Grodzisko wczesnośredniowieczne (Zdroje)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Grodzisko wczesnośredniowieczne w Zdrojach

Grodzisko wczesnośredniowieczne w Zdrojach.jpg

Historia obiektu

Grodzisko (stan. 1 - AZP 28-16/1) odkryte zostało już w latach 90. XIX w. przez miejscowego pastora o nazwisku Stützner. Okoliczni mieszkańcy nazywali to miejsce Russenschanze. Pastor znalazł na powierzchni kilkanaście fragmentów ceramiki i wykonał model stanowiska, który wraz z materiałem ruchomym przekazał do zbiorów Muzeum w Szczecinie. W trakcie wizji lokalnej w dniu 26 września 1892 r. na stanowisku znaleziono „skorupy słowiańskie”. Grodzisko zarówno przed II wojną światową, jak i później było wielokrotnie wymieniane w niemieckiej i polskiej literaturze archeologicznej.

W 1969 r. stanowisko zostało wpisane do rejestru zabytków pod nr 613 i określone jako grodzisko wczesnośredniowieczne. W 1986 r. przeprowadzono na stanowisku badania powierzchniowe w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP arkusz 28-16). Na podstawie odkrytego wówczas jednego fragmentu ceramiki chronologię grodziska określono na IX w.

Jedynie dotychczas badania przeprowadzone zostały w 2017 r. przez pracowników Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Szczecinie. W ich trakcie wykonano 28 odwiertów oraz wykop sondażowy o wymiarach 4x1 m. Badania wykazały, że w rozpoznanych miejscach zalegają nawarstwienia kulturowe o miąższości dochodzącej w partii wałów do ponad 3 m. Na podstawie wyników analizy fragmentów ceramiki i innych źródeł ruchomych udało się ustalić, że osiedle to powstało i było użytkowane w 2. połowie VIII - 1. połowie IX w.

Opis

Grodzisko położone jest około 1,2 m na północny-zachód od wsi Węgorsko. Przed II wojną światową wieś nosiła nazwę Blumenfelde. Bliżej stanowiska znajdował się jednak, nieistniejący dziś majątek (niem. Vorwerk) Spring, co po wojnie przetłumaczono na Zdroje i to on dał nazwę grodzisku. Stanowisko znajduje się w lesie, na lewym brzegu rzeki Brzeźnicka Węgorza, pomiędzy nią a dwoma wysychającymi, zabagnionymi dziś jeziorami. Grodzisko ma formę zbliżoną do kolistej i otoczone jest pierścieniowatym wałem o szerokości około 15 m, wypiętrzonym około 5-7 m ponad otoczenia i około 2 m ponad majdan. W części wschodniej i południowo wschodniej wał jest wyższy (lepiej zachowany) o około 2 m. Na powierzchni wału widoczne są liczne kamienie i nory zwierzęce. Podstawa wału w części zachodniej przecięta jest rowem melioracyjnym, który umożliwił obniżenie poziomu wody w dwóch jeziorkach przylegających do stanowiska od strony południowej. U podnóża wału od zewnątrz znajduje się niewielkie obniżenie terenu, przypuszczalnie pozostałość zasypanej fosy. Grodzisko ma wymiary 85×75 m, a jego powierzchnia wynosi blisko 0,75 ha.

Bibliografia

  • Eggers Hans Jürgen, Die wendischen Burgwälle in Mittelpommern, „Baltische Studien NF“, t. 47, 1960, s. 31, nr 125.
  • Janowski Andrzej, Grot włóczni z okresu karolińskiego ze Zdrojów w gminie Węgorzyno, „Acta Militaria Mediaevalia”, t. 14, 2018, s. 213-220.
  • Janowski Andrzej, Janowski Paweł, Grodzisko wczesnośredniowieczne w Zdrojach, gm. Węgorzyno, stan. 1 (AZP 28-16/1) – wyniki badań w 2017 roku, [w:] Materiały z XXI Sesji Pomorzoznawczej, Toruń w druku
  • Kunkel Otto, Burgwallforschung in Pommern, „Pommersche Heimatpflege“, r. 3, z. 3, 1932, s. 91.
  • Łęga Władysław, Kultura Pomorza we wczesnym średniowieczu na podstawie wykopalisk, Toruń 1930, s. 519, nr 61.
  • Łosiński Władysław, Osadnictwo plemienne Pomorza (VI-X wiek), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1982, s. 232, nr 837.
  • Rogosz Ryszard, Powiat łobeski we wczesnym średniowieczu (VII-XII/XIII w.) [w:] Z dziejów ziemi łobeskiej, red. T. Białecki, Szczecin 1971, s. 41.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr hab. Andrzej Janowski