Gildie Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gildie Szczecina – średniowieczne organizacje kupców i finansistów zajmujących się handlem i transportem morskim oraz handlem hurtowym i detalicznym na dużą skalę. Ich zasadniczym celem była obrona uzyskanych przywilejów (m.in. prawa składu[1] i wolnego handlu m.in. z krajami skandynawskimi[2]) oraz organizowanie obrony konwojów i szlaków handlowych. Ponadto członkowie gildii współorganizowali życie towarzyskie i religijne, a także wymieniali informacje i współorganizowali większe przedsięwzięcia handlowo-finansowe. Przedstawiciele gildii reprezentowali interesy jej członków wobec władz miejskich i książęcych oraz reprezentowali w Lidze hanzeatyckiej.

W Szczecinie, w latach 80.tych XIII w., jako pierwsza powstała gildia kupców i żeglarzy, co miało związek z otrzymaniem przez mieszczan Szczecina przywileju wolnego handlu w Skanii (1283). Kilkanaście lat później wewnątrz tej gildii zorganizowano bractwa żeglugowo-handlowe grupujące kupców i żeglarzy operujących na ściśle określonych obszarach. Członkowie tj gildii, z uwagi na duże możliwości finansowe i prowadzenie operacji finansowych na dużą skalę byli nazywani grositami (finansistami).

W 1444 roku powstała gildia kramarzy, gromadząca kupców korzennych, metalowych i handlujących jedwabiem. Wkrótce uzyskali oni monopol na handel artykułami pierwszej potrzeby.

Około 1466 powstała gildia krojczych sukna, którzy zajmowali się handlem hurtowym i detalicznym materiałów sukienniczych.

Wzorem wszystkich miast hanzeatyckich wszystkie te gildie miały swoja siedzibę (tzw. dwór) w Domu Żeglarza. Tam prowadzono zarówno obrady członków gildii, jak też prowadzono życie zawodowe i organizowano spotkania towarzyskie. Nadzór nad funkcjonowaniem korporacji Domu Żeglarza oraz rozstrzyganie sporów pomiędzy członkami powierzono ośmioosobowej Radzie Seniorów.

Znaczenie gildii kupieckich zaczęło maleć z końcem XVI w., jednak przywiązani do tradycji szczecińscy kupcy nie chcieli zmieniać istniejących stosunków towarzysko – finansowych, co pogłębiało załamanie gospodarcze tego okresu.

Po przejęciu szczecina z rąk szwedzkich – Prusacy, w 1721 roku uznali korporację Domu Żeglarza za przestarzałą i nieefektywną i spróbowali założyć wyspecjalizowane kompanie handlowe. Napotkali jednak na znaczny opór członków Domu Żeglarza i wobec braku ich wsparcia projektów – kompanie: Handlu z Rosją, Handlu Zbożem i Handlu Lewantyjskiego – upadły.

W 1821 roku korporacja Domu Żeglarza została zlikwidowana, a na miejsce tej gildii powołano nowoczesną, wspieraną przez państwo, Korporacje Kupiecką. Jej powstanie było związane m.in. z z ustawą o wolności przemysłowej i wolności wykonywania zawodu (1810). Należy jednak zaznaczyć, że Korporacja Kupiecka odziedziczyła wiele cech swoich poprzedniczek – gildii kupieckich (m.in. mogła kontrolować sferę życia prywatnego swoich członków i kupiecką moralność).

Przypisy

  1. Uzyskanie prawa składu. W: Dzieje Szczecina - Wiek X-1805. T.2. Red. Gerard Labuda. Warszawa – Poznań, PWN, 1983. ISBN83-01-04344-X. s. 76-77.
  2. Nawiązanie kontaktów handlowych z miastami i krajami bałtyckimi. W: Dzieje Szczecina - Wiek X-1805. T.2. Red. Gerard Labuda. Warszawa – Poznań, PWN, 1983. ISBN83-01-04344-X. s. 80-82.

Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 471-472, 694.

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak