Jan Czabanowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Czabanowski
Aktor, reżyser
brak zdjecia
Data urodzenia 14 maja 1893
Miejsce urodzenia Lwów
Data śmierci 10 września 1962
Miejsce śmierci Wrocław


Jan Czabanowski (1893-1962) – aktor, reżyser

Życiorys

Jan Czabanowski urodził się 14 maja 1893 roku we Lwowie. W latach 1910-1926 prawdopodobnie występował na scenach lwowskich jako adept. Po zdaniu eksternistycznego egzaminu aktorskiego przed komisją ZASP, występował w Teatrze Małopolskim im. S. Moniuszki i w Wojewódzkim Teatrze Podolsko-Pokuckim w Stanisławowie.

W czasie II wojny światowej przebywał w ZSRR. Tuż po wyzwoleniu wschodnich terenów Polski został pracownikiem Polskich Kolei Państwowych. W pierwszych dniach kwietnia 1945 roku został skierowany przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Lublinie do pracy w DOKP w Szczecinie. W połowie kwietnia wraz z grupą innych kolejarzy okrężnymi drogami wyruszył do Szczecina. W dniu 23 kwietnia poprzez Poznań, Piłę dotarł do Szczecinka, gdzie czasowo mieściła się siedziba DOKP Szczecin. Na krótko zamieszkał w Szczecinku. Tu w maju 1945 roku pod jego kierunkiem odbyły się pierwsze próby teatru amatorskiego.

W lipcu 1945 roku przybył do Szczecina. W sierpniu objął kierownictwo pierwszej w mieście placówki teatralnej, Teatru Grażyna, którego założycielami byli aktorka Hanna Rajkowska i śpiewak oraz nauczyciel muzyki Zbigniew Lubas. W zespole tym, składającym się głównie z amatorów, był jedynym profesjonalnym aktorem i reżyserem. Wraz z Marią Goriaczew i Zbigniewem Lubasem (śpiew) oraz Hanną Rajkowską (recytacje) i Stanisławem Baumanem (akompaniament) występował przed szczecińską publicznością na wieczorach artystycznych organizo­wanych w siedzibie teatru przy al. Wojska Polskiego.

W listopadzie 1945 roku w wyniku reorganizacji zespołu wraz z Hanną Rajkowską i Zbigniewem Lubasem oraz grupą zapaleńców powołał do życia Teatr Mały, którego został głównym reżyserem. W grudniu tego roku wyreżyserował Grube ryby Michała Bałuckiego, spektakl uważany za pierwsze profesjonalne przedstawienie w dziejach powojennej sceny szczecińskiej. Do października 1947 roku przygotował 12 premier. W niektórych przedstawieniach uczestniczył jako aktor.

W październiku 1947 roku został aktorem Teatru Polskiego (dawny Teatr Komedia Muzyczna), a po objęciu w 1948 roku dyrekcji przez Zbigniewa Sawana i upaństwowieniu placówki, aktorem Państwowego Teatru Polskiego. Po kolejnej reorganizacji szczecińskich scen został aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych. W kwietniu 1953 wyreżyserował Sprawę rodzinną Jerzego Lutowskiego, przedstawienie, którym pożegnał się ze szczecińską sceną i publicznością.

Pod koniec pobytu w Szczecinie wziął udział w słuchowisku Zaorany ugór (1953), zrealizowanym w lokalnej rozgłośni Polskiego Radia.

W latach 1953-1958 był aktorem Teatru Polskiego w Biel­sku Białej i w Cieszynie. W 1958 roku wyjechał do Zielonej Góry. Tam do 1960 roku grał w Teatrze Ziemi Lubuskiej. W sezonie 1960/1961 występował we wrocławskim Teatrze Rozmaitości.

Zmarł 10 września 1962 roku we Wrocławiu.

Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Grube ryby Michał Bałucki Jan Czabanowski reżyseria, obsada aktorska Onufry Ciaputkiewicz Teatr Mały 26 grudnia 1945
Kobieta, wino, dancing Stefan Kiedrzyński Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 21 stycznia 1946
Majster i czeladnik Józef Korzeniowski Hanna Rajkowska obsada aktorska Teatr Mały 21 lutego 1946
2+2=5? Śmiech to zdrowie (rewia) program składany Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 21 marca 1946
Walący się dom Maria Morozowicz-Szczepkowska Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 11 maja 1946
Gdzie diabeł nie może Roman Niewiarowicz Jan Czabanowski reżyseria, obsada aktorska Fortunat Karpik Teatr Mały 6 lipca 1946
Dwadzieścia dni kozy Maurice Hennequin, Pierre Veber Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 7 września 1946
Ich dwóch Roman Niewiarowicz Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 26 października 1946
Radcy pana radcy Michał Bałucki Jan Czabanowski reżyseria, obsada aktorska Piotr Dziszewski Teatr Mały 25 grudnia 1946
Tancerka Rosita (farsa) Franz Arnold, Ernest Bach Jan Czabanowski reżyseria, obsada aktorska Teatr Mały styczeń 1947
Produkcja pana Brandta Jan Rojewski Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 4 marca 1947
R.H. Inżynier Bruno Winawer Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały kwiecień 1947
Ciotka Karola Tomash Brandon Jan Czabanowski reżyseria Teatr Mały 19 czerwca 1947
Ożenek Mikołaj Gogol Franciszek Rychłowski obsada aktorska Żewakin Teatr Polski 8 listopada 1947
Głupi Jakub Tadeusz Rittner Franciszek Rychłowski obsada aktorska Doktor Teatr Polski 13 grudnia 1947
Krawiec w zamku Paul Armont, Leopold Marchand Artur Młodnicki obsada aktorska Markiz de la Hutteliere Teatr Polski 6 stycznia 1948
Przyjaciel nadejdzie wieczorem Jacques Companeez, Yvan Noe Henryk Lotar obsada aktorska Vulcain Teatr Polski 31 stycznia 1948
Widowisko Sartre`owskie Jean-Paul Sartre Henryk Lotar obsada aktorska James, agent policji Teatr Polski 5 maja 1948
Grube ryby Michał Bałucki Władysław Stoma obsada aktorska Onufry Ciaputkiewicz Teatr Polski 14 września 1948
Wiele hałasu o nic William Shakespeare Zbigniew Sawan obsada aktorska Leonato, gubernator Messyny Państwowy Teatr Polski 22 stycznia 1949
Jadzia wdowa Ryszard Ruszkowski Zbigniew Sawan obsada aktorska Mieczysław Państwowy Teatr Polski 18 kwietnia 1949
Bajka Michaił Swietłow Zbigniew Sawan obsada aktorska II chłop Państwowy Teatr Polski 27 października 1949
Niemcy Leon Kruczkowski Jan Perz obsada aktorska Schultz Państwowy Teatr Polski (scena Teatr Współczesny) 16 stycznia 1950
Obcy cień Konstanty Simonow Jan Perz obsada aktorska Fiedor Fiedorowicz Iwanow Państwowy Teatr Polski (scena Teatr Współczesny) 31 maja 1950
Rewizor Mikołaj Gogol Hugon Moryciński obsada aktorska Horodniczy Państwowy Teatr Polski (scena Teatr Współczesny) 7 listopada 1950
Śnieżek Walentina Lubimowa Tadeusz Żuchniewski obsada aktorska Policjant Państwowy Teatr Polski 2 grudnia 1950
Wesele Figara Pierre de Beaumarchais Edmund Kron obsada aktorska Bartolo Państwowy Teatr Polski 30 marca 1951
Maszeńka Aleksander Afinogenow Andrzej Uramowicz obsada aktorska Bazyli Iwanowicz Okajemow Państwowy Teatr Polski (scena Teatr Współczesny) 30 listopada 1951
Świerszcz za kominem Karol Dickens Aleksander Fogiel obsada aktorska Kaleb Plummer Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 21 marca 1952
Szkoła żon Molière Aleksander Fogiel obsada aktorska Arnolf Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 26 sierpnia 1952
Zwycięstwo Janusz Warmiński Aleksander Fogiel obsada aktorska Jan Pietrzak Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 lutego 1953
Sprawa rodzinna Jerzy Lutowski Jan Czabanowski reżyseria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 kwietnia 1953



Afisze teatralne



Nagrody i wyróżnienia

  • 1951 – wyróżnienie za rolę Kotery w Naszym życiu Piórkowskiego w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych


O Janie Czabanowskim

  • (...) Horodniczy, jakiego przedstawił nam Jan Czabanowski, nie był wprawdzie idealnym wcieleniem czynowniczej brudnej, przebiegłej chciwości i tchórzostwa, miał może zbyt wiele cech ludzkiej dobroduszności, ale mimo to dał dobrą kreację aktorską. (j), „Śnieżek”, „Dobry człowiek”, „Rewizor” - O ostatnich premierach w teatrach szczecińskich, „Kurier Koszaliński” z dn. 31 grudnia 1950 - 1 stycznia 1951, s. 8)


Bibliografia




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz