Franz Friedrich Schütt

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franz Friedrich Schütt
malarz, rysownik, grafik, poeta, pedagog
Data urodzenia 18 grudnia 1874
Miejsce urodzenia Hohensee-Milchhorst k.Wolgast
Data śmierci 1962
Miejsce śmierci Wiesbaden
Narodowość niemiecka


Franz Friedrich Schütt (1874-1962) – malarz, rysownik, grafik, poeta i pedagog.

Życiorys

Franz Friedrich Christian Schütt urodził się 18 grudnia 1874 w Hohensee-Milchhorst koło Wolgast, zmarł w 1962 roku w Wiesbaden. Był malarzem, rysownikiem, grafikiem, poetą oraz pedagogiem. Naukę malarstwa rozpoczął trybem warsztatowym (lub kursowym) zakończonym egzaminem mistrzowskim. Następnie studiował w latach 19051907 we Wrocławiu, w Königliche Kunst und Gewerbeschule u Arnolda Buscha, Edmunda Kämpfera i Hansa Poelziga i zdał egzamin na nauczyciela rysunku. Początkowo podjął pracę w Berlinie-Charlottenburgu jako malarz i dekorator. W 1914 roku przeniósł się do Szczecina i zatrudnił jako nauczyciel przedmiotów artystycznych (typografia, plakat, rysunek z wolnej ręki, malarstwo) w Szkole Rzemiosł Artystycznych, gdzie jesienią 1919 roku objął klasę dekoracji. Uczył również w Gimnazjum Miejskim oraz na kursach mistrzowskich, w szkole rysunku dla chłopców i w szkole handlowej. W 1916 roku został współzałożycielem Pommerscher Künstlerbund, a w 1924 roku wszedł do zarządu związku. W 1926 roku został rzeczywistym przewodniczącym związku i pełnił swą funkcję do 1936 roku, a następnie w wyniku reorganizacji na tle politycznym był kierownikiem związku do czasu odejścia z zarządu w 1939 roku. Jednak już w 1934 okresowo przebywał na wyspie Uznam; najpierw w Koserow, a potem w Heringsdorfie, gdzie mieszkał po II wojnie światowej. Jego szczecińska pracownia w 1943 roku została zbombardowana przez aliantów, wskutek czego stracił duży dorobek. Ostatnie lata życia, od 1960 roku, spędził w Wiesbaden, gdzie pracował jego syn.

Twórczość

Ucieczka do Egiptu, z cyklu Z życia Chrystusa, 1920, drzeworyt, MN w Szczecinie

Franz Schütt był twórcą wszechstronnym zarówno pod względem stosowanych technik artystycznych, jak i podejmowanej tematyki. Posługiwał się olejem, temperą, akwarelą, pastelami, malował na szkle, projektował ilustracje i grafikę użytkową, m.in. pocztówki i tzw. notgeldy. Tworzył kompozycje o tematyce pejzażowej, marynistycznej, widoki miejscowości, sceny religijne i rodzajowe, motywy figuralne, portrety, martwe natury. Wydał tom wierszy Harfend Herz. Współpracował z pismem Jugend. Münchener illustrierte Wochenschrift für Kunst und Leben (zał. w 1896 r., wychodzącym w Monachium i Lipsku do 1940 r.), a także z wychodzącym w Szczecinie ilustrowanym pismem Unser Pommerland, w którym m.in. w 1921 opublikował pejzaż z żaglówką na tle wschodu słońca (rysunek piórem), w 1927 roku zamieścił linoryt Przy śniadaniowym stole, a w 1928 roku drzeworyt Widok z Odry na Most Kłodny i linoryt Widok ze Wzgórza Elizy (obecnego Wzgórza Kupały) na dolinę Odry, a w 1930 roku – drzeworytowy portret pomorskiego poety, pedagoga i krytyka sztuki Hermanna Ploetza (18701946). Ilustrował również pismo Das Bollwerk, w którym ukazywały się jego pejzaże i widoki, m.in. w 1939 roku Karczma nad Odrą w Ustowie, a w 1941 akwaforta Bałtyckie fale. Był redaktorem publikacji Deutscher Malertag Gau Nord Stettin, którą opatrzył przewodnikowym opisem miasta, tekstami poetyckimi i zilustrował. Zamieszczone tam drzeworyty przedstawiały m.in. Wały Chrobrego, nowy Most Kłodny, Wieżę Bismarcka, stocznię Wulkan.

Portret matki, 1917, akwarela, reprodukcja

Jako członek Pommerscher Künstlerbund brał udział w wielu wystawach związku prezentując zazwyczaj kilka prac. Na pierwszej wystawie pokazał prace olejne, malowane farbami kryjącymi i rysunek ołówkiem, o rozmaitej tematyce. W kolejnych latach prezentował m.in.: w 1918 – portrety matki i żony, w 1919 – olejne obrazy Chałupę u ujścia Piany oraz Żabę i lalkę, rysunek Trzej królowie. W 1924 roku wystawił aż 29 prac: obrazów olejnych, akwarelowych, malowanych farbami kryjącymi, drzeworytów i litografii, rysunków piórem. Były to pejzaże, martwe natury, sceny religijne, rodzajowe (głównie industrialne), motywy figuralne, takie jak Cegielnia, Piaskownia, Drzewo gumowe i kaktus, Przed burzą, Nad morzem, Zdjęcie z krzyża, Św. Franciszek i ptaki, Duch gór, Mówca, Scena na cmentarzu. W latach 1925, 1926 i 1930 dominowały portrety, ale wystawił też kompozycję malowaną na szkle i pastel. W latach trzydziestych XX w. wśród wystawianych prac dominowały akwarele i obrazy olejne. Przykładowo, w 1932 roku pokazał akwarelę Wybrzeże w Ahlbecku, w 1934 – akwarelę Przy klasztorze w Kołbaczu, a w 1935 – akwarelę Łodzie rybackie w Lubczynie i olej Nosiciele węgla, w 1943 natomiast – motywy marynistyczne, m.in. Łódź i most oraz Zatokę.

Wiele prac poświęcił widokom Szczecina i jego okolic. W 1919 roku zaprezentował akwarelę Na Bielawie, w 1920Przedmiejskie domy na Żelechowie, w 1926Dworzec kolejowy w Szczecinie, w 1929 – rysunek Widok Szczecina, w 1930 – akwarelę Wały Chrobrego, w 1932 akwarelę Jesienny wieczór na Głębokim, w 1936 – obraz malowany farbami kryjącymi Budowa autostrady koło Klucza i akwarelę Na Pomorzanach, w 1940Widok Duńczycy i Turzyńskie Wzgórza.

W 1936 Franz Schütt uczestniczył w wystawie pomorskich artystów współczesnych w Greifswaldzie prezentując rodzajowy obraz olejny Sprzedawcy ryb i rysunek Widok z okna.

Po drugiej wojnie światowej malował pejzaże utrzymane w duchu naiwnego realizmu XIX-wiecznych artystów amatorów, a także realistyczne portrety i dekoracyjne martwe natury stosując paletę barwną charakterystyczną dla malarstwa plenerowego.

Galeria

Bibliografia

  • Barz Paul, Lea Karl Heinz, Pommersche Kunst. Malerei, Graphik, Plastik. Ausstellung in Pommern lebender Künstler, Greifswald, NS.-Kulturgemeinde 17. – 27.05.1936, Greifswald 1936, s. 14, poz. 87–88.
  • Białecki Tadeusz, Szczecin na dawnych widokach XVI–XX wiek. Stettin auf alten Ansichten 16.–20. Jahrhundert, Szczecin 1995, s. 329, il. 379.
  • Ganske-Tempelhof Willy, Almanach des Pommerschen Künstlerbundes, Stettin 1919, s. 68–69, il.
  • Gwiazdowska Ewa, Schütt Franz Friedrich Christian, hasło w: Encyklopedia Szczecina, red. Tadeusz Białecki, t. 2, P–Ż, Szczecin 2000, s. 321.
  • Gwiazdowska Ewa, Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945, Szczecin 2001, s. 428.
  • Holtze Otto, Das Stadtbild Stettins. Vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart in Gemälden, Zeichnungen und Bilddrucken der Zeit, Katalog der Ausstellung, Museum der Stadt Stettin, 18.10.–15.11. 1936, Stettin 1936, s. 30, poz. 196.
  • Holtze Otto, Neuerwerbungen der Kunst- und Kunstgewerbesammlung 1933–1938 (in Auswahl), Kat. Der Ausstellung, Museum der Stadt Stettin, 11.–30.04.1938, s. 19, poz. 103.
  • Katalogi Pommerscher Künstlerbund 1916–1944.
  • Michael Rudolph, Zeichnungen und Aquarelle des 19. und 20. Jahrhunderts aus der Sammlung der Stiftung Pommern, Kiel, Kat. der Ausstellung, Kiel, Schloß–Rantzaubau 28.11.1985 – 31.01.1986, s. 60, poz. 97, il. 53.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska