpowiadały jej zdolnościom. Delegatura Rządu dla Spraw Wybrzeża miała ponadto ściśle współpracować ze Związkiem Gospodarczym Miast Morskich. Odpowiedzialnym z urzędu, miał być tu według planów, Zastępca Delegata Rządu. Plany te nie doszły do skutku, w wyniku, niepowołania ostatecznie ZGMM.

W dniach 18-19 marca 1946 roku inż. E. Kwiatkowski wizytował szczeciński oddział delegatury oraz część portu przeznaczoną do przekazania władzom polskim przez Rosjan. Prezydent Szczecina inż. Piotr Zaremba w Dzienniku Wydarzeń 1946 roku, zanotował, w dniu 19 marca, rozmowy z inż. Eugeniuszem Kwiatkowskim w swym mieszkaniu, na temat kwestii mieszkań dla robotników portowych. Dla strefy dolnej Odry przewidywano przekazanie mieszkań poniemieckich „w Golęcinie i Stołczynie na wzgórzach”. Odbyli oni także inspekcję, „holownikiem do portu ładunków masowych”. Znajdowały się tam w bardzo dobrym stanie zbiorniki na ropę i benzynę, które przejęte miały zostać przez stronę polską. W wyniku odbytej „konferencji” z udziałem prezydenta Zaremby, na temat m.in. Huty Kratzwieck oraz Huty Jadwigi postanowiono, że „kredyty obiecane dla miasta na kwiecień” podejmie Szczecin już w marcu. Podczas kolejnej konferencji, już w obecności szefa Delegatury, w ciągu 5-godzinnego spotkania, przedstawiono dalsze potrzeby Szczecina.

W sprawozdaniu Delegata Rządu dla Spraw Wybrzeża, z dnia 2 maja 1946 roku czytamy, że miasta wybrzeża przedstawiały zrujnowany widok. Delegatura przyznając kredyty inwestycyjne, brała czynny udział w rozbiórce i zabezpieczeniu spalonych, zburzonych domów ale i finansowała odbudowę wybrzeża. Dla porównania, w pierwszym kwartale 1946 roku, dla Szczecina przyznano 21,83 miliona złotych (stanowiło to 14,13% dotacji), Gdańsk otrzymał w tym samym czasie, 62,72 miliona złotych (tj. 40,64 % ogólnej sumy). Należy jednak podkreślić, że do samego końca funkcjonowania Delegatury, Szczecin był w kręgu jej zainteresowania. Eugeniusz Kwiatkowski w końcu lat czterdziestych głosił znamienną myśl, że żaden ośrodek morski nie może być bardziej preferowany, zaniedbując tym samym drugi.

Oddział Delegatury w Szczecinie zamknięto, na rzecz powołanej w lipcu 1947 roku, Komisji Aktywizacji Rejonu Szczecińskiego. Poddawany niesłusznej krytyce inż. Kwiatkowski został zmuszony do przedstawienia planu zamknięcia Delegatury Rządu dla Spraw Wybrzeża, w Gdańsku, a plan ten przedstawił premierowi Józefowi Cyrankiewiczowi, 23 grudnia 1947 roku. 1 stycznia 1948 roku, formalnie już, rozwiązano oddział w Szczecinie, a samą Delegaturę Rządu dla Spraw Wybrzeża, w czerwcu 1948 roku.

Bibliografia

  • Eugeniusz Kwiatkowski, Pisma o Rzeczypospolitej Morskiej, wybór i wstęp Marian Marek Drozdowski, Szczecin 1985;
  • M.M. Drozdowski, Eugeniusz Kwiatkowski, Rzeszów 2005;
  • Agnieszka Zaremba, Idee Polski morskiej w latach 1945-1948 i początki rewitalizacji Stoczni Szczecińskiej, w: "Przegląd Zachodniopomorski", nr 4 (2012).



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Agnieszka Zaremba