Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern – historia Szczecina obejmująca czasy od najdawniejszych do 1613 roku, napisana w języku niemieckim przez historyka, sekretarza miejskiego i burmistrza miasta Paula Friedeborna, wydana w Szczecinie w 1613 roku.

Descriptio 1623.JPG


Utwór podzielony jest na trzy księgi (każda z własną kartą tytułową), zawiera cztery tablice genealogiczne Gryfitów oraz dedykację i portret księcia Filipa II. Swoje dzieło autor rozpoczyna opisem Pomorza i jego mieszkańców od czasów antycznych. Następnie przechodzi do historii Szczecina wyjaśniając nazwę miasta i pochodzenie mieszkańców. Księga pierwsza kończy się na 1523 roku (śmierć Bogusława X), księga druga obejmuje okres od 1523 roku do 1600 roku (śmierć Jana Fryderyka), księga trzecia przedstawia dzieje miasta od 1601 do 1613 roku. Friedeborn opisuje sytuację na dworze książęcym oraz stosunki polityczne. Mając dostęp, z racji pełnionych funkcji, do archiwaliów i dokumentów miejskich, zawarł także wykazy urzędników i sławnych osób związanych ze Szczecinem. Obrazu całości dopełniają doniesienia o życiu codziennym miasta, np. informacja o pożarze przy Bramie Młyńskiej (27 października 1613) czy straszliwej burzy z piorunami, której nad miastem nikt wcześniej nie widział (25 sierpnia 1607).

W 1624 roku Nicolaus Barthold wydał w Szczecinie Descriptio urbis Stetinensis, topographica, historica, cum icone (pol. Topograficzno-historyczny opis miasta Szczecina zaopatrzony w rycinę).
Jest to napisana po łacinie przez Friedeborna historia miasta, od czasów najdawniejszych do 1624 roku, wzbogacona o rycinę przedstawiającą Szczecin od strony Łasztowni. W tym skromniejszym, w porównaniu do niemieckojęzycznego wydania, opracowaniu autor skupił się na opisie topograficznym. Właściwy tekst poprzedzają: rycina, list dedykacyjny adresowany do Rady Miasta i mieszkańców, list autora do Jurgi Valentina von Winthera, odpowiedź Winthera, list Daniela Cramera do Friedeborna. Opis zaczyna się wyjaśnieniem nazwy miasta i charakterystyką jego pierwszych mieszkańców. Następnie autor omawia zabudowę, opisuje obiekty hydrograficzne (jeziora i rzeki). Charakteryzuje także instytucje i organizacje miejskie, działalność rady oraz kwestie ustrojowe. W dodatku znajdują się dwa wykazy: gatunków ryb (po łacinie i niemiecku) oraz najważniejszych szczecińskich urzędników. Przedstawiona w ten sposób historia miasta miała w zamyśle autora służyć miejscowym i przybyszom oraz rozsławić miasto. Powstał swego rodzaju przewodnik po Szczecinie promujący miasto i działania władz miejskich[1].

W 1654 roku opis miasta w języku łacińskim wydany został po raz drugi.

W 2016 roku ukazało się pierwsze polskie wydanie Descriptio urbis Stetinensis w przekładzie i opracowaniu dr Agnieszki Borysowskiej, opublikowane w serii „Biblioteka Dawnej Literatury Popularnej i Okolicznościowej", T. XXVIII, wydawanej przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego[2].

Opis miasta Szczecina.jpg


Przypisy

  1. Borysowska, Agnieszka. Descriptio urbis Stetinensis Paula Friedeborna jako przykład XVII-wiecznego wydawnictwa promującego miasto. W: Bibliologia polityczna. Red. D. Kuźmina. Warszawa, 2011, s. 75-81.
  2. Friedeborn, Paul. Opis miasta Szczecina. Opracowała i przełożyła Agnieszka Borysowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2016. ISBN 978-83-64003-66-0.

Bibliografia

  • Friedeborn, Paul. Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern,: Sampt Einem Memorial unnd Außzuge etlicher denckwürdigen Geschichten, Handlungen und Verträgen, welche von zeit angenommenen Christenthumbs, innerhalb fünff hundert Jahren, daselbst begeben unnd etwan nützlich zu wissen. So dann auch Ein General Beschreibung des gantzen Pommerlandes: Fürstliche Stammlini der Hertzogen von Pommern, und Fürsten zu Rügen [...]. Gedruckt zu Alten Stettin: durch unnd in Verlegung S. Jochim Rheten Erben, 1613.
  • Friedeborn, Paul. Descriptio urbis Stetinensis, topographica, historica, cum icone genium loci adumbrante conscripta in Dei sospitatoris laudem Iustam Patriae devotionem. Stetini: typis Nicolai Bartholdi, 1624.
  • Friedeborn, Paul. Descriptio Urbis Stetinensis, Topographica, Historica, Cum Icone, Genium Loci adumbrante. Stetini: Typis Georgii Goetschii [...], 1654.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Michalska