Gmina Świeszyno

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gmina Świeszyno
Powiat koszaliński
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 10[1]
Liczba miejscowości 30[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Świeszyno – gmina wiejska w północno-zachodniej Polsce, położona w woj. zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Siedzibą gminy jest wieś Świeszyno.

Geografia

Gmina Świeszyno wg regionów fizjograficznych J. Kondrackiego, położona jest na Równinie Białogardzkiej (313,52), południowa mniejsza część leży na obszarze Pojezierza Drawskiego.

Położenie

Gmina Świeszyno położona jest w powiecie Koszalińskim na południe od Koszalina. Graniczy również z gminami Manowo, Biesiekierz, Tychowo i Białogard. Gmina zajmuje powierzchnię 132,59 km2, jest jedną z mniejszych gmin województwa zachodniopomorskiego[3].

Klimat

Zalicza się do typu klimatów bałtyckich, kształtują go masy powietrza napływające znad Atlantyku. Średnia temperatura roczna na obszarze gminy Świeszyno wynosi 7,0 – 7,7°C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (18°C), najchłodniejszym styczeń i luty, kiedy to występują temperatury ujemne. Średnio w roku 18 dni zaliczanych jest do tzw. dni gorących. Roczna suma opadów waha się w granicach 650 – 800mm. Na terenie gminy przeważają wiatry południowo-zachodnie. Wiosenne wiatry północne i północno-wschodnie niosą ze sobą pogodę dość suchą, natomiast letnie: zachodnie i północno-zachodnie, wilgotne i deszczowe masy powietrza polarno-morskiego[4].

Obiekty fizjograficzne

Ukształtowanie terenu gminy jest płaskie z niewielkimi wzniesieniami. Obszar poprzecinany jest przez doliny rzek: Czarna i Radew i ich dopływy, które są pozostałościami czwartorzędowymi. Ze względu na małe spadki terenu i wiele zagłębień bezodpływowych wykształciło się tutaj dużo bagien, łąk i torfowisk. Najwyższy punkt na terenie gminy to Czapla Góra o wysokości 114,4 m n.p.m.[5].

Przyroda

Na terenie gminy Świeszyno znajduje się system korytarzy ekologicznych, będący pod ochroną konserwatorską Wojewódzkiego Konserwatora przyrody:

  • dolina rzeki Radew wraz z niezbędną otuliną stanowiącą korytarz ekologiczny systemu krajowego „ESOCH” z bezwzględnym zakazem regulacji i melioracji, z zakazem rozbudowy i realizacji nowych obiektów kulturowych;
  • obszar chronionego krajobrazu zbiornika wodnego Hajka na odległość do 500 m od brzegu jeziora;
  • dolina rzeki Czarnej wraz z korytarzem ekologicznym o szerokości min. 100 m od brzegu rzeki;
  • Czarne Jezioro – śródleśne wraz z rozlewiskami, terenami bagiennymi i zbiornikami zalewowymi jako teren ważny ornitologicznie i botanicznie;
  • ciągi ekologiczne wszelkich cieków wodnych i dopływów rzeki Czarnej i Radew, w tym rzeki Chotla o szerokości 25-50 m od brzegu;
  • pradoliny i tereny użytków zielonych nie nadające się do zabudowy, tworzące

wspólnie z dolinami rzek ciągłą siatkę korytarzy ekologicznych[6].

Historia

Na terenie gminy Świeszyno istnieją zabytki oraz zasoby dziedzictwa kulturowego objęte ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Należą do nich:

  • kościół w Konikowie (gotyk XV wiek),
  • parki: Strzekęcin (styl angielski), Bardzlino (XVIII/XIX wiek), Giezkowo pocz. XIX wieku), Niedalino (XIX wiek), Zegrze Pomorskie ( XVIII wiek), Dunowo (XVIII/XIX wiek), w tym dwa krajobrazowe Mierzym ( XIX wiek, Sieranie (I poł. XIX wieku).
  • pałace: Dunowo (neoklasyczny z poł. XIX wieku), Strzekęcin (dwa pałace „Biały” i „ Bursztynowy” – eklektyzm)
  • areologiczne pozostałości: grodziska w Bardzlinie (nizinne pierścieniowe), Konikowie, (obiekt wielokulturowy), Zegrze Pomorskie (nizinne stożkowate)[7].

Gospodarka i infrastruktura

Użytki rolne zajmują 7 170 ha, co stanowi ok. 53% obszaru gminy, na którym funkcjonuje 657 gospodarstw rolnych. Część gruntów rolnych, położona blisko miasta, przeznaczana jest sukcesywnie pod budownictwo indywidualne. W środkowej i południowej części gminy usytuowane są gospodarstwa wielkoobszarowe, zajmujące się produkcją roślinną i zwierzęcą. Do nich należą:

  • Pomorsko-Mazowiecka Hodowla Ziemniaka w Strzekęcinie
  • "Poldanor" - spółka z kapitałem polsko-duńskim w Zegrzu Pomorskim.

Najważniejsze podmioty gospodarcze działające w sferze produkcyjnej i usłu­gowej to:

  • "Wako" producent elementów do budowy drewnianych domów
  • "Hako" (produkcja urządzeń czyszczą­cych)
  • "Chemad" (wytwarzanie opakować z tworzyw sztucznych).

Ich uzupełnieniem jest około 80 małych film, reprezentowanych m.in. przez przemysł drzewny, i około 200 działają­cych w sferze usług (transport, rzemiosło i inne)[8].

Przez gminę prowadzi droga wojewódzka nr 167 z Koszalina przez Świeszyno, Strzekęcino i Niedalino z Tychowem oraz nr 168 z Niedalina do Wyszewa (17 km, nr 11). W gminie czynne są 2 stacje kolejowe: Dunowo i Niekłonice. Na terenie gminy funkcjonuje lądowisko Koszalin-Zegrze Pomorskie, niegdyś jako lotnisko Koszalin-Zegrze Pomorskie.

Samorząd

Wszyscy mieszkańcy Gminy Świeszyno tworzą wspólnotę samorządową, która działa przez swoje organy, tj. Radę Gminy i Wójta Gminy oraz organy pomocnicze - dziesięć sołectw. Do podstawowych zadań gminy należą: zagospodarowanie przestrzenne, gospodarka nieruchomościami, ochrona środowiska i przyrody, gospodarka wodna, gminne drogi, ulice, mosty, place, organizacja ruchu drogowego, zaopatrzenie w wodę, usuwanie i oczyszczanie ścieków, usuwanie nieczystości stałych, utrzymanie czystości i porządku w mieście, zaopatrzenie w energię elektryczną, cieplną oraz gaz, ochrona zdrowia, pomoc społeczna, budownictwo mieszkaniowe, edukacja publiczna (przedszkola, szkoły, gimnazjum), działalność kulturalna, sport i turystyka, targowiska, zieleń i zadrzewianie, cmentarze komunalne, porządek publiczny i bezpieczeństwo przeciwpożarowe, utrzymanie obiektów użyteczności publicznej, polityka prorodzinna w tym zapewnienie kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej, wspieranie i upowszechnianie idei samorządowej, promocja gminy, współpraca z organami pozarządowymi, współpraca ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw. Rada Gminy powołuje następujące komisje: Komisję Rewizyjną, budżetową, rozwoju i infrastruktury oraz oświaty i spraw obywatelskich[9].

Kultura

W 2013 roku samorząd Gminy Świeszyno podjął decyzję o połączeniu instytucji kultury działających w gminie: Gminnego Ośrodka Kultury w Świeszynie i Biblioteki Publicznej Gminy Świeszyno w Gminny Ośrodek Kultury "Multimedialne Centrum Kultury e-EUREKA" w Świeszynie. Połączenie dwóch form kultury: ośrodka kultury i biblioteki umożliwi poszerzenie oferty kulturalnej skierowanej do mieszkańców gminy, ułatwi również obsługę finansowo-kadrową obiektu. Przy czym zadania biblioteki będą zapewnione na dotychczasowym poziomie, nie zostanie zmieniony sposób dogodnego dostępu do materiałów bibliotecznych i informacji, pozostanie filia biblioteki w Niedalinie. Gromadzenie i opracowywanie materiałów bibliotecznych służących rozwijaniu czytelnictwa, zaspokajanie potrzeb informacyjnych, edukacyjnych, samokształceniowych, udostępnianie zbiorów na miejscu, wypożyczanie na zewnątrz, pośredniczenie w wymianie międzybibliotecznej, prowadzenie działalności informacyjnej będzie utrzymane i zapewnione na wysokim poziomie, przy profesjonalnej obsłudze finansowo-kadrowej i organizacyjnej. Jednocześnie organizowanie różnorodnych form edukacji kulturalnej, informatycznej, wychowanie przez sztukę, gromadzenie, dokumentowanie ochrona dóbr kultur tworzenie warunków dla rozwoju ruchu turystycznego, folkloru, rozbudzanie zainteresowań, promowanie zespołów, organizowanie imprez jako formy działalności ośrodka kultury będzie dalej rozwijane[10].

Oświata

Na terenie gminy funkcjonuje jedno przedszkole gminne z siedzibą w Świeszynie, przy szkołach podstawowych istnieją oddziały przedszkolne, żłobka brak. Szkoły podstawowe mają siedziby w Konikowie, Zegrzu Pomorskim, Dunowie i Niedalinie, gimnazjum zlokalizowane zostało w Świeszynie. Kształcenie młodzieży na poziomie średnim i wyższym związane jest z ośrodkami w Koszalinie[11].

Kościoły i związki wyznaniowe

Sport

Kluby sportowe na terenie gminy Świeszyno:

  • LKS "NEMETON" w Strzekęcinie,
  • GLKS "WICHER" w Mierzymiu,
  • "HAJKA" w Zegrzu Pomorskim.

Bazę sportową na terenie gminy, poza salami gimnastycznymi, stanowią boiska szkolne i wiejskie zlokalizowane w: Zegrzu Pomorskim, Niedalinie, Niekłonicach, Strzekęcinie, Dunowie, Świeszynie, Konikowie, Mierzymiu, Giezkowie, Kurozwęczu. W 2010 roku oddana została do użytku hala sportowa w Konikowie[13].

Turystyka

Warunki przyrodnicze gminy Świeszyno sprawiają, że charakteryzuje się wysoką jakością produktów turystycznych. Obfitość lasów, cieków wodnych, przede wszystkim rzeka Radew, będąca siedliskiem ryb łososiowatych, obszary chronionego krajobrazu, ważne ornitologicznie i botanicznie, predysponują gminę do rozwoju agroturystyki oraz turystyki kwalifikowanej. Do miejscowości, które wykazują tendencje rozwoju w sektorze turystyki należą: Niedalino, Strzekęcin, Mierzym, Dunowo, Zegrze Pomorskie, Włoki.

Do tej pory na terenie gminy Świeszyno wyznaczono następujące szlaki turystyczne:

  • rowerowe: - Szlak Pałaców i Trasa Słoneczna - kolor niebieski - 66,6 km: Rosnowo (7,0 gm. Manowo) - Niedalino ( 17,5) - Strzekęcino (23,1) - Golica (26,4) - Most na Radwi (29,7).
  • kajakowy: - Szlak Radwi: kanał Rosnowski (gm. Manowo - Jezioro Hajka - Niedalino - Białogórzyno.
  • ścieżka rowerowa - 1600 m łącząca Trasę Pałacową ze szlakiem do gminy Manowo[14].

Zabytki

W gminie Świeszyno znajduje się wiele cennych obiektów zabytkowych. Najważniejsze z nich to: park i ślady ognisk średniowiecznych oraz pozostałości grodu warownego w miejscowości Bardzlino. Osada kultury pomorskiej z cmentarzyskiem ciałopalnym z późnego okresu lateńskiego i XV-wieczny kościół gotycki w miejscowości Konikowo. Parki w stylu angielskim w miejscowościach Mierzym i Sieranie. W miejscowości Jarzyce znajduje się także najstarszy kościół na terenie gminy, powstał na przełomie XIII i XIV wieku. Ślady ognisk późnośredniowiecznych oraz park w stylu angielskim w Zegrzu Pomorskim. Oprócz tego we wsi Niedalino znajdują się zabytkowe obiekty: młyn wodny i elektrownia wodna o zbiorniku zaporowym. Przez teren gminy przebiegają trasy ścieżek rowerowych. W miejscowości Strzekęcino znajduje się zabytkowy zespół pałacowy – pałace Biały i Bursztynowy, stanowiące jednocześnie bazę hotelową na terenie gminy[15].

Demografia

W 1999 gminę Świeszyno zamieszkiwało 5081 osób. Struktura płci i wieku przedstawiała się następująco: stosunek mężczyzn do kobiet w wieku przedprodukcyjnym wynosi -852/868, w wieku produkcyjnym 1478/1344 oraz w wieku poprodukcyjnym 561/373[16].

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego liczba mieszkańców gminy na dzień 31 grudnia 2011 wynosiła 6518 osób, w tym 3292 kobiet. W wieku przedprodukcyjnym było 1415, produkcyjnym 4356, a poprodukcyjnym 747 osób[17].

System ochrony zdrowia

Ochronę zdrowia zapewniają mieszkańcom gminy:

  • Samodzielny Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Alla Anita Awstric

Przychodnia, ośrodek zdrowia

  • Ośrodek Zdrowia w Zegrzu Pomorskim[18].

Herb

Symbol graficzny Gminy Świeszyno

Symbolem graficznym gminy jest prostokąt przedstawiający na białym tle choinkę koloru zielonego z wpisanym w nią żółtym kłosem. W głębi widnieje niebieska rzeka z białą rybką. W dalszej części napis "Gmina Świeszyno"[19].

Miejscowości i sołectwa

Wsie
Dunowo, Giezkowo, Golica, Konikowo, Kurozwęcz, Mierzym, Niedalino, Niekłonice, Strzekęcino, Świeszyno (wieś gminna) i Zegrze Pomorskie
Osady
Bagno, Bardzlino, Biała Kępa, Brzeźniki, Chałupy, Chłopska Kępa, Czacz, Czaple, Czersk Koszaliński, Jarzyce, Kępa Świeszyńska, Kłokęcin, Krokowo, Olszak, Sieranie, Węgorki, Wiązogóra, Włoki, Zegrzyn.

Gmina Świeszyno utworzyła 10 jednostek pomocniczych, będących sołectwami.

Sołectwa: Dunowo, Giezkowo, Konikowo, Kurozwęcz, Mierzym, Niedalino, Niekłonice, Strzekęcino, Świeszyno (wieś gminna) i Zegrze Pomorskie.

Przypisy

  1. Świeszyno - gmina wiejska. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2012. [online]. [Przeglądany 19 października 2013].
  2. Tamże
  3. Strategia rozwoju gminy Świeszyno W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Świeszyno [online].[Przeglądany 15 czerwca 2013].
  4. Klimat. W: Gmina Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013]
  5. Tamże, s. 35
  6. Program ochrony środowiska dla gminy Świeszyno. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  7. Strategia rozwoju gminy Świeszyno W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Świeszyno [online].[Przeglądany 15 czerwca 2013].
  8. Gospodarka. W: Gmina Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  9. Organizacja działania samorządu. W: Gmina Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  10. Informacja o zamiarze połączenia Biblioteki Publicznej Gminy Świeszyno z Gminnym Ośrodkiem Kultury „Multimedialne Centrum Kultury e-EUREKA” w Świeszynie. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca].
  11. Strategia rozwoju gminy Świeszyno W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Świeszyno [online].[Przeglądany 15 czerwca 2013].
  12. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  13. Sport. W: Gmina Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  14. Turystyka. W: Gmina Świeszyno [online]. [Przeglądany 15 czerwca 2013].
  15. Strategia rozwoju gminy Świeszyno W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Świeszyno [online].[Przeglądany 15 czerwca 2013].
  16. Źródło: Urząd Gminy w Świeszynie
  17. Świeszyno - gmina wiejska. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2012 [online]. [Przeglądany 19 października 2013].
  18. Ośrodki zdrowia. W: Powiat Koszaliński [online]. [Przeglądane 15 czerwca 2013].
  19. Uchwała nr XVIII/96/96 Rady Gminy w Świeszynie z dnia 29 marca 1996 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy, & 6, p. 1.

Bibliografia

  • Nowicki, Wacław. Koszalin i okolice. Gdynia : "Region", 2005, s. 156. ISBN 83-89178-73-7
  • Uchwała nr XVIII/96/96 Rady Gminy w Świeszynie z dnia 29 marca 1996 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Świeszyno.
  • Statut Sołectwa Świeszyno. Uchwała Nr VIII/37/07 Rady Gminy w Świeszynie z dnia 31 maja 2007 r. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 83, poz. 1363.

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło