Dwór zarządcy (Szadzko)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór zarządcy majątku w Szadzku
Dwór zarządcy majątku w Szadzku
Lokalizacja 73-130 Szadzko
Projektant nieznany
Data budowy 1883 r.

Geolokalizacja: 53.342507,15.395266

Dwór zarządcy majątku w Szadzku (niem. Saatzig, gmina Dobrzany)

Wieś

W 1333 roku wieś została nadana przez księcia Ottona I miastu Stargard.

Około 1300 roku w miejscowości został wzniesiony zamek. W średniowieczu zamek podlegał księstwu wołogoskiemu. W latach 14511474 zamek dawał księciu Erykowi II Słupskiemu 600 grzywien dochodu rocznie. W latach 14731475 wójtem wsi był Berent von Borcke, a w 1477 roku Henryk von Borcke z Łobza i Złocieńca. W 1478 roku zamek został zdobyty przez wojska elektora brandenburskiego Albrechta. Po wycofaniu się z zamku elektora w 1481 roku książę Bogusław X nadał zamek i wójtostwo Henrykowi von Borckemu. Po śmierci Henryka zarządcami zamku byli jego synowie – Karsten i Adrian von Borckowie. W 1499 roku stał się lennem Joachima von Devitza z Dobrej.

Od 1502 roku zamek był własnością domeny państwowej i miał wielu zarządców. W latach 15291564 jego zarządcą był Rudiger von Massow, w 1563 i 1566 roku Bastian von Borcke, w 1567 roku Baltazar von Wedel, w 1569 roku Ludwik von Ewerstein z Nowogardu, w 1580 roku Kaspar Heidebreck, w 1599 roku Joachim von Wedel, a w 1607 roku Jost von Borcke. W 1628 roku do Szadzka należało: 17½ łanu chłopskiego, karczma, 3 zagrodników, owczarz, 3 parobków owczarza, 1 pastuch, 2 komorników i 2 tkaczy oraz krawiec.

W 1627 roku miejscowość została zajęta przez Szwedów, po [[1653] roku stała się domeną brandenburską. W 1691 roku obejmowała ok. 540 dużych łanów. W 1728 roku siedziba domeny została przeniesiona do Wapnicy. Około 1784 roku zamek znajdujący się w tej miejscowości został rozebrany. Pod koniec XVIII wieku do domeny należały: miasto, 16 wsi, 4 przysiółki, 6 młynów.

W 1854 roku dzierżawcą domeny zostali pani Selchow i jej syn, po nich do 1864 roku dzierżawcą był Hoyer, a w 1864 roku dzierżawcą został Holzkamm. W 1910 roku wieś zamieszkiwało 394 mieszkańców, znajdowały się w niej młyn, gorzelnia i cegielnia.

Na początku XX wieku majątek został przejęty przez Pruski Urząd Podatkowy i wydzierżawiony. W końcu lat 30. XX wieku zarządcą majątku o areale 618 ha ziemi był Bruno Holzkamm. W latach 30. XX wieku wieś zamieszkiwało 550 mieszkańców w 135 gospodarstwach domowych.

Dwór

W miejscowości zachował się parterowy dwór należący do zarządcy majątku zbudowany w 1883 roku. Jest to budynek parterowy, wybudowany z czerwonej cegły, z piętrowym ryzalitem na osi środkowej fasady, przyozdobiony gzymsami. Nie zachowało się historyczne wyposażenie wnętrza.

W sąsiedztwie znajdują się zachowane zabudowania gospodarcze, kuźnia oraz park dworski z XIX wieku o powierzchni 2 ha.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Bibliografia

  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 1. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.
  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 2. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy