Dom Rybaka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dom Rybaka – (dawniej Seemannsheim) hotel dla marynarzy i rybaków

STRONA W BUDOWIE

Historia Seemannsheim do 1945 roku

Tradycja instytucji dobroczynnych, zajmujących się ludźmi morza przybywającymi przez dłuższy czas poza domem, chorymi, a także rozbitkami, sięga w Europie średniowiecza. W 1441 roku przy Fuhrstraße (obecnie ul. Grodzka) założono Johaneshof (Dwór Jana), rodzaj ochronki, której celem było udzielanie opieki socjalnej, kulturalnej i duchowej zagranicznym rybakom i marynarzom przybywającym do Szczecina.

Taki stan trwał do XIX wieku. Wtedy w większych portach europejskich zaczęły powstawać misje marynarskie, które najczęściej działały pod patronatem miasta we współpracy z Kościołem ewangelicko-luterańskim. W 1875 roku w Szczecinie powstała Misja Miejska (Stadtmission), która zajęła się także sprawami marynarzy. Wzorem innych państw wprowadzono książeczki marynarskie (Schiffsbüchertaschen), które m.in. zapewniały marynarzom opiekę na ladzie. W Szczecinie wydawano około 750 książeczek rocznie. Początkowo, z braku własnej siedziby, przebywającym czasowo w porcie marynarzom i rybakom wynajmowano pokoje noclegowe u przypadkowych osób. W 1887 roku utworzono stowarzyszenie o nazwie Seemannheim (Dom Marynarza). Jego inicjatorem był pastor Wegeli.

Pierwszy budynek zakupiono około 1893 roku przy Krautmarkt (Rynek Warzywny). Dom Marynarza zapewniał kilka łóżek, ponadto utworzono również czytelnię dla marynarzy. Wizyty duszpasterskie na statkach przeprowadzał początkowo misjonarz miasta. Od 1896 Komitet Berliński (oddział środkowoniemiecki) umożliwił posługę duchową, przeznaczając dotację finansową na zatrudnienie diakona marynarzy.

Misja znacząco rozszerzyła swoją działalność w 1904 roku, kiedy to Komitet Berliński powołał Reinharda Münchmeyera, dotychczasowego pastora marynarzy w Glasgow, na pastora marynarzy portów bałtyckich z siedzibą w Szczecinie. Do obowiązków pastora należała również opieka nad marynarzami śródlądowymi i ich rodzinami. Pastor Münchmeyer za najważniejsze uznał zastąpienie dotychczasowego domu marynarza nową, przestronniejszą budowlą. Do tego projektu udało mu się w następnych latach pozyskać szczecińskich armatorów, a także Tajnego Radcę Handlowego, Franza Eduarda Gribela.

W dniu 17 grudnia 1906 roku zakupiono plac zaoferowany przez skarb państwa w pobliżu Tarasów Hakena (obecnie Wały Chrobrego). Po zabezpieczeniu finansowania, 24 czerwca 1909 roku nastąpiło wmurowanie kamienia węgielnego na posesji przy Augustastraße 23 (obecnie ul. Małopolska). W nowym domu marynarza obok pomieszczeń świetlicowych i sypialni dla marynarzy znalazły się mieszkanie pastora oraz szereg pokoi hospicyjnych z osobnymi wejściami. Koszty budowy gmachu wyniosły około 4 mln marek. Otwarcie nowego domu marynarza nastąpiło 1 listopada 1910 roku jednak bez większego rozgłosu. Strajkujący w tym czasie w Szczecinie marynarze grozili zakłóceniem uroczystości. W czerwcu 1914 roku na sąsiedniej parceli (Augustastraße 22) rozpoczęto budowę nowej siedziby Elisabethschule dla dziewcząt. Gmach został ukończony w grudniu 1917 roku, ale do użytku przekazany został dopiero w grudniu 1922 roku.

W czasie pierwszej wojnie światowej dom marynarza przekształcono w szpital. W latach 30. w budynku swoją siedzibę miała NSDAP. Podczas drugiej wojny dom został ponownie przekształcony w szpital. Na przełomie 1942/1943 roku w wyniku nalotów alianckich budynek został w dużym stopniu zniszczony przez bomby. Kompletnie wypalona była część obiektu od strony ul. Małopolskiej. Zachowały się jedynie mury zewnętrzne.


Historia obiektu po 1945 roku

Tuż po wojnie w niewielkim budynku przy ul. Światowida 15 na Golęcinie otwarto Svenska Sjömanskyrkan (Szwedzki Dom Marynarza). Jego twórcą i gospodarzem był pastor Ture Westerstrom. W odbudowanej w stylu skandynawskim willi wygospodarowano trzy pomieszczenia, w których urządzono bibliotekę, pokój muzyczny i pokój do relaksu. W dni świąteczne pokoje zamieniano na dom modlitwy. Ze względu na ciasnotę pomieszczeń i brak pokoi hotelowych, pastor Westerstrom podjął starania o przejęcie i odbudowę przedwojennego Seemannsheim przy ul. Małopolskiej.

W tym samym czasie polskie władze, zobligowane międzynarodowymi konwencjami do opieki nad marynarzami, również podjęły starania o przejęcie obiektu i utworzeniu w nim Domu Marynarza Polskiego. Jednak już na wstępie natrafiono na przeszkodę. W bliżej nieokreślonych okolicznościach, w niezniszczonej części budynku od strony ul. Wyszaka (dawniej Klosterhof ) rozpoczął działalność Bar „Syrena”. W numerze 342 z 1947 roku „Kurier Szczeciński” informował o nieudanych próbach odzyskania budynku przez organizatorów Domu Marynarza Polskiego w Szczecinie. Jak pisano, przeszkodą był „upór i niezbyt obywatelskie stanowisko właścicielki restauracji”, która mimo trzynastokrotnej propozycji otrzymania innego pomieszczenia na lokal gastronomiczny oraz wielopokojowego lokalu mieszkalnego, nie chciała opuścić budynku przy ul. Wyszaka.


Dopiero w 1951 roku budynek został zakupiony przez nowo powstałe przedsiębiorstwo Polska Żegluga Morska z myślą o przywróceniu mu dawnej funkcji hotelowej. Przeprowadzono remont zachowanej części obiektu. Jednak wkrótce okazało się, że budynek jest zbyt ciasny w stosunku do potrzeb. Wariant o powiększeniu domu poprzez dobudowanie piętra odrzucono. Przeprowadzone ekspertyzy – jak się po latach okazało mylne – wykazały, że budynek jest nadwerężony i praktycznie nadaje się do rozbiórki. Dyrekcja Polskiej Żeglugi Morskiej zadecydowała o sprzedaży obiektu i przeniesieniu „Domu Marynarza” do naprędce zaadaptowanej willi przy al. Wojska Polskiego 107/109. „Dom Marynarza” działał tam do 1972 roku, a więc do chwili wybudowania nowoczesnego, kilkunastopiętrowego gmachu u zbiegu ulic Matejki i Malczewskiego.

Około 1956 roku budynek przy ul. Małopolskiej przejęło Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf” w Szczecinie, z myślą o utworzeniu w nim „Domu Rybaka”. Projekt odbudowy opracowało Biuro Projektów Budownictwa Morskiego w Szczecinie. Remontu podjęła się Budowlana Spółdzielnia Pracy „Renowator”. W pierwszej kolejności przystąpiono do odbudowy wypalonej części gmachu od strony ul. Małopolskiej. W 1961 roku z bliżej nieznanych przyczyn rozwiązano umowę ze Spółdzielnią „Renowator”. W tym samym roku odbudowę przejęło Szczecińskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego.

Hotelowa część obiektu, obejmująca wypalony fragment od ul. Małopolskiej, oraz wyremontowany fragment od ul. Wyszaka, zostały przekazane do użytku w I kwartale 1962 roku. W 1963 roku kolejno przekazano do eksploatacji kotłownię, pomieszczenia klubowe i czytelnię, chłodnię prowiantu oraz trafostację. Rok później wykonano elewację budynku, neony, zakończono remont pomieszczeń magazynowych oraz zagospodarowano teren wokół budynku. W 1965 roku oddano do użytku pomieszczenia gastronomiczne, kończąc tym samym proces odbudowy „Domu Rybaka”. W budynku działał Klub Rybaka „Atol”, w którym m.in. odbywały się spotkania z ludźmi morza i kultury, okolicznościowe wystawy, pogadanki i prelekcje.

Klub Rybaka „Atol” (ważniejsze wydarzenia)

  • 1972 – wystawa grafik plastyczki Heleny Nowoświeckiej (grudzień)



Dom Rybaka (lata 80.)

(fot. Tadeusz Strzelczyk)


W 2004 roku Dom Rybaka zakupiła od syndyka upadłego przedsiębiorstwa „Gryf” bydgoska spółka Immobile. Nowy właściciel, wykorzystując atuty, jakim jest położenie budynku przy Wałach Chrobrego i widok na port, postanowił urządzić w nim trzygwiazdkowy hotel dla turystów. W 2005 rozpoczęto gruntowna przebudowę gmachu. Po przebudowie zwieńczony mansardowym dachem obiekt zyskał dodatkowe piętro.

Przebudowa obiektu (2005-2006)

(fot. Raine/forum sedina.pl)


W 2007 roku w dawnym Domu Rybaka otwarto hotel Focus o 215 miejscach noclegowych w pokojach jedno- i dwuosobowych.

Bibliografia

Inne






IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz