Ernst Chladni

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ernst Florens Friedrich Chladni
fizyk
brak zdjecia
Data urodzenia 30 listopada 1756
Miejsce urodzenia Wittemberga
Data śmierci 3 kwietnia 1827
Miejsce śmierci Wrocław
Narodowość niemiecka

Ernst Florens Friedrich Chladni (1756-1827) – niemiecki fizyk, zwany ojcem akustyki i meteorytyki.

Życiorys

Ernst Florens Friedrich Chladni urodził się 30 listopada 1756 roku w Wittemberdze, jako syn profesora prawa na tamtejszym uniwersytecie, Ernsta Martina Chladni (1715-1782). Naukę początkowo pobierał w domu pod opieką prywatnych nauczycieli, zaś w roku 1771 ojciec zapisał go do szkoły w Grimma. Chladni w roku 1774 rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie w Wittemberdze, które kontynuował od roku 1778 w Lipsku. Po ukończeniu studiów i otrzymaniu w roku 1781 tytułu doktora filozofii, a w rok później doktora prawa powrócił do rodzinnej miejscowości, gdzie na tamtejszym uniwersytecie prowadził wykłady z geometrii, matematyki i geografii fizycznej.

Chladni prowadził doświadczenia w zakresie akustyki oraz eksperymentował z nazwanymi od jego imienia figurami Chladniego oraz badał z jaką prędkością rozchodzi się dźwięk w gazach różnego typu. W roku 1790 skonstruował instrument muzyczny Euphon, drugim był Klawicylinder, którego opis zamieścił w roku 1821 w „E. F. F. Chladni's Beyträge zur praktischen Akustik und zur Lehre vom Instrumentbau. Enthaltend die Theorie und Anleitung zum Bau des Clavicylinders und damit verwandter Instrumente”.

Chladni od roku 1791 podróżował po całej Europie (Niemcy, Holandia, Francja, Włochy, Rosja i Dania) z cyklem wykładów w zakresie akustyki połączonych z pokazem eksperymentów oraz demonstrując grę na instrumentach przez siebie skonstruowanych.

W trakcie podróży po Europie Chladni zainteresował się meteorytami, gromadząc o nich relacje świadków. Swoje badania nad zjawiskiem meteorytów opisał w wydanej w roku 1794 „Über den Ursprung der von Pallas gefundenen und anderer ihr ähnlicher Eisenmassen, und über einige damit in Verbindung stehende Naturerscheinungen”. Jako pierwszy też twierdził o kosmicznym pochodzeniu meteorytów.

17 maja i 20 maja 1793 roku w Englischen Hause (Hotel Angielski) mieszczącego się przy przy Breite Straße w Szczecinie, Chladni wystąpił przed szczecińską publicznością. W anonsie prasowym z 13 maja dyrektor muzyczny Samuel Friedrich Brede zachęcał: „Będzie można usłyszeć grę Doktora Chladni z Wittenbergi na Euphonie, przez niego wymyślonym instrumencie, który dorównuje przyjemnym dźwiękiem harmonijce, ale w budowie zupełnie się od niej różni [...]. Jednocześnie zostaną zaprezentowane akustyczne eksperymenty, które opisał w „Entdeckungen über die Theorie des Klanges” (Leipzig 1787) [...]”[1].

Ernst Florens Friedrich Chladni zmarł 3 kwietnia 1827 roku we Wrocławiu. Został pochowany 9 kwietnia 1827 roku na tamtejszym Cmentarzu Wielkim, który już dziś nie istnieje.

W roku 2008 we Wrocławiu odbyła się Konferencja Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, która była poświęcona postaci Ernsta Florensa Friedricha Chladni.

Publikacje (wybór)

  • Entdeckungen über die Theorie des Klanges. Leipzig: Weidmann 1787.
  • Ueber den Ursprung der von Pallas gefundenen und anderer ihr ähnlicher Eisenmassen. Leipzig und Riga: Hartknoch, 1794.
  • Die Akustik. Leipzig: Breitkopf & Härtel 1802 (französische Übersetzung: Traite d’ acoustique. Paris: Courcier 1809).
  • Über Feuer-Meteore und über die mit denselben herabgefallenen Massen. Wien: Heubner 1819.
  • E. F. F. Chladni's Beyträge zur praktischen Akustik und zur Lehre vom Instrumentbau. Enthaltend die Theorie und Anleitung zum Bau des *Clavicylinders und damit verwandter Instrumente. Leipzig: Breitkopf und Härtel 1821.
  • Kurze Übersicht der Schall- und Klanglehre, nebst einem Anhange die Entwickelung und Anordnung der Tonverhältnisse betreffend. Mainz: Schott, 1827.

Przypisy

  1. „Stettiner Intelligenz-Zettel” 1793, No. 38, s. 359.

Bibliografia

  • Biała, Jadwiga. Ernst Florens Friedrich Chladni – ojciec akustyki i meteorytyki. Acta Societatis Metheoriticae Polonorum. Roczniki Polskiego Towarzystwa Meteorytowego. Vol. 2, 2011, s. 7-15.
  • Lommel, Eugen von. Chladni, Ernst Florenz Friedrich. W: Allgemeine Deutsche Biographie. Band 4. Leipzig: Duncker & Humblot 1876, s. 124–126.
  • Melde, Franz. Ueber Chladni’s Leben und Wirken, nebst einem chronologischen Verzeichniß seiner literarischen Arbeiten. Marburgi: ex Officina Typographica C. L. Pfeil [1866] (2. Aufl. Marburg: Elwert 1888).
  • Schimank, Hans. Chladni, Ernst Florenz Friedrich. W: Neue Deutsche Biographie. Band 3, Berlin: Duncker & Humblot 1957, s. 205-206, ISBN 3-428-00184-2.
  • Ullmann, Dieter. Ernst Florens Friedrich Chladni. Leipzig: Teubner 1983.
  • Ullmann, Dieter. Chladni und die Entwicklung der Akustik von 1750-1860. Basel [etc.]: Birkhäuser 1996, ISBN 3-7643-5398-8.