Karl Hasselbach

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karl Hasselbach
filolog, nauczyciel
brak zdjecia
Data urodzenia 22 września 1781
Miejsce urodzenia Anklam
Data śmierci 29 czerwca 1864
Miejsce śmierci Szczecin
Narodowość niemiecka

Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach (1781-1864). Niemiecki filolog i nauczyciel gimnazjalny.

Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach urodził się 22 września 1781 w Anklam, jako syn diakona w kościele św. Mikołaja w Szczecinie, a od 1799 superintendenta w Anklam - Wilhelma Christopha Hasselbacha. Uczęszczał do szkoły łacińskiej w Anklam, zaś od roku 1799 studiował teologię na Uniwersytecie w Halle. Po zakończeniu studiów teologicznych i filologicznych na uniwersytecie we Frankfurcie nad Odrą w roku 1802 objął posadę nauczyciela w Grauen Kloster w Berlinie. W rok później w Königl. Akademische Gymnasium w Szczecinie rozpoczął pracę jako Kollaborator. W nowo powstałym Königliches und Stadtgymnasium (Królewskie i Miejskie Gimnazjum) w roku 1805 pozostał jako trzeci nauczyciel z tytułem Subrector.

Hasselbach 7 stycznia 1828 objął stanowisko dyrektora po ustępującym Friedrichu Kochu. W okresie jego urzędowania, 15 października 1832 roku, nastąpiło poświęcenie nowego gmachu szkolnego. Nieprzerwanie poświęcał wszystkie swoje siły Königliches und Stadtgymnasium, aż do momentu ustąpienia ze stanowiska dyrektora w roku 1854. W sferze jego stałych zainteresowań znalazła się zwłaszcza bogata biblioteka gimnazjalna. Jego działalność urzędnicza przypadła na wielki rozkwit pruskich gimnazjów. Pod kierunkiem Hasselbacha pracowali: historyk i poeta Ludwig Giesebrecht, filolog Karl Ernst August Schmidt oraz Friedrich Ferdinand Georg Calo, który sam siebie określił „ostatnim romantykiem Szczecina”. Język łaciński, którym posługiwał się Hasselbach pozwolił zaliczyć go do elitarnego grona filologów swego czasu. Uchodził też za wrażliwego interpretatora łacińskich ód i satyrycznej poezji Horacego.

Hasselbach należał do członków założonego w roku 1824 Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde (Towarzystwo Historii Pomorza i Starożytności), ale pełnił funkcję doradczą, bez objęcia określonego stanowiska. Zrzekł się członkostwa, by ponownie do niego wstąpić w roku 1855. Hasselbach należał także do założonego w Szczecinie w listopadzie 1834 roku Kunstverein für Pommern.

Karl Hasselbach wspólnie z Johannem Gottfriedem Ludwigiem Kosegartenem opracował pierwszy tom "Codex Pomeraniae diplomaticus", który ukazał się w roku 1843. Z tą pracą związane są dwa artykuły, które ukazały się w "Baltische Studien", roczniku Gesselschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde: "Zu der sechshundertjährigen Jubelfeier der Bewidmung Stettins mit Magdeburgischen Rechte und andern Freiheiten einer deutschen Stadt durch Herzog Barnim I. am 3. April 1243" (1843) i "Die angebliche Urkunde des Pommerschen Herzogs Barnim I. vom Jahre 1250 in Dregers Cod. Pom. Diplom. tom I nro 216 und die damit in Verbindung stehenden Lehrsverhältnisse zwischen Pommern und der Mark Brandeburg" (1856).

Hasselbach Karl01.jpg

W pozostałych swoich pracach, które publikowane były zazwyczaj w programach Königliches und Stadtgymnasium, Hasselbach podejmował tematy z zakresu pedagogiki i filologii, jak również sięgał do historii szczecińskiego Pedagogium. W roku 1821 opublikował "Über Sell’s Geschichte des Herzogthums Pommern. Ein Sendschreiben an den Herrn Superintendenten Haken". Opierając się na aktach Fundacji Mariackiej opublikował w roku 1844 "Der Geschichte des ehemaligen hiesigen Pädagogium, nachherigen K. Gymnasium erste Abtheilung", a w roku 1852 "Das Jageteufelsche Collegium zu Stettin".

Karl Hasselbach w roku 1850 otrzymał tytuł doktor honoris causa Wydziału Teologicznego Uniwersytetu w Göttingen oraz został odznaczony Orderem Orła Czerwonego [Czerwonym Orderem Orła] 4 klasy. Był też członkiem Latanichen Gesselschaft w Jena, zaś w roku 1850 został przyjęty do Königl. Gesellschaft für Nordische Alterthumskunde w Kopenhadze.

Po przejściu w stan spoczynku w roku 1854 Hasselbach ostatnie dziesięć lat spędził w swoim domu w dzielnicy Bolinko w Szczecinie.

Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach zmarł 29 czerwca 1864 roku w Szczecinie.

Rodzina

Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach poślubił Charlotte Wellmann (zm. 1861).

Publikacje (wybór)

  • Ueber Erziehung. Ein Gespräch. Greifswald: Mauritius 1816.
  • Über den Philoktetes des Sophokles. Stralsund: Königl. Regierungs-Buchhandlg 1818.
Codex Pomeraniae Diplomaticus.jpg
  • Des heiligen Johannes Chrysostomus sechs Bücher vom Priesterthume. Verdeutscht von Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach. Stralsund: Königl. Regierungs-Buchhandlung 1820.
  • Über Sell’s Geschichte des Herzogthums Pommern. Ein Sendschreiben an den Herrn Superintendenten Haken. Stralsund: Königliche Regierungs-Buchhandlung 1821
  • Carmina juvenilia in Pomeraniae ad Christianam fidem conversae
  • Saecularia sacra septima XVII. Cal. Jul. celebranda. Edidit C. F. W. Hasselbach. Sedini : Formis Struckianis 1824.
  • De schola, quae Alexandriaein Aegypto floruit, catechetica, dualis fuerit, commentatus Est Car. Frid. Guil. Hasselbach, w: Zu der öffentlichen Redeübung, welche Montag den 16. October 1926 Nachmittags um 3 Uhr in dem Hörsaale des Gymnasium zu Stettin veranstaltet werden soll, ladet die Beschützer, Gönner und Freunde unserer Schulanstalt ehrerbietigst und ergebenst ein Dr. Friedrich Koch. Stettin: gedruckt bei Carl Wilhelm Struck [1826], s. 1-36.
  • De multimoda idololatria. Cujus Tertullianus ludimagistros et ceteros professores litterarum arguit. Oratio A. D. VII ID. Januar, w: Zu der öffentlichen Redeübung, welche Freitag den 26. September 1828 Nachmittags um 2 1/2 Uhr in dem Hörsaale des Gymnasium zu Stettin veranstaltet werden soll, ladet die Beschützer, Gönner und Freunde unserer Schulanstalt ehrerbietigst und ergebenst ein Dr. Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach. Stettin: gedruckt bei Carl Wilhelm Struck [1828], s. 1-36.
  • De ecclesia Tyria a Paulino episcopo exstructa Commentatio, w: Programm womit die feierliche Einweihung des neuen Lehrgebäudes des Stettinischen Königlichen und Stadt-Gymnasium. Stettin; gedruckt bei Franz Hessenland [1932], s. 1-38.
  • Codex Pomeraniae diplomaticus oder Sammlung der die Geschichte Pommerns und Rügens betr. Urkunden. Nach den Originalen Transsumenten und alten copien mit Anm., schriftproben und siegelzeichen. Bd. 1. Hrsg. von Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach, Johann Gottfried Ludwig Kosegarten. Greifswald: Koch 1843.
  • Zu der sechshundertjährigen Jubelfeier der Bewidmung Stettins mit Magdeburgischen Rechte und andern Freiheiten einer deutschen Stadt durch Herzog Barnim I. am 3. April 1243. Baltische Studien, AF 9, 1843, H. 2, s. 137-164.
  • Der Geschichte des ehemaligen hiesigen Pädagogium, nachherigen K. Gymnasium erste Abtheilung, womit zu der dreihundertjährigen Jubelfeier der Anstalt, welche am Montag den 10 Junius 1844 Vormittags um 10 Uhr in der Aula des Gymnasium statt finden wird ehrerbietigst und ergebenst ein Dr. Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach. Stettin: gedruckt bei H. G. Effenbart’s Erbinn (J. T. Bagmihl) [1844], s. 1-40.
  • Die Stellung der Schule zu Kirche und Staat. Ein Votum. Stettin: Druck und Verlag von H. G. Effenbart's Erbinn (J. T. Bagmihl) 1848.
  • Beitrag zur Geschichte des hiesigen Gymnasium von 1543 bis 1593. Erste Hälfte, w: Zu dem öffentlichen Redeacte und der Abiturienten-Entlassung, welche Freitag den 26. September 1851 Nachmittags um 2 ½ Uhr in dem Hörsaale des Gymnasium zu Stettin statt finden wird, ladet die Beschützer, Gönner und Freunde dieser schulanstalt ehrerbietigst und ergebenst ein Dr. Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach. Stettin: gedruckt bei H. G. Effenbart’s Erbinn [1851], s. 1-29.
  • Das Jageteufelsche Collegium zu Stettin, w: Zu dem öffentlichen Redeacte und der Abiturienten-Entlassung, welche Freitag den 1. October 1852 Nachmittags um 2 ½ Uhr in dem Hörsaale des Gymnasium zu Stettin statt finden werden, ladet die Beschützer, Gönner und Freunde dieser Lehranstalt ehrerbietigst und ergebenst ein. Stettin: Druck von J. T. Bagmihl, H. G. Effenbart’s Erbinn 1852, s. 1-40.
  • Die angebliche Urkunde des Pommerschen Herzogs Barnim I. vom Jahre 1250 in Dregers Cod. Pom. Diplom. tom I nro 216 und die damit in Verbindung stehenden Lehrsverhältnisse zwischen Pommern und der Mark Brandeburg. Baltische Studien. AF 16, 1856, H. 1, s. 178- 210; Erklärung. Baltische Studien. AF 16, H. 2, s. 226.

Bibliografia

  • Grewolls, Grete. Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach, w: Grete Grewolls, Wer war wer in Mecklenburg und Vorpommern. Das Personenlexikon. DVD-Edition mit E-Book im PDF- und EPUB-Format. Rostock: Hinstorff 2011, ISBN 978-3-356-01405-1 (dokument elektroniczny).
  • Haag. Karl Friedrich Wilhelm Hasselbach, w: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 10, Leipzig: Duncker & Humblot 1879, s. 761-762.
  • Wendt, Eckhard. Karl Hasselbach (Friedrich Wilhelm), w: Eckhard Wendt, Stettiner Lebensbilder. Köln [etc.]: Böhlau. 2004, s. 223-225, ISBN 3-412-9404-8.