Figury z ołtarza kościoła św. Gertrudy w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Figury świętych z ołtarza z kościoła św. Gertrudy w Szczecinie
Figury świętych z ołtarza z kościoła św. Gertrudy w Szczecinie
Figury z kościoła św. Gertrudy w Szczecinie na ekspozycji w Muzeum Miejskim (Stadtmuseum Stettin), przed 1928 r., Archiwum MNS
Autor warsztat szczeciński
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/174, 175, 172, 173
Data powstania ok. 1520-1530 r.
Materiał drewno lipowe, polichromia, złocenia

Św. Małgorzata (?) 117,5 x 44 x 13 cm;
Święta 127,5 x 34 x 13 cm;
Św. Maurycy 127 x 34 x 14 cm;
Św. Dorota 120 x 43 x 13 cm

Wymiary {{{wymiary}}}


Figury świętych z ołtarza z kościoła św. Gertrudy w Szczecinie – cztery późnogotyckie figury ołtarzowe przedstawiające trzy święte Dziewice i św. Maurycego pochodzące z kościoła św. Gertrudy na Łasztowni w Szczecinie; jedne z ostatnich dzieł wiązanych z późnośredniowieczną działalnością warsztatów szczecińskich.

Opis

Figury przyścienne, z tyłu opracowane płasko, polichromowane i złocone. Rzeźby przedstawiają trzy niewiasty ubrane w wytworne szaty i noszące złote korony, wśród nich św. Małgorzatę (?), Świętą Dziewicę i św. Dorotę, oraz mężczyznę w zbroi maksymiliańskiej – św. Maurycego.

Figura św. Małgorzaty (?) i św. Maurycego na zamku w Szczecinie, przed 1913 r., Archiwum MNS

Historia

Figury trafiły do kolekcji szczecińskiego Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde) z kościoła św. Gertrudy w Szczecinie przed 1890 r., na co wskazuje niski numer inwentarzowy zachowany na dwóch rzeźbach (P.S. 729).[1] Ze względu na niewielkie rozmiary kościoła szpitalnego i dużą grupę obiektów, które znajdowały się w nim w XIX w., przypuszcza się, że ołtarz, z którego pochodzą rzeźby mógł stanowić wyposażenie kościoła Najświętszej Marii Panny w Szczecinie [2] (kościół spłonął podczas pożaru w 1789 r.; usuwanie ruin miało miejsce do 1830 r.). Zbiory Towarzystwa, wśród nich m.in. omawiane rzeźby przechowywane były w południowym skrzydle zamku szczecińskiego, zanim zostały przeniesione do nowo powstałego w 1913 r. Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum Stettin). W 1928 r. kolekcja Towarzystwa została włączona do zbiorów szczecińskiego Muzeum Prowincjonalnego (Provinzialmuseum Pommerscher Altertümer, późniejszego Pommersches Landesmuseum), które po ostatniej wojnie trafiły do Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Charakterystyka

Płaskorzeźbione figury stanowiły zapewne dekorację retabulum ołtarzowego ku czci świętych powstałego w kręgu mecenatu patrycjatu miejskiego. Należą do grupy ostatnich dzieł z terenu Szczecina przypisywanych epoce średniowiecznej. Stylistycznie reprezentują późnogotycki manieryzm. Świadczą o tym nienaturalne wydłużenie proporcji sylwetek, finezyjne pozy i gesty oraz niezwykle kunsztowne ukształtowanie modelunku szat i opracowanie szczegółów strojów nawiązujących do aktualnej mody z początku XVI wieku. Geneza artystyczna rzeźb wiązana jest z twórczością Clausa Berga.[3]

Przypisy

  1. Najstarsza z zachowanych ksiąg inwentarzowych, znajdująca się w Muzeum Narodowym w Szczecinie, zawiera wpisy nabytków z lat 1890-1892 z numerami inwentarzowymi od P.S.2764.
  2. Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 54, nr 3, Warszawa 1992, s. 26.
  3. Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, [w:] Studia nad rzeźbą średniowieczną na Pomorzu Zachodnim, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2009, s. 104.


Bibliografia

  • Krzymuska-Fafius Zofia, Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, s. 93-95, kat. 83.
  • Krzymuska-Fafius Z., Z badań w dziedzinie rzeźby późnogotyckiej Pomorza Zachodniego, [w:] Późny gotyk. Studia nad sztuką przełomu średniowiecza i czasów nowych. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Wrocław 1962, Warszawa 1965, s. 261–276.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Pomorza Zachodniego. Przyczynek do dziejów geografii artystycznej pobrzeża Bałtyku, [w:] Sztuka pobrzeża Bałtyku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk 1976, red. T. Jaroszewski, Warszawa 1978, s. 241–266.
  • Krzymuska-Fafius Z., Średniowieczna rzeźba Szczecina [w:] Sztuka średniowieczna n Pomorzu, Szczecin 1989, 64-85.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, „Biuletyn Historii Sztuki”, R. 54, nr 3, Warszawa 1992, s. 13–30.
  • Krzymuska-Fafius Z., Późnogotycka rzeźba Szczecina. Tendencje i powiązania, [w:] Studia nad rzeźbą średniowieczną na Pomorzu Zachodnim, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2009, s. 93-108.
  • Knüvener P., Die spatmittelalterliche Skulptur und der Malerei in der Mark Brandenburg, 2011, s. 295.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska