Klucz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klucz
Klucz
Klucz
Nazwa niemiecka Klütz
Dzielnica Prawobrzeże

Klucz (niem. Klütz) - najbardziej na południe wysunięta część miasta. Dzieli się na dwie części, pierwsza to położona na brzegu doliny nad Regalicą (niem. Nieder-Klütz), druga położona jest na wzgórzach na skraju Puszczy Bukowej (niem. Ober-Klütz).

Historia

Prehistoria

Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie Klucza pochodzą z okresu neolitu. Odkryto tu wiele luźnych znalezisk wiązanych z kulturami ceramiki wstęgowej, pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej. Z okresu brązu pochodzą odnalezione tu siekierki oraz fragment głowni miecza z brązu. Z młodszej epoki brązu odkryto cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej datowane na IV okres epoki brązu, a także siekierkę z brązu, grot oszczepu oraz fragmenty ceramiki.

Średniowiecze

Dawna wieś Klucz znajdowała się przy ul. Rymarskiej (niem. Chausseestraße), w pasie Doliny Dolnej Odry. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1226 roku, następnie Klucz wymieniany jest w 1255 i w 1295 roku pod nazwą Clutz. W 1305 roku książę Otto I sprzedał wieś klasztorowi cystersów w Kołbaczu, w 1313 roku oficjalnie to potwierdził. W związku z własnością wsi, klasztor uzyskał też prawo do połowu ryb w Regalicy. Następnie wieś Klucz wymieniana jest w dokumencie z 19 marca 1307 roku, gdzie książę Otto I wytyczył granice posiadłości miasta Szczecina. Granica biegła od miasta wzdłuż Odry w kierunku Lubczyny, następnie wzdłuż brzegu jeziora Dąbie do rzeki Regalicy, dalej do wsi Podjuchy i Klucz, następnie do wsi Ustowo, i dalej na północ w kierunku Szczecina. Już od poł. XIV wieku Klucz stał się własnością rodziny Palen, lenników klasztoru. Potwierdzają to dokumenty z 1481 i 1482 roku. Po wymarciu tej rodziny ok. 1679 roku, wieś została połączona z dobrami okręgu Kołbacz.

Wiek XIX

W 1864 roku w Kluczu mieszkało 507 osób, które tworzyło 22 rodziny chłopskie, 5 zagrodniczych i 9 chałupników. W 1892 roku majątek w Kluczu, funkcjonujący jako nadleśnictwo, należał do Skarbu Państwa. Majątek liczył wówczas 302 ha położone w powiecie Randow oraz 2621 ha położone w powiecie gryfińskim (niem. Greifenhagen), w tym 7 ha zajmowały pola uprawne z ogrodami, 6 ha- łąki i 289 ha lasy. Nie prowadzono wówczas hodowli. Majątkiem zarządzał leśniczy Hoffmann. W 1925 roku stan ludności wzrósł do 753 osób, mieszkających w 117 domach. W 1939 roku Klucz, liczący 782 mieszkańców, stał się dzielnicą Szczecina.

II wojna światowa

W trakcie II wojny światowej wieś poniosła duże straty. 20 marca 1945 roku dzielnicę zajęła 47 Armia 1 Frontu Białoruskiego, wraz z 2 Łużycką Dywizją Artylerii Wojska Polskiego. W trakcie działań została zniszczona część budynków mieszkalnych, głównie na terenie starej wsi. Po 20 marca ze wzgórza Bombardierów w Kluczu 1 i 2 bateria 48 Pułku Artylerii Lekkiej 2 Łużyckiej Dywizji Artylerii Wojska Polskiego prowadziły ostrzał artyleryjski rejonu Mostu Długiego i Dworca Głównego w Szczecinie.

Po 1945

W latach 1945-1948 wieś należała do powiatu gryfińskiego, następnie w 1948 roku ponownie została włączona do Szczecina. W latach 50-tych XX w. przy ul. Rymarskiej zbudowano 6 nowych dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych.

Po 1989

W 1990 roku Klucz zamieszkiwało około 1500 osób. Klucz to jedna z najmniejszych dzielnic Szczecina, która wciąż posiada duże tereny rolne nadające się do zabudowy. Dawne powiązanie z Puszczą Bukową zostało częściowo przerwane poprzez budowę autostrady w latach 30-tych XX w. Nad Regalicą w Kluczu znajdują się duże tereny nadrzeczne, które wciąż czekają na zagospodarowanie.

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Marek Łuczak