Gmina Dygowo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gmina Dygowo
Powiat kołobrzeski
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 15[1]
Liczba miejscowości 22[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Dygowo jedna z mniejszych gmin województwa zachodniopomorskiego położona w południowo-wschodniej części powiatu kołobrzeskiego. Zajmuje powierzchnię 128,4 km2, zamieszkuje ją ponad 5500 osób, co daje gęstość zaludnienia na poziomie 43,5 osoby/km2. Na terenie gminy znajduje się 22 wsi skupionych w 15 sołectw.

Geografia

Obszar Gminy Dygowo zaliczany jest do następujących struktur fizyczno-geograficznych:

Położenie

Gmina Dygowo leży w dorzeczu rzeki Parsęty w północno-zachodniej części Pomorza Środkowego, w południowo-wschodniej części powiatu kołobrzeskiego w województwie zachodniopomorskim. Sąsiaduje z trzema gminami powiatu kołobrzeskiego: Gościno, Kołobrzeg, Ustronie Morskie, z gmina Karlino powiatu białogardzkiego i gminą Będzino powiatu koszalińskiego. Jest oddalona o 12 km od Morza Bałtyckiego i Kołobrzegu[4].

Klimat

Wg klasyfikacji Eugeniusza Romera[5], gmina Dygowo leży na terenie krainy Pobrzeża Koszalińsko-Słupskiego, zalicza się więc do klimatów bałtyckich. Alojzy Woś zaliczył teren północnej części gminy do Środkowonadmorskiego Regionu Klimatycznego, a pozostałą większą część do Regionu Środkowopomorskiego[6]. Klimat obszaru gminy kształtują masy powietrza atlantyckiego modyfikowane przez bliskość morza i deniwelację terenu. Jego charakterystycznymi cechami są: łagodne zimy, późne i chłodne wiosny, chłodne lata oraz długie i cieple jesienie. Przeciętna roczna temperatura wynosi 7,5 °C, przy średniej temperaturze najcieplejszego miesiąca (lipca) 17,0°C i najchłodniejszego (stycznia) -1,5°C. Okres wegetacji trwa przeciętnie 190 dni, zwykle mieści się między kwietniem a październikiem. Roczna suma opadów wynosi 675 mm. Pokrywa śnieżna utrzymuje się ok. 45 dni. Dominują wiatry wiejące z zachodu i północnego zachodu ze średnią prędkością 5,3 m/s.

Obiekty fizjograficzne

Północno-wschodnia część gminy ma powierzchnię bardzo urozmaiconą w przeciwieństwie do pozostałej części znajdującej się na obszarze Równiny Białogardzkiej. W okolicy wsi Bardy znajduje się najwyższy punkt osiągający wysokość 46 m n.p.m. Największymi jeziorami na terenie gminy są: jezioro Stojkowo I o powierzchni 11,2 ha oraz Stojkowo II o powierzchni 4,5 ha. Główną rzeką przepływającą przez teren gminy, na odcinku 21 km, jest Parsęta. Poza tym płyną tu niewielkie cieki wodne: Pysznica inaczej Pyszka o długości 13,3 km, Bogucinka o długości 12,6 km na terenie gminy, oraz Olszynka, Łosia i Malechowska Struga[7].

Przyroda

Około 71% terenu gminy zajmują użytki rolne, prawie 18% stanowią lasy występujące w zwartych kompleksach w dolinach rzek: Parsęty, Łosiej i Pysznicy. W zbiorowiskach leśnych, z uwagi na żyzne gleby, dominuje buk zwyczajny, towarzyszy mu dąb bezszypułkowy oraz szypułkowy, sosna, grab zwyczajny, olsza czarna i szara, brzozy braodawkowata i omszona, wiązy oraz jarząb szwedzki. Do najwazniejszych zespołów roślinnych występujących na terenie Gminy Dygowo należą:

  • roślinność źródliskowa (rzeżucha gorzka i śledzienica naprzemianolistna) w dolinie Parsęty, głównie w okolicy Wrzosowa
  • roślinność torfowisk (bałtyckie torfowiska mszarne oraz torfowiska kopułowe)
  • zarośla i zadrzewienia śródpolne (śliwa tarnina, głóg, róża, żarnowiec, jeżyny)
  • parki podworskie i przypałacowe w: Kłopotowie, Skoczowie, Włościborzu, Piotrowicach, Wrzosowie, Pustarach[8]
  • Rezerwat przyrody Stramiczka - torfowiskowy, o powierzchni 94,49 ha, położony 2 km na południowy wschód od przystanku Stramnica po północnej stronie linii kolejowej Białogard-Kołobrzeg, 2 km na północny zachód od Dygowa oraz 8 km na południowy wschód od Kołobrzegu. Celem ochrony jest zachowanie torfowiska wysokiego typu bałtyckiego i mszarników wrzośca bagiennego (Erica tetralix)[9].
  • Obszary chronionego krajobrazu: Dolina Parsęty, Dolina Pysznicy
  • pomniki przyrody ok. 20, w tym 600-letni dąb Barmin i aleja dębowa we Włościborzu

Historia

Tereny w dorzeczu Parsęty od dawna były nawiedzane i zasiedlane przez człowieka. Już w III tysiącleciu p.n.e. pojawili się tam neolityczni rolnicy i hodowcy. Świadczą o tym liczne ślady osad i cmentarzysk prasłowiańskich plemion kultury łużyckiej epoki brązu. Odnaleziono tu również grody kultury pomorskiej z początków epoki żelaza. Pierwsza wzmianka o Dygowie (pod nazwą Daygowe) pochodzi z 1276 roku, z dokumentu, w którym biskup kamieński Hermann von Gleichen potwierdza nadania ze swojej diecezji. W 1281 roku Dygowo występuje pod nazwą Degow. Wtedy ten sam biskup podczas poświęcenia kościoła w Czerninie utworzył parafię w Dygowie. W 1334 roku Dygowo staje się własnością biskupa kamieńskiego Fryderyka, który w dwa lata później sprzedał wieś kapitule kolegiackiej w Kołobrzegu. Od tego czasu połowa wsi należała do dziekana kapituły, połowa zaś do kantora kolegiaty.

Już w XIII wieku Dygowo było zamieszkiwane przez niemieckich osadników. Początkowo wieś miała kształt podkowy, tworzyło ją 16 gospodarstw. Zmiana struktury gospodarczej z miejscowości rolniczej na rzemieślniczą, prowadziła do uszczelnienia centrum wioski i do wypierania rolników. XIX wiek to okres wielkich zmian dla Dygowa, miejscowość nabrała charakteru przemysłowo-rzemieślniczego. Rozwój rzemiosła i handlu możliwy był dzięki wybudowaniu w I połowie XIX wieku drogi łączącej Białogard z Kołobrzegiem. W 1858 roku wybudowano normalnotorową linię kolejową łączącej te dwa miasta. W 1939 roku w Dygowie było 332 domostw, mieszkało tu wówczas 1167 osób, w tym 558 mężczyzn. W rolnictwie zatrudnione były 334 osoby w 84 gospodarstwach. Przemysł i rzemiosło zatrudniało 501 osób, natomiast handel i komunikacja 65. Blisko stacji, siedzibę miał tartak i mleczarnia. Ponadto w Dygowie pracowały dwa młyny (jeden wiatrak, drugi elektryczny), trzy warsztaty ślusarsko - mechaniczne, dwie kuźnie, cztery warsztaty stolarskie, dwa kołodziejskie i dwa siodlarskie. Usługi socjalno - bytowe zapewniało pięciu krawców, dwóch fryzjerów i szewców, dwie restauracje, kilka sklepów, w tym jeden rybny, rzeźnia, dwie piekarnie i apteka. Zdrowia ludzi strzegł mieszkający na miejscu lekarz, a inwentarza weterynarz. W Dygowie istniały dwa urzędy żandarmerii: Dygowo I (podlegały mu miejscowości: Dygowo, Bardy, Dębogard, Piotrowice, Włościbórz, Czernin, Świelubie), Dygowo II (podlegały mu miejscowości: Pyszka, Miechęcino, Połomino, Rusowo, Stojkowo).

II wojna światowa przyczyniła się do poważnych zniszczeń pomorskiej ziemi, zniszczony dorobek kulturalny, zdewastowane zabytkowe budowle, zniszczone księgozbiory i dokumentacje. Po wojnie do Dygowa przybyli pierwsi osadnicy. Pod koniec 1945 roku Dygowo zamieszkiwało 141 osób. W kolejnych latach przybywało ich coraz więcej. 21 marca 1946 roku po raz pierwszy pojawiła się nazwa Dygowo[10].

Gospodarka i infrastruktura

Teren gminy Dygowo obejmuje 12857 ha (128,57 km2), użytki rolne zajmują 9093 ha. Funkcjonuje tu 1121 gospodarstw rolnych o średniej wielkości 11 ha. Analizując powyższe dane można stwierdzić, że grunty rolne stanowią zdecydowaną przewagę w sposobie użytkowania terenu w gminie, zajmują 75% powierzchni gminy, drugie miejsce zajmują lasy - 18% powierzchni gminy. Ponad 95% tej powierzchni zajmują indywidualne gospodarstwa rolne, pozostałe 5% jest własnością gminy, państwa lub spółdzielni[11].

Przez gminę Dygowo przebiega droga wojewódzka nr 163 łącząca miasto Kołobrzeg z Wałczem. Droga nr 163 ma duże znaczenie komunikacyjne również dla ruchu turystycznego związanego z dojazdem do morza. Droga wojewódzka nr 163 na terenie gminy Dygowo łączy miejscowości Łykowo, Wrzosowo, Dygowo. Przebiega z południowego wschodu w kierunku północno-zachodnim do Kołobrzegu. Rozbudowana sieć dróg powiatowych zapewnia dobre połączenia z gminami sąsiednimi. Szczególnie korzystne jest powiązanie komunikacyjne z gminą Ustronie Morskie oraz z gminą Gościno. Drogi powiatowe nr 145 i nr 142 umożliwiają szybkie połączenie gminy z drogą wojewódzką nr 162 prowadzącą z Drawska Pomorskiego w kierunku Kołobrzegu[12].

Samorząd

Wspólnotę samorządową Gminy Dygowo stanowią jej mieszkańcy. Gmina posiada osobowość prawną i wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Siedzibą organów Gminy jest Dygowo. Do zakresu działania Gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Podstawowym zadaniem Gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb jej mieszkańców. Gmina spełnia ten obowiązek przez swoje organy realizując zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, nałożone przez ustawy lub wynikające z porozumień zawartych z administracją rządową. W szczególności zadania własne Gminy obejmują sprawy:

  1. ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
  2. gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,
  3. wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
  4. lokalnego transportu zbiorowego,
  5. ochrony zdrowia,
  6. pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych,
  7. gminnego budownictwa mieszkaniowego,
  8. edukacji publicznej,
  9. kultury, w tym bibliotek gminnych i innych placówek upowszechniania kultury,
  10. kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,
  11. targowisk i hal targowych,
  12. zieleni gminnej i zadrzewień,
  13. cmentarzy gminnych,
  14. porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej,
  15. utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,
  16. polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej,
  17. wspierania i upowszechniania idei samorządowej,
  18. promocji gminy,
  19. współpracy z organizacjami pozarządowymi,
  20. współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.

Organami Gminy są: Rada Gminy i Wójt. Działalność organów Gminy jest jawna.

Rada Gminy jest organem stanowiącym i kontrolnym. Kadencja Rady Gminy trwa 4 lata, licząc od dnia wyboru. W skład Rady Gminy wchodzi 15. radnych. Uchwały Rady Gminy zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu rady (quorum), w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Rada Gminy obraduje na sesjach zwołanych przez Przewodniczącego w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał.

Organem wykonawczym Gminy jest Wójt. Wójt realizuje uchwały Rady Gminy oraz zadania Gminy określone przepisami prawa. Ponadto kieruje bieżącymi sprawami Gminy oraz reprezentuje Gminę na zewnątrz. Wójt wykonuje swoje zadania przy pomocy Urzędu Gminy w trybie ustalonym w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Gminy.

Kultura

Sieć placówek upowszechniania kultury i sztuki na terenie gminy Dygowo tworzą:

Placówki terenowe Gminnego Zespołu Oświaty i Kultury w Dygowie:

  • Biblioteka Gminna w Dygowie
  • Filia biblioteczna i Świetlica wiejska w Gąskowie
  • Filia biblioteczna we Wrzosowie
  • Świetlica wiejska w Jazach
  • Świetlica wiejska we Wrzosowie
  • Świetlica wiejska w Świelubiu
  • Świetlica wiejska w Bardach
  • Świetlica wiejska w Czerninie
  • Świetlica wiejska w Dębogardzie

Przy GZOiK w Dygowie działa Zespół Śpiewaczy "Dygowianki". Członkinie zespołu często prezentują się na terenie gminy, w trakcie wszelkiego rodzaju imprez lokalnych, począwszy od festynów, poprzez uroczystości oficjalne, a także jubileusze małżeńskie i uroczystości religijne. Członkinie zespołu tworzą główny trzon "Klubu Seniora". Każdego roku "Dygowianki" biorą udział w Prezentacjach Kulturalnych Wsi w Drawsku Pomorskim, przywożąc stamtąd trofea w postaci złotych, srebrnych i brązowych malw. Są również często zapraszane na gościnne występy do sąsiednich gmin i innych zaprzyjaźnionych zespołów.

Oświata

Kościoły i związki wyznaniowe

Parafia rzymskokatolicka w Dygowie:

Sport

Bazę urządzeń sportu i rekreacji w gminie Dygowo stanowi:

  • kompleks boisk sportowych "Orlik" w Dygowie
  • boisko przyszkolne w Czerninie
  • kompleks boisk sportowych "Orlik" we Wrzosowie
  • boisko szkolne we Wrzosowie[16].

Turystyka

Witacz Gminy Dygowo

Największe walory przyrodniczo–krajobrazowe dla rozwoju turystyki i wypoczynku w Gminie Dygowo ma Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Parsęty.

Dla osób poszukujących wypoczynku w ciszy z pewnością najatrakcyjniejsze będą tereny położone w północno-wschodniej części gminy, o rozproszonej zabudowie zagrodowej. Jest to rejon wsi Stramniczka oraz Stojkowa. Dużym atutem tych miejscowości jest położenie blisko morza co umożliwia obsługę ruchu turystycznego – nadmorskiego.

Funkcja rekreacyjna i turystyczna oraz obsługa podróżnych to rozwijająca się forma aktywizacji gospodarczej mieszkańców (szczególnie w gospodarstwach dwuzawodowych, na słabych glebach, w rejonie kompleksów leśnych i gruntów predestynowanych do zalesień, na obszarze chronionego krajobrazu). Atutem i atrakcją gminy są tereny słabo zaludnione, gdzie w rejonie użytków ekologicznych (bagna, torfowiska, oczka wodne itp.) rozwija się turystyka ekologiczna oraz agroturystyka.

Turystyka rozwija się również dzięki wykorzystaniu położenia tranzytowego, jakie stanowi przebiegająca z północy na południe przez gminę droga wojewódzka nr 163. W rejonie tej drogi znajdują się tereny strategiczne dla obsługi ruchu turystów zmotoryzowanych i rowerzystów.

Demografia

System ochrony zdrowia

Podstawowe usługi w zakresie lecznictwa otwartego świadczą:

  • Prywatna Praktyka Lekarska Lek. Med. Krystyna Woźniak, Zielona 4, Dygowo
  • Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska Jacek Zalewski, Wrzosowo
  • Apteka Staromiejska, Dygowo, Kolejowa 2
  • Apteka Prywatna Ewa Ronkowska, Dygowo, Kołobrzeska 10

Herb

Herb Dygowa

Herb Gminy stanowi tarcza trójpolowa kształtu hiszpańskiego zawierająca:

  • liście dębu, pośród nich żołądź w kolorze zielonym na polu żółtym,
  • trzy kłosy zboża z przepaską w kolorze żółtym w polu zielonym,
  • rybę zwróconą w prawo, pod nią dwie wstęgi fal w kolorze białym w polu niebieskim.

Wzór herbu zawiera załącznik nr 2 do Statutu. Flagą Gminy jest prostokątny płat tkaniny o barwach koloru zielonego, żółtego i niebieskiego, ułożonych w trzy pasy poziome, równej szerokości, górny zielony, środkowy żółty, dolny niebieski, na pasie żółtym znajdują się zielone liście dębu z żołędziem. Wzór flagi ustalony uchwałą Rady Gminy w Dygowie nr XIX/161/01 stanowi załącznik nr 3 do Statutu. (Statut § 5)

Miejscowości i sołectwa

Gmina Dygowo utworzyła 15 jednostek pomocniczych, będących sołectwami: Bardy, Czernin, Dębogard, Dygowo, Gąskowo, Jazy, Łykowo, Miechęcino, Piotrowice, Pustary, Skoczów, Stramniczka, Stojkowo, Świelubie i Wrzosowo.

Na obszarze gminy Dygowo znajdują się 22 miejscowości:

Wsie
Bardy, Czernin, Dębogard, Dygowo, Gąskowo, Jazy, Łykowo, Miechęcino, Piotrowice, Połomino, Pustary, Skoczów,Stojkowo, Stramniczka, Świelubie, Wrzosowo
Osady
Jażdże, Kłopotowo, Lisia Góra, Pyszka, Stojkówko, Włościbórz


Przypisy

  1. Dygowo - gmina wiejska. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online]. [Przeglądany 15 sierpnia 2013].
  2. Tamże.
  3. Kondracki, Jerzy. Geografia Polski. Mezoregiony fizyczno-geograficzne. PWN, Warszawa, 1994.
  4. Gmina Dygowo [online]. [Przeglądany 22 sierpnia 2013].
  5. Romer, Eugeniusz. Regiony klimatyczne Polski. "Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego", Wrocław, 1949, B 16.
  6. Woś, Alojzy. Klimat Polski. Warszawa, 1999.
  7. Florek, Wacław. Położenie i środowisko fizyczno-geograficzne Gminy Dygowo. W: Dygowo i okolice: szkice z dziejów wsi pomorskiej. Pod red. Andrzeja Chludzińskiego. Dygowo; Gdynia : Urząd Gminy : "Region", 2007,s. 28. ISBN 978-83-60437-43-8
  8. Sobisz, Zbigniew. Zabytkowe założenia dworsko-parkowe gminy Dygowo. W: Dzieje wsi pomorskiej : III Międzynarodowa Konferencja Naukowa : Włościbórz, gmina Dygowo, powiat kołobrzeski, 14-16 maja 2004 : materiały. Red. Radosław Gaziński. Gminny Zespół Oświaty i Kultury w Dygowie, Uniwersytet Szczeciński. Dygowo ; Szczecin : Gminny Zespół Oświaty i Kultury, 2004, s. 303 - 308. ISBN 83-917447-6-0
  9. Jasnowska J., Markowski S. Torfowiska dorzecza Parsęty. W: Funkcjonowanie geoekosystemów zlewni rzecznych. A. Kostrzewski (red.). Poznań 1995, s. 73-94.
  10. Historia Gminy. W: Urząd Gminy Dygowo [online]. [Przeglądany 23 sierpnia 2013].
  11. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dygowo. Załącznik do Uchwały Rady Gminy Dygowo Nr IV/22/2002 z dnia 30 grudnia 2002 r., s. 8-9.
  12. Tamże.
  13. Zespół Szkół im. Adama Mickiewicza w Dygowie [online]. [Przeglądany 24 sierpnia 2013].
  14. Szkoły w Gminie Dygowo. W: www.katalog.szkolnictwa.pl [online]. [Przeglądany 24 sierpnia 2013].
  15. Parafia Dygowo. W: Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska [online]. [Przeglądany 24 sierpnia 2013].
  16. STMiG Sprawozdanie 2013 [online]. [Przeglądany 24 sierpnia 2013]


Bibliografia

  • Florek, Wacław. Położenie i środowisko fizyczno-geograficzne Gminy Dygowo. W: Dygowo i okolice: szkice z dziejów wsi pomorskiej. Pod red. Andrzeja Chludzińskiego. Dygowo ; Gdynia : Urząd Gminy : "Region", 2007, s. 28. ISBN 978-83-60437-43-8
  • Jasnowska J., Markowski S. Torfowiska dorzecza Parsęty. W: Funkcjonowanie geoekosystemów zlewni rzecznych. A. Kostrzewski (red.). Poznań 1995.
  • Kondracki, Jerzy. Geografia Polski. Mezoregiony fizyczno-geograficzne. PWN, Warszawa, 1994.
  • Romer, Eugeniusz. Regiony klimatyczne Polski. "Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego", Wrocław, 1949, B 16.
  • Sobisz, Zbigniew. Zabytkowe założenia dworsko-parkowe gminy Dygowo. W: Dzieje wsi pomorskiej : III Międzynarodowa Konferencja Naukowa : Włościbórz, gmina Dygowo, powiat kołobrzeski, 14-16 maja 2004 : materiały. Red. Radosław Gaziński. Gminny Zespół Oświaty i Kultury w Dygowie, Uniwersytet Szczeciński. Dygowo ; Szczecin : Gminny Zespół Oświaty i Kultury, 2004. ISBN 83-917447-6-0
  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dygowo. Załącznik do Uchwały Rady Gminy Dygowo Nr IV / 22/ 2002 z dnia 30 grudnia 2002 r.
  • Woś, Alojzy. Klimat Polski. Warszawa, 1999.

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło