Herb Miasta Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Herb Miasta Szczecin – współczesny herb Szczecina to: na niebieskim tle (tarczy) czerwona głowa gryfa z żółtą (złotą) koroną i żółtym (złotym) dziobem. Według Statutu Miasta Szczecina z 1996 roku: Herbem Miasta jest koronowana głowa gryfa w kolorze czerwonym na niebieskim polu tarczy o stosunku wysokości do szerokości 1: 0,75 w dolnej części w kształcie łuku. Korona i dziób są koloru złotego. Krawędź tarczy jest obramowana kolorem złotym.[1].

Herb Miasta Szczecina /1996/

Należy wyraźnie odróżnić herb miasta od różnego rodzaju logo (np. urzędu miasta), które tylko wykorzystuje elementy uświęconego tradycją herbu.

Herby miejskie, jako specyficzne znaki własnościowe, bywały obierane samodzielnie przez ich samorządy lub nadawane przez właścicieli feudalnych albo fundatorów, którzy przyznawali prawa miejskie większym osadom. Powstanie Godeł miejskich i herbów ściśle wiąże się z pieczęcią miejską[2]. Dlatego pierwsze herby miast nie zawsze były „wyposażone” w herbowe tarcze (de facto były „czystymi” godłami), natomiast ich elementami bywały mury, baszty i bramy umocnień miejskich. Często w skład herbu wchodziły atrybuty lub wizerunki świętego patrona miasta albo elementy herbu właściciela/fundatora miasta. Od połowy XIX wieku herby ustanawiały urzędy państwowe, a w czasach najnowszych rozpisuje się konkursy[3].

Historia

Na najstarszych pieczęciach rady miejskiej Szczecina (połowa XIII wieku.) godłem jest postać księcia na tronie, z oznakami władzy (mieczem i berłem), po bokach dwie trójkątne, rycerskie tarcze z wspiętymi gryfami, nad księciem arkada z wieżami (przypominające zarys miasta z zamkiem książęcym). Sto lat po lokacji Szczecina, najpóźniej od 1361 roku, na pieczęciach administracji miejskiej można zobaczyć samą głowę gryfa pomorskiego w koronie, jednak pieczęć główna Miasta zachowuje swoje godło i charakter (książę, tarcze, zarys miasta) aż do początku XVII w.

Często wspominane „ukoronowanie gryfa” przez Szwedów polegało w rzeczywistości na usunięciu z godła postaci księcia Gryfity i zamianie jej na głowę gryfa w koronie, obróconą w prawo oraz dodaniu do herbu miasta dwóch ukoronowanych lwów podtrzymujących koronę Wazów nad miejską tarczą herbową oraz otoczenie tej całości wieńcem laurowym. Miało to symbolizować nie tylko odważną i skuteczną obronę miasta przed oblężeniem brandenburskim w 1159 roku, ale także zatrzeć polityczną przeszłość Miasta i podkreślić panowanie Wazów nad Pomorzem.

Nie można wykluczyć, że król Szwecji zmienił także kolor tarczy herbowej miasta z białej na niebieską. Generalnie książęta pomorscy używali na białym tle gryfa czerwonego (m.in. na białym polu, czerwony gryf w koronie Księstwa Szczecińskiego, obrócony w prawo; rzadziej używano tła złotego lub czerwonego[4]) i najczęściej takie kolory miały tła herbowe zakładanych przez nich miast. Poza tym znana średniowieczna, hanzeatycka flaga Szczecina, przedstawiała na białym tle czerwony kwadrat – natomiast tło tarczy herbowej Szwecji jest niebieskie.

Po oddaniu Szczecina w ręce pruskie i zmianie ustroju miast pruskich w 1808 roku wprowadzono nową pieczęć, w której górnej części widniał ukoronowany orzeł pruski z rozpostartymi skrzydłami, trzymający w szponach berło i miecz. Pruski orzeł siedział na ukoronowanej tarczy herbowej z głową szczecińskiego gryfa, przy czym tarcza otoczona była labrami.

W latach trzydziestych XIX w. pojawiły się pierwsze rozporządzenia rządu pruskiego zakazujące wykorzystywanie w herbach miast elementów herbu królewskiego i państwowego orła pruskiego (podobnie w okresie III Rzeszy nie wolno było używać swastyki i innych symboli hitlerowskich), więc pruski minister spraw wewnętrznych przywrócił „szwedzką” pieczęć z 1660 roku. Pieczęcie miejskie z godłem w postaci ukoronowanej głowy gryfa wróciły do herbu Szczecina po 1915 roku i od tego czasu jest to najważniejszy i stały element szczecińskiego herbu i pieczęci Miasta.

Przypisy

  1. [1]W: Regulamin insygniów miasta – Herb Miasta Szczecina [dostęp: 16.04.2012]
  2. Tadeusz Białecki: Herby miast Pomorza Zachodniego. Wyd. Polskie Pismo i Książka, Szczecin 1991, s.11-12, ISBN 83-85360-01-8
  3. Paweł Dudziński: Alfabet heraldyczny. Wyd. Świat Książki, Warszawa 1997, s. 13, ISBN 83-7129-476-X
  4. Tadeusz Białecki: Herby miast Pomorza Zachodniego. Wyd. Polskie Pismo i Książka, Szczecin 1991, s.11, ISBN 83-85360-01-8

Zobacz też

Źródła

  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s. 335-336, ISBN 83-87341-45-2

Linki zewnętrzne

  • [2][dostęp: 16.04.2012] Galeria sedina.pl: Gryfy
  • [3][dostęp: 16.04.2012] sedina.pl: Rozwój i symbolika herbu Szczecina



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak