Józef Kępiński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
prof. Józef Kępiński
inżynier-chemik (technologia nieorganiczna),
naukowiec i nauczyciel akademicki,
rektor PS i dziekan Wydziału Chemicznego
Data urodzenia 19 czerwca 1917
Miejsce urodzenia Ruszkowo
Data śmierci 7 sierpnia 1981
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Tytuły i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Narodowość polska


Józef Kępiński (ur. 19 czerwca 1917 w Ruszkowie, zm. 7 sierpnia 1981 w Szczecinie) – inżynier chemik, specjalista w zakresie technologii chemicznej nieorganicznej, naukowiec i nauczyciel akademicki, rektor Politechniki Szczecińskiej w latach 1965–1975[1][2].

Życiorys

Józef Kępiński urodził się w 1917 roku w Ruszkowie. Ukończył gimnazjum w Lipnie, a następnie zaczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej (1936–1939). W czasie II wojny światowej brał udział w wojna obronnej Polski (1939), a następnie został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec[2]. Po wojnie wrócił na studia i w 1947 roku uzyskał dyplom magistra inżyniera chemika. Pracę na uczelni rozpoczął, jako asystent w Katedrze Technologii Chemicznej PW, już w czasie studiów. W 1954 roku przeniósł się na Wydział Chemiczny Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie (przekształconej w 1955 roku w Politechnikę Szczecińską, PS), gdzie objął stanowisko zastępcy profesora i kierownika nowej Katedry Technologii Chemicznej Nieorganicznej[2][3]. Tam uzyskiwał w następnych latach kolejne stopnie naukowe i stanowiska: stopień kandydata nauk chemicznych (1957), stanowisko docenta etatowego (1958), profesora nadzwyczajnego (1967), profesora zwyczajnego (1975)[2]. Od 1970 roku był dyrektorem Instytutu Technologii Chemicznej. Pełnił funkcję prodziekana Wydziału Chemicznego (1956–1958) i dziekana (1960–1964). Był przez dziesięć lat rektorem Politechniki (1965–1975)[1][2].

J. Kępiński brał udział w pracach PAN, NOT, PTCh i Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego. Był posłem na Sejm V kadencji (1969-1972), bez przynależności partyjnej[2].

Zmarł w 1981 roku[2].

Tematyka prac naukowych i publikacje

Profesor Józef Kępiński był specjalistą w dziedzinie technologii nawozów sztucznych i związków chloru; zajmował się także zagadnieniami oczyszczania ścieków metodą odwróconej osmozy i odsalania wód (np. uczestniczył w międzynarodowych konferencjach Fresh Water from the Sea)[1][2]. Należał do inicjatorów wprowadzenia kierunku kształcenia „ochrona środowiska” na studia techniczne. Opracował liczne oryginalne artykuły naukowe, podręczniki akademickie i inne publikacje, np. rozdział w popularnym przez dziesięciolecia Kalendarzu Chemicznym (cz. II – najważniejsze procesy jednostkowe, dane fizykochemiczne i ruchowe)[4]. Akademickie podręczniki technologii chemicznej, opracowane przez Kępińskiego lub z jego udziałem, cieszyły się dużym powodzeniem, o czym świadczy ponawianie wydań[1]:

  • „Chemia techniczna nieorganiczna”, Zdzisław Sołtys, Józef Kępiński, PWT 1958[5],
  • „Wstęp do technologii chemicznej”, Józef Kępiński, Wyd. Uczeln PS, 1978[6],
  • podręcznik „Technologia chemiczna nieorganiczna”, wydany czterokrotnie, po uzupełnianiach z udziałem współautorów:
– Józef Kępiński, PWN Warszawa, 1964 (wyd. 1)[7],
– Józef Kępiński, Kazimierz Kałucki (rozdz. 17), PWN Warszawa, 1974 (wyd. 2)[7],
– Józef Kępiński, Kazimierz Kałucki (rozdz. 17), PWN Warszawa, 1975 (wyd. 3)[7],
– Józef Kępiński, Kazimierz Kałucki, Iwo Pollo, PWN Warszawa, 1984 (wyd. 4)[8].

W dorobku Józefa Kępińskiego są też kolejne wydania tłumaczenia książek dwukrotnego laureata Nagrody Nobla, Linusa Paulinga (absolwenta MIT, kierunek Chemical Engineering). Książka „Chemia ogólna: wstęp do chemii opisowej z zarysem nowoczesnych teorii” (przekład: J. Kępiński, rozdz. 28 i 29 – Jadwiga Deles) była wydana przez PWN w latach 1959 i 1963[7], a książka „Chemia” (Linus Pauling, Peter Pauling; tłumaczenie: J. Kępiński, A. Przepiera, J. Deles) – trzykrotnie, w latach 1983, 1989 i 1997[7][9].

Kombinat ZCh Police (powst. 1964), produkujący m.in. fosforowe nawozy sztuczne, współpracujący z Instytutem Technologii Chemicznej PS[10][11]

Publikacje dotyczące chemii i technologii chloru i jego związków reprezentują np.:

  • „Technologia chloru i związków chloru”, WNT, Warszawa 1963[12]
  • „Dwutlenek chloru i chloryny: Chemia, technologia, zastosowanie”, PWN, Poznań 1967[13]
  • „Odsalanie mórz i oceanów” (J. Kępiński, N. Chlubek), Wiedza Powszechna, Warszawa 1972[9],
  • „Kontaktowe utlenianie chlorowodoru” (praca zbiorowa, red. J. Kępiński), PWN, Poznań 1973[14],

Działalność pozauczelniana

Józef Kępiński pełnił funkcję przewodniczącego[1][2]:

  • Wydziału IV w Szczecińskim Towarzystwie Naukowym (1963–1966),
  • Zarządu Oddziału Wojewódzkiego NOT w Szczecinie,
  • Sekcji „Ochrona środowiska” w Polskim Towarzystwie Chemicznym (był organizatorem Sekcji),

był też członkiem Komisji[1]:

  • Badań Morza w PAN,
  • Nauk Chemicznych PAN,
  • Nauki i Oświaty WRN w Szczecinie.

Był posłem na Sejm V kadencji (1969-1972), bez przynależności partyjnej[1].

Odznaczenia i upamiętnienie

J. Kępiński został odznaczony[2]:

Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej wyraził pamięć o Józefie Kępińskim m.in. przez wmurowanie tablicy przy wejściu do budynku tzw. „Starej Chemii” (ul. Pułaskiego 10). Aula w tym budynku nadano imię prof. Józefa Kępińskiego (w maju 2011 odbyło się w niej Sympozjum nt. fotokatalizy, organizowane przez następców patrona we współpracy z producentem nawozów, ZCh „Police” S.A.[11]).

Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina[15]:

Zakres materiału z chemii: Najważniejsi są ludzie - Rola Uczonych przy powoływaniu i działalności Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie oraz Wydziału Chemicznego Politechniki Szczecińskiej:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina, tom I (A–O). Szczecin: 1999. ISBN 83-87341-45-2. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 prof. zw. dr inż. Józef Kępiński, rektor Politechniki Szczecińskiej 1.09.1965 — 15.02.1975. W: Strona internetowa Politechniki Szczecińskiej [on-line]. ZUT w Szczecinie. [dostęp 2011-10-01].
  3. Kalendarium Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej. W: Strona internetowa Politechniki Szczecińskiej [on-line]. ZUT w Szczecinie. [dostęp 2011-10-01].
  4. Józef Kępiński: 14. Dział schematów technologicznych: 14.5. Kwas solny i siarczan sodowy. W: Praca zbiorowa, red. J. Zienkowicz, I. Gajewska, I. Senderacka, W. Wallmoden: Kalendarz Chemiczny. T. II–2: Część technologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Techniczne, 1955, ss. 680 681. 
  5. Zdzisław Sołtys, Józef Kępiński: Chemia techniczna nieorganiczna. W: Inform. bibliogr. books.google.com [on-line]. Państwowe Wydawnictwa Techniczne, 1958. [dostęp 2011-10-01].
  6. Józef Kępiński: Wstęp do technologii chemicznej. W: Inform. bibliogr. books.google.com [on-line]. Wydawnictwo Uczelniane PS, 1978. [dostęp 2011-10-01].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 9 tytułów spełniających kryteria: Kępiński, Józef (1917-1981). W: Wyszukiwarka [on-line]. Politechnika Poznańska. [dostęp 2011-10-01].
  8. Józef Kępiński, Kazimierz Kałucki, Iwo Pollo: Technologia chemiczna nieorganiczna. PWN Warszawa. [dostęp 2011-10-01].
  9. 9,0 9,1 Józef Kępiński (współautor): Odsalanie mórz i oceanów i Chemia (wyd. 3). W: Oleska Bibliosfera (internetowy katalog zbiorów) [on-line]. Wiedza Powszechna, Warszawa, 1972. [dostęp 2011-10-01].
  10. Z.Ch. Police: Firma>Historia>Rok 1964. W: Strona internetowa ZCh Police [on-line]. www.zchpolice.pl. [dostęp 2011-10-02].
  11. 11,0 11,1 I Sympozjum „ Postępy w badaniach i zastosowaniach fotokatalizatorów na bazie ditlenku tytanu. W: www Sympozjum organizowanego w Auli im. Prof. Józefa Kępińskiego [on-line]. ZUT w Szczecinie, 2011. [dostęp 2011-10-01].
  12. Ludwik Wasilewski, Józef Kępiński, Karolina Paluch, Antoni Zieliński: Technologia chloru i związków chloru. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1963. 
  13. Józef Kępiński: Dwutlenek chloru i chloryny: Chemia, technologia, zastosowanie. W: Informacje bibliograficzne books.google.com [on-line]. PWN, 1967. [dostęp 2011-10-01].
  14. Praca zbiorowa, red. Józef Kępiński: Kontaktowe utlenianie chlorowodoru. W: www.worldcat.org [on-line]. PWN Poznań, 1973. [dostęp 2011-10-01].
  15. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina. W: Interdyscyplinarny konkurs „OMNIBUS 2010” [on-line]. liceum.collegiumsalesianum.pl. [dostęp 2011-10-08]. (informacja usunięta z www szkoły po jej aktualizacji)



IES64.png
Autor opracowania: Joanna Kosmider