Friedrich Heinrich Ernst Graf von Wrangel

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Friedrich Heinrich Ernst Wrangel, marszałek polny
Feldmarschall
brak zdjecia
Friedrich Heinrich Ernst Graf von Wrangel
Data urodzenia 13 kwietnia 1784
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 1 listopada 1877
Miejsce śmierci Berlin
Miejsce spoczynku Szczecin,
Alter Militärfriedhof
Tytuły i nagrody Honorowy obywatel Szczecina i Berlina
Narodowość niemiecka
Pseudonim „Papa Wrangel"


Friedrich Heinrich Ernst Graf von Wrangel, ur. 13 kwietnia 1784 w Szczecinie, zm. 1 listopada 1877 w Berlinie, pruski marszałek polny zwany przez żołnierzy „Papa Wrangel”.

Życiorys

Graf von Wrangel urodził się w Szczecinie przy Kohlmarkt Nr. 10 [1] jako trzeci syn pruskiego oficera generała brygady Friedricha Ernsta von Wrangel, pochodzącego ze starej niemiecko-bałtyckiej-szwedzko-pomorskiej rodziny oficerskiej z Kurlandii. [2] W młodym wieku, jako oficer walczył w wojnie wyzwoleńczej spod okupacji wojsk napoleońskich. W dniu 26 grudnia 1810 poślubił swoją kuzynkę Lydię Caroline Emilie von Below. Ze związku tego urodziło się trzech synów. W 1839 objął dowództwo Pierwszego Korpusu Armii w Królewcu. Jako dowódca II Korpusu Armijnego w Szczecinie generał dywizji Friedrich Heinrich von Wrangel w latach 1842-1848 mieszkał w mieszkaniu służbowym położonym w siedzibie korpusu przy Luisenstraße Nr. 742, w budynku na narożniku Königsplatz i Luisenstraße. W międzyczasie, w 1846 r. otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Szczecin. W czasie Wiosny Ludów w 1848 roku jako naczelny dowódca wojsk brał udział w stłumieniu demonstracji w Berlinie, a także dowodził oddziałami pruskimi podczas I wojny o Szlezwik (tzw. „wojna szlezwicko-holsztyńska” rozegrana w latach 1848 – 1851). Odwołany, w latach 1849-1864 był gubernatorem Berlina. Tytuł marszałka polnego otrzymał w 1856 roku, natomiast tytuł hrabiowski w 1864. W latach 1845-1877 był honorowym szefem 3. pułku kirasjerów w Królewcu. Zmarł w wieku 93 lat w Berlinie w swoim prywatnym mieszkaniu przy Pariser Platz Nr. 3. Graf von Wrangel pochowany został w rodzinnym mieście na cmentarzu wojskowym przy ulicy Świętego Wojciecha (obecnie Plac im. Generała Władysława Andersa), za dawnym kościołem garnizonowym. Nagrobek Wrangla przetrwał co prawda bombardowania II wojny światowej, ale po 1945 r. został zniszczony.

Pogrzeb w Szczecinie

Trumna ze zwłokami marszałka dotarła na szczeciński dworzec późnym wieczorem 5 listopada 1877 r. Do godz. 9 rano dnia następnego spoczywała na katafalku, umieszczonym w budynku dworca, otoczonym palmami oraz innymi ozdobnymi roślinami. Przez ten czas wartę honorową pełnili oficer i 20 żołnierzy z 34. pułku szczecińskich fizylierów. Rano na dworcu zgromadzili się krewni zmarłego z męskiej linii, przedstawiciele miejscowych władz cywilnych i wojskowych, członkowie magistratu, radni, przewodniczący korporacji kupieckiej i oficerowie. Po krótkiej przemowie i pobłogosławieniu doczesnych szczątków marszałka przez kapelana dywizji Gehrkego, trumna została zabrana przez podoficerów do zaprzężonego w sześć koni karawanu. Do cmentarza wojskowego kondukt żałobny dotarł krótko przed dziesiątą. Po spuszczeniu trumny do grobowca jako pierwszy trzy garście ziemi rzucił kapelan II Korpusu Armijnego, Wilhelmy, po czym wygłosił mowę żałobną, której podstawą był rozdz. 2 wers 29 Ewangelii wg św. Łukasza. Po oddaniu salwy honorowej uroczystości dobiegły końca. Kiedy ostatni z żałobników opuścili cmentarz, grobowiec został zamurowany. Pomnik na grobie Wrangla został odsłonięty 29 marca 1878 r. Na jego odwrotnej stronie znajdował się napis: „Miłość nigdy się nie kończy”. Przed nagrobkiem wnuk marszałka umieścił herb baronów v. Wrangel, pochodzący z byłego zamku rodziny w Polanowie. [3]

Kwatera rodzinna rodziny von Wrangel

Położenie grobowca rodziny von Wrangel na planie z 1903 roku
Położenie kwatery rodzinnej rodziny von Wrangel na współczesnym planie miasta

W nie istniejącej dzisiaj kwaterze rodziny von Wrangel pochowani byli:

  • Gustav Carl Friedrich von Wrangel (syn marszałka, urzędnik) ur. 18.08.1812 r., zm. 1.06.1849 r.
  • Lydia Caroline Emilie Wrangel (żona marszałka) z d. von Below ur. 23.06.1792 r., zm. 11.09.1880 r.
  • Carl Gustav Friedrich von Wrangel (syn marszałka, oficer) ur. 25.11.1817 r., zm. 19.06.1847 r.
  • Friedrich Heinrich Ernst von Wrangel (marszałek polny) ur. 13.04.1784 r. Stettin, zm. 1.11.1877 Berlin.

Trzeci syn Friedrich Gustav Carl (oficer} ur. 21.05.1821 r., zm. 5.03.1867 r., pochowany został na cmentarzu Inwalidów w Berlinie.




Przypisy

  1. Budynek ten pomiędzy rokiem 1784 a 1856 nosił numer Kohlmarkt 154. Właściciel tego budynku, nadworny dostawca A.H. Schell, pod koniec roku 1877 kazał wykonać czarną tablicę pamiątkową z napisem: „W tym domu urodził się marszałek polny Graf Friedrich von Wrangel” (Feldmarschall Graf Fredrich von Wrangel wurde hier am 13. April 1784 geboren), i ku pamięci marszałka umieścił ją w dniu 3 września 1878 przed południem na ścianie budynku; zob. Henry von Baensch, Geschichte der Familie von Wrangel vom Jahre Zwölfhundertfünfzig bis auf die Gegenwart. Nach Urkunden und Tagebüchern bearbeitet. Hälfte 2. (1887/replika 2006), s. 717, przyp. 3; zob. Wrangelhaus [dostęp 2012-08-26]. W latach 1903-1904 na jego miejscu wybudowano dom handlowy Wrangelhaus. Budynek został zniszczony w latach II wojny światowej w wyniku bombardowań alianckich.
  2. Rodzice: ojciec, Friedrich Ernst von Wrangel (ur. 1720, zm. 1805, w latach 1774-1787 służył w 7. staropruskim pułku piechoty w Szczecinie (Regiment Herzog von Braunschweig-Bevern, potem -von Winterfeld Nr. 7 in Stettin), którego tradycje kontynuował 2 Pułk Grenadierów im. Króla Fryderyka Wilhelma IV (1 Pomorski); matka, Luise Sophie Elisabeth von Below, ur. 1752, zm. 1805. Oboje zostali pochowani w kościele w Polanowie (Pollnow), k./Słupska; zródło: Henry von Baensch, Geschichte der Familie von Wrangel..., op. cit., s. 717.
  3. Opis pogrzebu według ustaleń Bartosza Morylewskiego, eksperta Sedina.pl, opublikowany W: Gazeta Wyborcza Szczecin, 12.03.2008.
Feldmarschall Friedrich Heinrich Ernst Graf von Wrangel

Galeria

Bibliografia

  • Henry von Baensch, Geschichte der Familie von Wrangel vom Jahre Zwölfhundertfünfzig bis auf die Gegenwart. Nach Urkunden und Tagebüchern bearbeitet. Hälfte 2. Verlag: Wilhelm Baensch. Berlin und Dresden Elibron Classics 1887 (replika 2006).

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk