Ewald Friedrich von Hertzberg

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ewald Friedrich von Hertzberg
pruski mąż stanu, minister spraw zagranicznych
brak zdjecia
Data urodzenia 2 września 1725
Miejsce urodzenia Lotyń
Data śmierci 27 maja 1795
Miejsce śmierci Berlin
Lata działalności 1786-1791
Narodowość niemiecka


Ewald Friedrich von Hertzberg (Herzberg) (1725-1795) – pomorski szlachcic, doktor prawa, pruski polityk, w latach 1786-1791 minister spraw zagranicznych.

Życiorys

Ewald Friedrich von Hertzberg urodził się 2 września 1725 roku w Lotyniu[1] (niem. Lottin). Był przedstawicielem szlacheckiego rodu, który przybył na Pomorze z Frankonii w połowie XIII w. Hertzbergowie osiedlili się w okolicach Szczecinka. Na początku XV w. założyli Lotyń, który stał się główną siedzibą rodu. Ewald Friedrich w latach 1739-1741[2] uczył się w szczecińskim gimnazjum, gdzie na zakończenie nauki obronił dysertację historyczno-genealogiczną Dissertatio Historico-Genealogica, Sistens Gesta notatu digniora Imperatorum Gentis Austriacae Inde ab Interregno Magno Ad Carolum usque Quartum, Ex Diplomatibus, Scriptoribusque Coaevis eruta (Sedini 1741). W następnym roku rozpoczął studia prawnicze w Halle, które ukończył w 1745 roku. Stopień doktora uzyskał na podstawie rozprawy o niemieckich elektorach De Unionibvs Et Comitiis Electoralibvs : Indvltv Illvstris ICtorvm Ordinis In Regia Fridericiana (Halle 1754). Obszerna dysertacja na temat prawa brandenburskiego Ius publicum Brandenburgicum nie została opublikowana, gdyż Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Kabinettsministerium) nie wydało pozwolenia na druk. Karierę polityczną rozpoczął w roku ukończenia studiów na dworze Fryderyka II Wielkiego. Jako sekretarz legacji pojechał do Frankfurtu nad Menem na wybór cesarza. W 1747 roku został mianowany tajnym radcą legacji. Od 1750 roku sprawował nadzór nad Archiwum Państwowym i Gabinetowym. Od 1754 roku należał do wąskiego grona współpracowników króla w Departamencie Spraw Zagranicznych. Przygotował podpisany we Wrocławiu traktat pokojowy, kończący wojnę z Rosją (1762). Był pełnomocnikiem króla na kongresie pokojowym w Hubertusburgu (1763). Po powrocie do Berlina władca mianował go drugim ministrem w departamencie. W 1786 roku otrzymał od Fryderyka Wilhelma II tytuł hrabiowski i Order Orła Czarnego oraz został ministrem spraw zagranicznych. Jako królewski komisarz odebrał hołdy lenne z Pomorza (w Szczecinie) i Nowej Marchii (w Kostrzynie). Obmyślił plan przejęcia przez Prusy Gdańska i Torunia, w zamian za odzyskanie przez Polskę Galicji. Podpisane 29 marca 1790 roku w Warszawie przymierze prusko-polskie[3] nie zawierało zapisów o odstąpieniu tych miast Prusakom. Jako dyplomata Hertzberg poniósł klęskę, dodatkowo zbliżenie Berlina z Wiedniem nie było po jego myśli (dążył do osłabienia Austrii). Od tego momentu zaczął stopniowo odsuwać się od polityki. W lipcu 1791 roku pożegnał się z ministerstwem. Pozostał kuratorem Akademii Nauk (był nim od 1786), pisał książki, hodował jedwabniki. Z jego inicjatywy w 1793 roku stanął w Szczecinie marmurowy pomnik Fryderyka Wielkiego.

W 1752 roku ożenił się z Hymą Marią von Inn- und Knyphausen. Zamieszkali w pałacu we wsi Britz (obecnie dzielnica Berlina).

Zmarł 27 maja 1795 roku w Berlinie, pochowany w kościele w Britz.

Publikacje (wybór)

Ewald von Hertzberg był jednym z najlepiej wykształconych pruskich mężów stanu przed Wilhelmem von Humboldtem. Pisał teksty okolicznościowe, polemiczne, propagandowe oraz dzieła naukowe. Niektóre wydane zostały także w języku polskim.

  • 1753 - Dissertation Qui A Remporté Le Prix Proposé Par L'academie Royale Des Sciences Et Belles Lettres, Sur Les Anciens Habitans Des Marches […], Berlin
  • [1756] - Beantwortung und Declaration Sr. Königl. Majestät in Preussen, wegen der Käyserin, Königin von Ungarn und Böhmen, Majestät, [B.m.]
  • 1756 - Betrachtungen über das von der Republik Pohlen bey gegenwärtigen Zeitläuften zu haltende Betragen, [B.m.]
  • 1756 - Gegründete Anzeige des unrechtmäßigen Betragens und der gefährlichen Anschläge und Absichten des Wienerischen und Sächsischen Hofes gegen Se. Königl. Majestät von Preußen mit schriftlichen Urkunden erwiesen, Berlin (także po łacinie i francusku)
  • 1756 - Schreiben eines Vaters an seinen Sohn, den gegenwärtigen Zustand in Sachsen betreffend, Erfurt (autor domniemany)
  • 1756 - Ursachen, die S.K.M. in Preussen bewogen haben, sich wider die Absichten des Wienerischen Hofes zu setzen and deren Ausfuhrung zuvorzukommen
  • 1772 - Wykład Praw Krola Jegomosci Pruskiego Do Księstwa Pomerelii, I Do Innych Wielu Krajow Krolestwa Polskiego, Z Dokumentami, w Berlinie
  • 1778 - Betrachtungen über das Recht der Bayerischen Erbfolge, [B.m.]
  • [1783 ca] - Abhandlung über die großen Veränderungen der Staaten, besonders von Deutschland. Welche am Geburtsfeste des Königs den 30. Jenner 1783. in der öffentlichen Versammlung der Akademie vorgelesen worden von dem Königl. Staats- und Cabinetsminister Freyherrn von Hertzberg. Aus dem Französischen übersetzt, [B.m.]
  • 1787 - Uwagi Historyczne Nad Rokiem Ostatnim Zycia Fryderyka II. Króla Pruskiego, w Warszawie (tłum. z francuskiego)


Przypisy

  1. Miejscowość obecnie w powiecie złotowskim, w województwie wielkopolskim
  2. Album Studiosorum Illustris Pedagogy Gymnasii Stetinensis [cz.2] Zachodniopomorska Biblioteka Cyfrowa "Pomerania".
  3. Przymierze polsko-pruskie 1790 W: Encyklopedia PWN [online]. [Przeglądany 6 listopada 2016].

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Skalweit, Stephan. Hertzberg, Ewald Graf von W: Neue Deutsche Biographie 8 (1969), s. 715-717 [online]. [Dostępny 6 listopada 2016].
  • Neues preussisches Adels-Lexicon, oder, Genealogische und diplomatische Nachrichten […], bearbeitet […] unter dem Vorstande des Freiherrn L. v. Zedlitz-Neukirch, Bd. 2 (E-H), Leipzig: Reichenbach 1836, s. 377-379.
  • Brüggemann, Ludwig Wilhelm. Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern: Welcher die Beschreibung der zu dem Gerichtsbezirk der Königl. Landescollegien in Cößlin gehörigen Hinterpommerschen Kreise enthält. T. 2, Bd. 2. Stettin: Effenbart, 1784, s. 760-761.
  • Marciniak, Rafał. Ewald Friedrich von Hertzberg (1725-1795) - Pomorzanin na dworze Fryderyka II i Fryderyk Wilhelma II. „Stargardia" T. V, 2010, s. 281-297.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Michalska