Kołobrzeg

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołobrzeg
Nazwa niemiecka Kolberg
Powiat kołobrzeski
Gmina miejska Kołobrzeg
Prawa miejskie 1255
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 54.181124,15.582333

Plan miasta Kołobrzeg

Kołobrzeg (niem. Kolberg) - miasto w środkowej części wybrzeża zachodniopomorskiego, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, siedziba powiatu kołobrzeskiego. Kołobrzeg zajmuje 25,67 km2 i jest zamieszkiwany przez 45 tys. mieszkańców. To czwarty co do wielkości pod względem liczby ludności ośrodek miejski województwa i jedno z prężniej rozwijających się polskich miast wybrzeża Morza Bałtyckiego.

Geografia

Kołobrzeg położony jest na pograniczu dwóch makroregionów Pobrzeża Szczecińskiego i Pobrzeża Koszalińskiego. Wschodnia część miasta należy do Wybrzeża Słowińskiego, natomiast zachodni kraniec Kołobrzegu należy do Wybrzeża Trzebiatowskiego (do ujścia Parsęty).[1].

Położenie

Kołobrzeg jest miastem powiatowym położonym na Równinie Białogardzkiej, u ujścia rzeki Parsęty do Morza Bałtyckiego. Miasto zajmuje powierzchnię 2 567 ha, posiada bezpośredni dostęp do morza na długości 11 km[2].

Klimat

Kołobrzeg leży w obrębie klimatów bałtyckich. Klimat miasta kształtowany jest pod wpływem morza. Wyraźnie wyróżniają się dwa okresy: jesienno-zimowy od września do lutego, z przewagą wiatrów odlądowych i wiosenno-letni, w którym dominują wiatry. Średnia roczna temperatura wynosi około 8 °C i równa jest temperaturze średniorocznej Warszawy i Poznania. Cechą charakterystyczną jest występowanie małej liczby dni bardzo gorących i bardzo zimnych. Pod względem nasłonecznienia Kołobrzeg wykazuje pewne uprzywilejowanie w stosunku do innych miejscowości.

Obiekty fizjograficzne

Teren miasta i okolic został ukształtowany podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego (plejstocen). Rzeźbę krajobrazu tworzą: wybrzeże morskie, pas wydm nadmorskich, pas nizin nadmorskich, poziomy wysoczyznowe moreny dennej, doliny i pradoliny rzeczne. Zachodnia część miasta położona jest w obrębie płaskiej niziny aluwialnej Grzybowa zajętej przez torfowiska doliny Błotnicy. Jej powierzchnia układa się na wysokości 1,5 - 2 m n.p.m. Część obszaru obejmuje równinę jeziorną rozciągającą się od Kołobrzegu w kierunku Dźwirzyna. Nadmorski wał wydmowy z podcięciem klifowym osiąga wysokość wysokości 1-4 m,szerokość wału wydmowego zwiększa się w rejonie portu do 250 m, by ponownie zmniejszyć się na wschód od ujścia Parsęty.

Na wschód od doliny Parsęty płaski obszar miasta zajmują nasypy, a wzdłuż wybrzeża rozciąga się wąski wał wydmowy wznoszący się od 3 do 6 m n.p.m. Ujście Parsęty zabudowane jest obiektami portu towarowego, rybackiego i wojennego. Uregulowane koryto rzeki posiada szerokość 60-100 m, a jego głębokości wynoszą 5-8 m. Parsęta jako jedyna z rzek przymorza posiada niewielką deltę, której stożek sypany jest w morze, a na lądzie pozostaje pod pokrywą osadów eolicznych i nasypów. Na tym odcinku wykształciły się tarasy zalewowe i akumulacyjne. Taras zalewowy ciągnie się po obu stronach rzeki osiągając wysokość 2 m. Budują go mady, torfy i piaski rzeczne. Występują w jego obrębie niewielkie, wydłużone pagórki piaszczyste - naspy powodziowe. W końcowym odcinku biegu brzegi rzeki porastają pojedyncze drzewa. Przy moście kolejowym w Kołobrzegu kończą się śródlądowe wody Parsęty, a zaczynają wewnętrzne i terytorialne wody morskie. Dolina rzeki stanowi niezaprzeczalny walor krajobrazowy i przyrodniczy, który uzupełnia bogactwo historyczne miasta[3].

Przyroda

Kołobrzeg jako uzdrowisko posiada unikalne walory przyrodnicze; na terenie miasta występują naturalne ekosystemy bagienne, wodne oraz leśne, będące siedliskami cennych gatunków roślin i zwierząt. Trzy obszary miasta zostały objęte ochroną różnorodności biologicznej i umieszczone na liście NATURA 2000, są nimi:

  • obszar specjalnej ochrony ptaków „Zatoka Pomorska”[4],
  • obszar ochrony siedlisk „Dorzecze Parsęty”[5],
  • obszar ochrony siedlisk „Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski”[6].

Znaczna część miasta znajduje się w granicach specjalnej strefy ochronnej krajobrazu naturalnego obejmującej cały pas nadmorski z wydmami oraz większość parków miejskich tzw. Koszaliński Pas Nadmorski powołanej już w 1975 roku[7].

Na terenie miasta utworzony został także użytek ekologiczny Użytek ekologiczny Ekopark Wschodni wpisany do obszaru NATURA 2000. Są to tereny bagienno-leśne położone we wschodniej części Kołobrzegu z niecką słonawych torfowisk „Solne Bagno” oraz obszarem cennych gatunków roślin chronionych. Północną część parku stanowi wąska strefa brzegowa w postaci plaży oraz pasa wydm, porośniętego roślinnością piaskową. W pozostałej części użytku występują torfowiska i lasy liściaste z przewagą buka zwyczajnego i dębu; teren jest ważnym żerowiskiem na trasie wędrówek ptaków, stanowi również enklawę dla płazów bezogonowych.

Ciekawostkę przyrodniczą regionu stanowią występujące na solniskach halofity - wyspecjalizowane organizmy roślinne odporne na wysokie stężenia chlorków, zdolne przetrwać w takich warunkach i w dodatku preferujące tego typu siedliska. Solniska występują w Dolinie Stramniczki, na terenie Owczego Bagna]] oraz Solnego Bagna.

Cennymi przyrodniczo obiektami miasta są trzy parki wpisane do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków:

  • Park im. Stefana Żeromskiego (rozciąga się wzdłuż wybrzeża na przestrzeni ponad 2 km, zlokalizowany w ścisłej strefie uzdrowiskowej miasta),
  • Park im. Aleksandra Fredry – (park leśny położony wokół Amfiteatru o łącznej powierzchni 21 ha),
  • Park im. Jedności Narodowej (powstał na bazie dawnego cmentarza ewangelickiego. Na terenie parku zlokalizowane jest obecnie Lapidarium Niemieckie, łączna powierzchnia parku wynosi 6,93 ha),

oraz dwa parki nie wpisane do rejestru:

  • Park 18 marca
  • Park im. Jana Henryka Dąbrowskiego.

Na uwagę zasługuję także Plac im. płk. Anatola Przybylskiego (park ten wykształcił się po likwidacji fortyfikacji twierdzy kołobrzeskiej, jako niezabudowany kwartał ograniczony ulicami: Basztową, Katedralną, Ratuszową i Walki Młodych).

Parki miejskie wraz ze skwerami zajmują łącznie powierzchnię 120 ha i stanowią atrakcję turystyczną z uwagi na wiele cennych okazów drzew pomnikowych. Na terenie miasta występuje wiele gatunków roślin prawnie chronionych, w tym 28 podlegających ochronie całkowitej i 10 – ochronie częściowej. Stwierdzono również 116 gatunków roślin uważanych za rzadkie lub zagrożone oraz 982 gatunki roślin naczyniowych.

Ważnym czynnikiem równowagi środowiska przyrodniczego w obszarze miasta są lasy, które zajmują 155 ha, co stanowi 6% całej powierzchni. Są to w większości lasy liściaste z małą domieszką drzew iglastych, przeważnie sosny,na terenach obniżonych występują lasy bagienne i łęgowe, a w pasie nadmorskim dominuje drzewostan mieszany brzozowo-dębowy.

W Kołobrzegu wyznaczono 11 pomników przyrody w postaci pojedynczych drzew, grupy drzew i alei:
− Buk strzępolistny (w Parku 18 Marca),
− Kasztanowiec czerwonokwiatowy ( w Parku 18 Marca),
− Buk zwyczajny (w Parku 18 Marca),
− 2 lipy drobnolistne (na Bulwarze im. Marynarzy Polskich),
− Cypryśnik błotny ( w Parku im. S.Żeromskiego),
− Korkowiec amurski ( przy ul. Szpitalnej),
− Aleja 74 platanów klonolistnych ( przy ul. Łopuskiego),
− Grupa 7 buków zwyczajnych ( w Parku im. H.Dąbrowskiego),
− Cypryśnik błotny - 2 egz. ( w parku im. A.Fredry),
− Aleja grabowa - bindaż im. prof. R.Siweckiego ( pomiędzy ul. Towarową i Spacerową),
− Dąb szypułkowy - 4 szt ( w Podczelu oddz.6b Nadleśnictwa Gościno)[8].

Historia

Plan twierdzy w XVIII w (J. F. Waschen "Geschichte der Altstadt Colberg", Halle 1767.)

Kołobrzeg uznawany jest za jedno z najstarszych miast na Pomorzu Zachodnim. Osada z której wyrosło miasto istniała już w IX wieku, znajdowała się w okolicach dzisiejszego Budzistowa (ok. 4 km od morza) nad rzeką Parsętą. Głównym zajęciem ludności było rybołówstwo, rzemiosło oraz warzenie soli, a Parsęta służyła jako dogodna droga do morza i utrudniała wrogom dostęp do grodu od strony Bałtyku. Po zdobyciu Pomorza przez Polan, Bolesław Chrobry, podczas pamiętnego spotkania z cesarzem Ottonem III w roku 1000, ustanowił gród siedzibą biskupstwa. Zjazd Gnieźnieński był ważnym wydarzeniem religijnym i politycznym. Pierwszym oficjalnym przedstawicielem kościoła został, mianowany przez Ottona III, biskup Reinbern z Hochseegau koło Seeburga[9]. Biskupstwo upadło wraz z wyjazdem z Kołobrzegu Reinberna ok. roku 1013. Ponownie miasto zostało zajęte przez Boleslawa Krzywoustego w 1107 roku, a misję chrystianizacji mieszkańców powierzono biskupowi Bambergu - Ottonowi. W XIII wieku Kołobrzeg dostał się pod kuratelę biskupów kamieńskich, ponadto po śmierci Bolesława III Krzywoustego (1138) przeszedł pod zwierzchnictwo cesarza niemieckiego, a następnie króla Danii. W 1255 roku 23 maja władca Ziemi Kołobrzeskiej, książe Warcisław III i biskup kamieński Herman von Gleichen, podpisali dokument o nowej lokacji miasta na prawie lubeckim. Miasto, dzięki dogodnej dla handlu lokalizacji i warzelniom soli, szybko się rozwijało i bogaciło. Przynależność, od roku 1361 do bałtyckiej Hanzy oraz sprzedaż soli były dla miasta gwarantem stabilizacji i licznych przywilejów. Pierwszą wielką klęską dla miasta była wojna trzydziestoletnia.

W 1653 roku Kołobrzeg przejęli brandenburczycy, którzy przystąpili do rozbudowy fortyfikacji, nadając miastu znamiona twierdzy, z tym faktem wiąże się zastój w dalszym rozwoju miasta. Podczas kolejnej wojny - siedmioletniej, Kołobrzeg był trzykrotnie oblężony przez wojska szwedzkie i rosyjskie, ostatecznie w 1761 roku załoga skapitulowała, a miasto zdobyli Rosjanie. Kilka lat później ponownie wzmocniono fortyfikacje, zbudowano wówczas fort Ujście i redutę Morast. W historii Kołobrzegu mocno zapisała się walka o obronę miasta w 1807 roku podczas wojny francusko-pruskiej. Podczas tego oblężenia miasto, wielokrotnie bombardowane, uległo poważnym zniszczeniom. Zakończenie wojny przyniosło znaczące zmiany w sytuacji Niemiec; w ramach nowego podziału administracyjnego stolicą rejencji stal się Koszalin, Kołobrzeg otrzymał jedynie rangę siedziby władz powiatowych. Prawdziwy rozwój miasta nastąpił w latach trzydziestych XIX wieku i był związany z zastosowaniem solanki do kąpieli leczniczych i powstania pierwszego zakładu kąpielowego prowadzonego przez Gottlieba Keutela. Przyczyniły się do tego również budowa nowych szlaków komunikacyjnych, dróg bitych i linii kolejowej oraz zniesienie w roku 1872 statusu twierdzy. Usunięcie fortyfikacji i otwarcie miasta pozwoliły na jego rozbudowę w kierunku morza i powstanie dzielnicy uzdrowiskowej. W roku 1911 Międzynarodowy Kongres Lecznictwa Morskiego przyznał miastu rangę uzdrowiska I kategorii.

W czasie I wojny światowej Kołobrzeg wraz ze swoimi sanatoriami i domami wypoczynkowymi został zaadaptowany w wielki szpital wojskowy. Powojenne lata przyniosły kryzys gospodarczy, władze miejskie podjęły starania o pozyskanie zasobnych gości wprowadzając liczne atrakcje turystyczne i uzdrowiskowe. Doprowadziło to do osiągnięcia przez miasto statusu modnego kurortu. Po nastaniu faszyzmu w Niemczech, ograniczone zostały wszelkie prawa i swobody demokratyczne, zaczęły się prześladowania Żydów, spalono synagogę; w 1933 roku dużą liczbę głosów otrzymała tu NSDAP Adolfa Hitlera, który został honorowym obywatelem miasta. Po wybuchu II wojny, Kołobrzeg jako miasto peryferyjne wobec frontu, uważany był za miejsce bezpieczne, kierowano tu dzieci na wypoczynek i kontynuacje edukacji. Dopiero rok 1944, kiedy to na rozkaz Hitlera ogłoszono ponownie Kołobrzeg twierdzą, przyniósł poważne zmiany.

Pierwszy atak na twierdzę Armia Czerwona przypuściła 4 marca 1945 roku. Po 14 dniach walki, 18 marca 1945 Kołobrzeg został zdobyty przez I Armię Wojska Polskiego i wojska I Frontu Białoruskiego pod dowództwem marszałka Gieorgija Żukowa. Podczas działań wojennych, znanych także jako Bitwa o Kołobrzeg, miasto zostało zniszczone w 95%. W marcu 1945 roku odbyły się tu zaślubiny Polski z morzem. Aktu tego dokonał żołnierz – kapral Franciszek Niewidziajło.

W okresie powojennym miasto utrzymało status siedziby władz powiatowych. Odbudowę zniszczeń wojennych rozpoczęto w latach sześćdziesiątych. W 1967 roku Kołobrzeg otrzymał formalnie status uzdrowiska[10]. Kołobrzeg z czasów PRL-u kojarzony jest przede wszystkim z Festiwalem Piosenki Żołnierskiej, który odbywał się cyklicznie od 1968 roku do początku lat 90 XX wieku, kiedy został zawieszony.

Od 1999 roku miasto Kołobrzeg stanowi siedzibę powiatu w granicach województwa zachodniopomorskiego.

Nazwa miasta została zapisana w formie łacińskiego przymiotnika od "salsae Cholbergiensis" - solanka kołobrzeska już w X wieku, co stanowi rzadkość na Pomorzu. Była wzmiankowana w kilku ważnych źródłach historycznych jak Kronika Galla Anonima (Colberga); żywoty biskupa Ottona z Bambergu (Colbrege, Colubrega, Colobrega). Istnieje ok. 12 hipotez dotyczących jej etymologii, większość z nich wskazuje na związek nazwy miasta z solą, warzelnia soli, solanką. Nie pozostawia wątpliwości słowiański charakter nazwy miasta[11].

Samorząd

Miasto Kołobrzeg jest gminą miejską powiatu kołobrzeskiego. Realizuje zadania wynikające ze Statutu Miasta oraz ustawy o samorządzie gminnym. Gmina Miasto Kołobrzeg ma za zadanie zaspokajać zbiorowe potrzeby wspólnoty gminnej poprzez realizację zadań własnych, głównie z zakresu: porządku i bezpieczeństwa publicznego, infrastruktury społecznej, infrastruktury technicznej oraz ładu przestrzennego i ekologicznego. Bieżącymi sprawami miasta kieruje prezydent, który jest również zwierzchnikiem Urzędu Miejskiego (aktualnie funkcję tę pełni: Janusz Gromek). Organem stanowiącym prawo oraz kontrolującym działalność Prezydenta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych jest Rada Miejska (aktualny skład Rady Miejskiej Kołobrzegu). Organami wewnętrznymi rady są komisje Rady Miasta – organy o charakterze opiniodawczym i doradczym: − Komisja Rewizyjna, − Komisja ds. Budżetowo - Gospodarczych, − Komisja Oświaty, Kultury, Sportu i Spraw Społecznych, − Komisja Komunalna, − Komisja Prawa, Porządku Publicznego i Spraw Obywatelskich, − Komisja Uzdrowiskowa. W celu wykonywania zadań statutowych, Gmina Miasto Kołobrzeg posługuje się jednostkami pomocniczymi, organizacyjnymi, zawiera umowy oraz współdziała z innymi podmiotami. Jednostkami pomocniczymi są rady osiedli. Reprezentują one mieszkańców osiedla wobec organów administracyjnych oraz wszelkich podmiotów i instytucji działających na terenie miasta. Gmina realizuje zadania własne również za pomocą spółek miejskich,jednostek budżetowych, zakładów budżetowych oraz jednostek kultury. Na zewnątrz gmina realizuje swoje zadania dzięki przynależności do związków oraz stowarzyszeń. Przedstawicielem w większości stowarzyszeń i związków jest Prezydent Miasta lub Radni Rady Miasta[12].

Gospodarka i infrastruktura

Port morski

Kołobrzeg jest skomunikowany z resztą kraju poprzez sieć drogową oraz kolejową. W trakcie roku miasto połączone jest w ruchu dalekobieżnym z najważniejszymi polskimi ośrodkami miejskimi; możliwy jest również dostęp do Kołobrzegu od strony morskiej.

Najważniejszymi elementami gospodarki miasta są turystyka, gospodarka morska oraz budownictwo. Świadczy o tym profil największych przedsiębiorstw w mieście (Uzdrowisko Kołobrzeg S.A., Kombinat Budowlany, Polska Żegluga Bałtycka). Wskaźnik podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców jest ponad dwukrotnie wyższy niż średnia krajowa. Odnotowuje się wzrastający udział sektora prywatnego w ogóle podmiotów gospodarczych – wynosi on ponad 96%. W sektorze publicznym dominujący udział posiadają państwowe i samorządowe jednostki sektora finansów publicznych, natomiast w sektorze prywatnym dominują osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą związaną z sektorem usług materialnych. Podmioty gospodarcze prowadzą działalność przede wszystkim w obszarze handlu, hoteli i restauracji oraz obsłudze nieruchomości. Największą dynamiką przyrostu podmiotów cechuje się branża związana z obsługą nieruchomości, edukacyjna, hotelarska. Przyrost liczby podmiotów związanych z obsługą nieruchomości związany jest z dynamicznym rozwojem budownictwa mieszkaniowego,a przyrost podmiotów w branży hotelarskiej oraz gastronomicznej wynika z funkcji turystyczno-uzdrowiskowej miasta[13].

Kołobrzeg posiada trzy linie kolejowe, są to: dwie linie kolejowe jednotorowe, pierwszo-rzędne, zelektryfikowane tj. 402 - Kołobrzeg-Koszalin i 404 – Kołobrzeg-Szczecienk oraz drugorzędna, częściowo zelektryfikowana: Kołobrzeg-Goleniów. Długość linii kolejowych na terenie Kołobrzegu w 2008 roku wynosiła 10,660 km.

W mieście istnieje port morski obsługujący m.in. osobowy ruch graniczny. Z Kołobrzegu wypływają pasażerskie rejsy turystyczne na Bornholm.

Miasto stanowi węzeł komunikacyjny, w którym zbiegają się:
- droga krajowa nr 11 Kołobrzeg – Koszalin – Poznań]],
drogi wojewódzkie:
- nr 102 Kołobrzeg – Trzebiatów – Kamień Pomorski - Międzyzdroje,
- nr 162 Kołobrzeg – Świdwin,
- nr 163 Kołobrzeg – Białogard – Wałcz
oraz drogi powiatowe o długości około 20,5 km i drogi gminne o długości około 60 km[14].

Kultura

Regionalne Centrum Kultury w Kołobrzegu im. Zbigniewa Herberta jest samorządową instytucją kultury, której obszarem działania jest miasto Kołobrzeg. Regionalne Centrum Kultury prowadzi działalność kulturalną w zakresie tworzenia, upowszechniania i ochrony dóbr kultury narodowej oraz rozwijania i utrwalania zainteresowań kulturalnych mieszkańców Kołobrzegu. Jest koordynatorem amatorskiego ruchu artystycznego oraz form edukacji kulturalno-oświatowej. Działają tutaj grupy i zespoły o profilu muzycznym, teatralnym, recytatorskim, plastycznym, tanecznym. Wszystkie spotkania prowadzą wykwalifikowani instruktorzy. Prowadzona jest również działalność klubowa. W zajęciach uczestniczy ponad 450 osób w różnych grupach wiekowych. Regionalne Centrum Kultury organizuje koncerty, recitale, spektakle teatralne, spotkania autorskie, wystawy oraz konkursy i przeglądy o zasięgu miejskim, powiatowym, wojewódzkim, ogólnopolskim i międzynarodowym. Centrum Kultury prowadzi także działalność szkoleniową, wystawienniczą, wydawniczą i edytorską[15].

Galeria Sztuki Współczesnej istnieje w mieście od 1 lutego 1988 roku. Początkowo prowadzona była przez Adelę i Jerzego Ściesińskich, od dnia 1 stycznia 2002 roku dyrektorem galerii został Dariusz Kaleta. Obecnie (na podstawie Uchwały nr XXVI/376/08 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 27 listopada 2008 roku) funkcjonuje w ramach Regionalnego Centrum Kultury pod kierownictwem mgr sztuki Dariusz Kalety. W galerii dokonano już ponad 130 ekspozycji dzieł znamienitych polskich i zagranicznych twórców m.in. Władysława Hasiora, Zdzisława Beksińskiego, Marto Anto, Józefa Szajny, Antoniego Fałata. Przy współpracy z wieloma Biurami Wystaw Artystycznych w kraju odbywają się w Kołobrzegu liczne wystawy, jak Ogólnopolskie Biennale Pasteli, edycje Biennale Sztuki Sakralnej SACRUM. Galeria oprócz wystaw, wernisaży prowadzi również działalność edukacyjną, odbywają się tu lekcje dla dzieci i młodzieży. Galeria prowadzi również działalność wydawniczą: katalogi, ulotki, plakaty itp. Kolekcjonuje dzieła współczesnych artystów polskich oraz prowadzi sprzedaż dzieł sztuki współczesnej i rzemiosła artystycznego[16].

Miejska Biblioteka Publiczna im. Galla Anonima jest samorządową instytucją kultury, główną biblioteką miasta zapewniającą obsługę biblioteczną mieszkańcom i turystom. Jej główne zadania statutowe, to: rozwijanie i zaspokajanie potrzeb czytelniczych i informacyjnych oraz upowszechnianie wiedzy i nauki a także rozwój kultury lokalnej. Jest jednostką nadrzędną, która dba o sprawne funkcjonowanie sieci bibliotecznej i systemu informacyjnego na terenie miasta[17].

Muzeum Oręża Polskiego jest instytucją kultury podległą Starostwu Powiatowemu w Kołobrzegu. Istnieje od 9 maja 1963 roku. Zostało powołane w celu ochrony materialnego i duchowego dziedzictwa kulturowego związanego z historią i tradycją Wojska Polskiego, ziemi kołobrzeskiej oraz województwa zachodniopomorskiego. Muzeum gromadzi, przechowuje, konserwuje i udostępnia do celów badawczych i wystawienniczych eksponaty związane z historią, etnografią, archeologią i sztuką oraz tradycją wojskowości. Muzeum posiada kilka oddziałów:

  • Oddział Historii Miasta - prezentujący stacjonarnie dwie wystawy: "Dzieje Kołobrzegu" oraz "Zbiory metrologiczne". Uzupełnieniem stałych ekspozycji są wystawy czasowe związane z historią Kołobrzegu i regionu.
  • Okręt Muzeum ORP "FALA"
  • Wystawa "Dzieje oręża polskiego" prezentowana w obiekcie przy ul. Gierczak. Uzupełnieniem wystawy są samochody, samoloty, broń pancerna i artyleria eksponowane w sali techniki wojskowej i na wystawie plenerowej[18].

Amfiteatr znajduje się w Parku Nadmorskim, został zbudowany na ruinach Fortu Wilczego, fortyfikacji z 1807 roku. Urokliwe miejsce i dobra akustyka sprawiają, iż miejsce to cieszy się dużą popularnością nie tylko wśród mieszkańców. W latach 1968-1996 odbywały się tu Festiwale Piosenki Żołnierskiej. Od tej pory amfiteatr został gruntownie przebudowany i zmodernizowany. Także teraz odbywają się tu różne imprezy estradowe - muzyki pop, kabaretowe, operetkowe, folkowe. Obok amfiteatru znajduje się kompleks handlowo-rozrywkowy[19].

Działalność kulturalną na terenie miasta podejmują także inne podmioty oraz organizacje, jak:

  • Dyskusyjny Klub Filmowy – kino autorskie
  • Orkiestra Zdrojowa - grupa muzyków identyfikujących się z Kołobrzegiem, działających przy Regionalnym Stowarzyszeniu Turystyczno-Uzdrowiskowym,
  • Klub Latarnia Morska – koncerty dla młodzieży;
  • Festival Sunrise – największa impreza techno w Europie.
  • kluby i zespoły taneczne: ALGI, TIRLITONKI, VIGOR.
  • Klub Garnizonowy

oraz liczne stowarzyszenia: Stowarzyszenie Artystów – Grupa Kołobrzeg, Stowarzyszenie Kołobrzeskich Poetów, Stowarzyszenie WODNIKUS, Kołobrzeskie Stowarzyszenie Inteligencji Twórczej, Stowarzyszenie Katolicka Inicjatywa Kulturalna, Stowarzyszenie Poetów i Innych Twórców „AKCEPT”, Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów Zarząd Rejonowy w Kołobrzegu, Stowarzyszenie „Klub Pioniera Kołobrzegu”, Stowarzyszenie Taneczne AMBER[20].

Oświata

Na terenie Gminy Miasto Kołobrzeg funkcjonują szkoły na każdym poziomie kształcenia – od szkół podstawowych do uczelni wyższych. Do jednostek oświatowych zależnych od samorządu miejskiego należą na terenie Kołobrzegu: żłobek, przedszkola, szkoły podstawowe oraz gimnazja. W roku szkolnym 2008/2009 w Kołobrzegu funkcjonowało 9 przedszkoli, w tym 7 publicznych oraz 2 niepubliczne (dotowane przez miasto). Z czterdziestu oddziałów przedszkolnych sześć stanowiły oddziały integracyjne ( w Przedszkolu nr 1 oraz Przedszkolu nr 6). Na terenie miasta funkcjonują również 2 przedszkola niepubliczne. W mieście w roku szkolnym 2008/2009 funkcjonowało 7 szkół podstawowych, w tym 6 publicznych oraz 1 niepubliczna. W 2008 roku do wszystkich szkół podstawowych uczęszczało 2732 uczniów, z tego 99,63 stanowili uczniowie w szkołach publicznych. W mieście funkcjonuje szkoła z oddziałami integracyjnymi dla uczniów niepełnosprawnych – Szkoła Podstawowa Nr 5. W roku szkolnym 2008/2009 w mieście funkcjonowało pięć gimnazjów, w tym 4 publiczne oraz 1 niepubliczne. W 2008 roku do placówek gimnazjalnych uczęszczało 1634 uczniów, z tego 97,30 % do szkół publicznych[21]. Realizacja szkolnictwa ponadgimnazjalnego na terenie miasta należy do Starostwa Powiatowego. Starostwo sprawuje nadzór nad niżej wymienionymi jednostkami oświatowymi:

W Kołobrzegu działa Szkoła Muzyczna I-go stopnia. Szkoła Muzyczna została powołana Zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki Zarządzeniem nr 24 z dnia 5 czerwca 1991 roku. Szkoła naucza gry na 8 instrumentach: fortepianie, akordeonie, skrzypcach, wiolonczeli, kontrabasie, flecie i gitarze. Ponadto szkoła realizuje dydaktykę muzykowania zespołowego: zespół smyczkowy, zespół akordeonowy, zespół klarnetowy, zespół fletowy, zespół kontrabasowy. Łącznie w szkole kształci się od 120 do 130 uczniów.

Na terenie miasta działają filie lub oddziały zamiejscowe 5 uczelni wyższych:

  • Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi
  • Uniwersytet Szczeciński - oferujący studia na kierunku ekonomia i socjologia
  • Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej, Wydział Zamiejscowy w Kołobrzegu
  • Zachodniopomorska Szkoła Biznesu
  • Wyższa Szkoła Humanistyczno - Ekonomiczna[22]

Kościoły i związki wyznaniowe

Kościoły rzymsko-katolickie:

Zniszczone w 1945 roku lektorium z XV wieku z kolegiaty Mariackiej w Kołobrzegu

Kołobrzeg, ul. Mariacka 5, tel. (94) 352 61 50 www.bazylika.kolobrzeg.pl

Kołobrzeg, ul. Kasprowicza 7, tel. (94) 354 22 77

Kołobrzeg, ul. Św. Macieja 3/Mazowiecka 1, tel. (94) 357 24 86 www.parafiawojskowakolobrzeg.of.pl

Kołobrzeg, ul. Katedralna 38, tel. (94) 352 23 91

Kołobrzeg, ul. Mieszka I 5, tel. (94) 352 02 37 www.milosierdzie-kolobrzeg.neostrada.pl

Kołobrzeg, ul. Jedności Narodowej 68, tel. (94) 351 70 83 www.franciszkanie.kolobrzeg.eu

Kołobrzeg, ul. Portowa 20, tel. (94) 354 80 69 www.marcin.koszalin.opoka.org.pl

Kołobrzeg, ul. Św. Wojciecha 7, tel. (94) 351 05 15 www.wojciech.kolobrzeg.pl

Inne kościoły i związki wyznaniowe:

  • Cerkiew Greckokatolicka pw. Opieki Matki Bożej

Kołobrzeg, ul. Szpitalna, tel. (94) 352 28 81

  • Ewangeliczny Związek Braterski

Kołobrzeg, ul. Bzów 18, tel. (94) 351 79 49

  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego - Zbór "Przystań"

Kołobrzeg, ul. Bociania 4, tel. (94) 355 36 01 www.przystan.maranatha.pl

  • Kościół Chrystusowy

Kołobrzeg, ul. Jedności Narodowej 62, tel. (94) 352 83 01 www.kch.pl

  • Kościół Wolnych Chrześcijan

Kołobrzeg, ul. Sosnowa 37

  • Kościół Zielonoświątkowy - Zbór "Droga Życia"

Kołobrzeg, ul. Kujawska 4, tel. (94) 351 17 26 www.kzkolobrzeg.pl

  • Sala Królewska Świadków Jehowy

Kołobrzeg, ul. Szpitalna 4, tel. (94) 351 17 2[23]6

Sport

Sfera sportu i rekreacji w Kołobrzegu jest w wielu obszarach częścią oferty turystyczno-uzdrowiskowej, dlatego doceniając rolę kultury fizycznej, miasto Kołobrzeg propaguje, organizuje i współfinansuje różnego rodzaju imprezy sportowe o charakterze lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym, współpracując przy tym z wieloma organizacjami pozarządowymi, tj. klubami i stowarzyszeniami sportowymi działającymi na terenie Kołobrzegu.

Jednostką, której głównym zadaniem jest realizacja zadań miasta i własnych w zakresie kultury fizycznej, sportu i rekreacji, jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. MOSIR Kołobrzeg oferuje szeroką gamę usług dla grup sportowych, turystycznych, kuracyjnych jak i gości indywidualnych. Zajmuje się także organizacja obozów sportowych, konferencji, eventów, imprez sportowych jak również integracją środowisk sportowych z regionu, oraz promowaniem sportu i zdrowego trybu życia wśród lokalnej społeczności. MOSIR Kołobrzeg zarządza nowoczesnym kompleksem sportowym Milenium, które tworzą następujące obiekty:

Hala widowiskowo - sportowa Millenium
  • Hala widowiskowo - sportowa Millenium
  • Miejski Stadion Piłkarski
  • Aquapark
  • Hala Łucznicza
  • Tory łucznicze
  • Siłownia
  • Sala fitness
  • Sala taneczna
  • Korty tenisowe
  • Treningowe boisko piłkarskie
  • Euroboisko ze sztucznym oświetleniem
  • Mini boiska do piłki nożnej
  • Sala zapaśnicza
  • Lodowisko czynne od grudnia do lutego
  • Hala Rycerska
  • Strzelnica sportowa
  • Zespół boisk zewnętrznych
  • Orliki
  • Klub Bilardowy

Ponadto w mieście zlokalizowane są: sala sportowa przy ul. Wąskiej, stadion sportowy przy ul. Śliwińskiego, sala sportowa przy ul. Jedności Narodowej, Skate - Park, korty tenisowe oraz szkolne boiska sportowe.

W Kołobrzegu działają również aktywnie liczne stowarzyszenia i kluby sportowe:

  • ARK Charter
  • Gminny Klub Szachowy "Solny" w Zieleniewie
  • Jacht Klub Morski "Joseph Conrad"
  • Kołobrzeski Klub Szachowy „Gens”
  • Klub Jeździecki "Błysk"
  • Klub Jeździecki "Derby"
  • Klub Sportowy "NET-GOLF"
  • Klub Sportowy "Rugby Kotwica Kołobrzeg"
  • Klub Top-Team
  • Kołobrzeski Międzyszkolny Klub Lekkoatletyczny "Sztorm"
  • Kołobrzeski Młodzieżowy Klub Sportowy "Atlantic"
  • Kołobrzeski Szkolny Związek Sportowy
  • Kołobrzeskie Stowarzyszenie Amatorskiej Piłki Nożnej
  • Kołobrzeskie Stowarzyszenie Łuczników "Mewa"
  • Kołobrzeskie Stowarzyszenie Piłkarskie "Żaki 94"
  • Kołobrzeskie Towarzystwo Cyklistów
  • Kołobrzeskie Towarzystwo Tenisowe
  • Kołobrzeskie Towarzystwo Kultury Fizycznej Sportu i Rekreacji „Wybrzeże” 19. Krajowe Stowarzyszenie Olimpiady Specjalne Polska
  • Liga Morska i Rzeczna
  • Ludowy Klub Sportowy "Viking"
  • Miejski Klub Piłkarski "Kotwica"
  • Miejski Klub Pływacki DEPKA Kołobrzeg
  • Miejski Klub Sportowy "Kotwica"
  • Oddział PTTK w Kołobrzegu im.J.Frankowskiego
  • OPZW Salomo
  • Polski Związek Wędkarski, Koło Miejskie
  • Sekcja radość Olimpiady Specjalne Polska – SOSW „Okruszek”
  • Stowarzyszenie „BIEG ZAŚLUBIN Kołobrzeg”
  • Stowarzyszenie "Kolsport"
  • Stowarzyszenie Aktywnego Wypoczynku i Turystyki "DROMADER"
  • Stowarzyszenie Kołobrzeskiej Koszykówki Kobiet KOTWICA 2013
  • Stowarzyszenie Koszykówki Kołobrzeskiej "Kotwica Kołobrzeg"
  • Stowarzyszenie Przyjaciół Kołobrzegu
  • Stowarzyszenie Turystyki Rowerowej BICYKL
  • Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej , Ognisko "Jantar" w Kołobrzegu
  • Towarzystwo Rekreacji Ruchowej Kołobrzeskiego Klubu "Aikido"
  • Towarzystwo Tenisowe „Top Spin”[24]

Rada Miasta Kołobrzeg w drugim kwartale 2009 roku przyjęła i zatwierdziła Program Operacyjny Społeczeństwo Obywatelskie, Edukacja i Sport do roku 2013. Jego główne założenia podkreślają wagę promocji postaw prosportowych oraz potrzebę upowszechniania rożnych form kultury fizycznej wśród społeczności lokalnej[25].

Turystyka

Logo kolobrzeg.jpg

Kołobrzeg wyróżnia się, spośród innych miejscowości turystycznych, unikatowym połączeniem walorów naturalnych, uzdrowiskowych i kulturowych. Bogata historia miasta – prężny gród przy Parsęcie z VIII wieku, rozwój portu i kupiectwa, utworzenie biskupstwa w 1000 roku, udział w związku hanzeatyckim – a także późniejsze jego dzieje, czasy wojen i statusu twierdzy, odznaczają się niezwykle barwnymi akcentami. Od wczesnego średniowiecza mieszały się w Kołobrzegu wpływy: niemieckie, polskie, skandynawskie i rodzime, pomorskie. Historyczna wielokulturowość, dzięki staraniom mieszkańców i władz, jest ważnym elementem promocji miasta. Do najważniejszych funkcji Kołobrzegu należą turystyka i rekreacja. Podstawowymi walorami kurortu są wyjątkowy mikroklimat, morze, plaża, źródła solankowe, bogate złoża borowiny, wody mineralne oraz infrastruktura turystyczno-uzdrowiskowa. Atrakcją miasta są także parki, pomniki przyrody, duża liczba zieleni oraz zabytki. Miasto posiada bardzo dobrą bazę turystyczną – na rynku dominują zakłady uzdrowiskowe oraz ośrodki wczasowe, w których liczba miejsc noclegowych wzrasta dynamicznie. Kołobrzeg chętnie odwiedzają zarówno Polacy jak i obywatele Niemiec oraz mieszkańcy państw skandynawskich. Zakłada się, iż w ciągu najbliższych lat nie tylko zakłady uzdrowiskowe, będą stanowić atrakcje turystyczną lecz również wzrośnie znaczenie ośrodków oferujących usługi typu wellness oraz nastąpi rozwój turystki kulturowej[26].

Demografia

Kołobrzeg zamieszkuje obecnie ok. 45 000 mieszkańców. W ostatnim czasie zauważono spadek liczby ludności oraz dynamiczne zmiany w strukturze wieku ludności. Populację mieszkańców miasta dotknął proces starzenia się – współczynnik dynamiki demograficznej przybiera wartość właściwą dla struktury w stanie regresywnym. Zaobserwowano znaczny przyrost odsetka osób w górnych granicach wieku przy gwałtownym spadku liczby osób w populacji w dolnych granicach wieku. Zmiany te w niekorzystny sposób wpływają na wskaźniki obciążenia ekonomicznego ludności – liczba osób w wieku nieprodukcyjnym jest wyższa od liczby osób w wieku produkcyjnym. Cechą charakterystyczną populacji Kołobrzegu jest wysoki wskaźnik feminizacji. Obok niskiego przyrostu naturalnego, niekorzystnym zjawiskiem jest ujemne saldo migracji (większe w przypadku mężczyzn niż kobiet)[27].

Służba zdrowia

Opieka zdrowotna na terenie miasta jest świadczona przez dwa publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej, w tym Szpital Regionalny oraz 61 niepublicznych placówek podstawowej opieki zdrowotnej oraz lecznictwo uzdrowiskowe. Według danych z Raportu o stanie miasta Kołobrzeg, w 2011 roku zakłady opieki zdrowotnej obsługiwały 60201 pacjentów zdeklarowanych do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej[28]. Na terenie miasta funkcjonuje Filia Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego Szczecinie. Szpital Regionalny funkcjonujący w Kołobrzegu obejmuje swym zasięgiem cały powiat. Szpital posiada 18 oddziałów i 25 poradni specjalistycznych[29]. Ponadto w Kołobrzegu działa Międzynarodowe Centrum Dializ wyposażone w 14 stanowisk do hemodializy, kilka pracowni analityki medycznej, 24 apteki oraz Oddział Terenowy Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa.

Herb

Herb miasta Kołobrzeg

Miasto Kołobrzeg w swej długiej historii posługiwało się dwoma herbami. Pierwsze godło miasta podkreśla elementy symbolizujące władzę biskupią: na niebieskim tle tarczy herbowej wyobrażone były dwa skrzyżowane pastorały ponad falami morza, nad którymi wznosiła się infuła biskupia z dwoma rozgałęzionymi biało - czerwonymi lub żółtymi wstęgami. Kołobrzeg do 1534 r. (wprowadzenie religii protestanckiej przez Gryfitów) należało do domeny biskupów kamieńskich co zostało odzwierciedlone w herbie.

Drugi herb, wprowadzony w 1653 roku, ma pięciopolową tarczę. Pierwsze pole, rozdzielone linia środkową, przedstawia na czerwonym tle srebrne naczynie z solą, a obok dwa skrzyżowane haki kuchenne. Narzędzia przedstawione w górnej części herbu wskazują na rozwój średniowiecznego miasta oraz sztukę warzenia soli, a także sól jako symbol zamożności Kołobrzegu. Drugie pole przedstawia na srebrnym tle trzy czerwone wieże zamkowe ze spiczastymi szczytami stożkowymi, objaśniane także jako trzy baszty w obrębie blankowanych murów miejskich z otwartymi bramami. Mury z wieżami przedstawiają miasto jako twierdzę i port morski. Trzecie pole wyobraża dwa płynące białe łabędzie unoszące się na niebieskich falach. Łabędzie to symbol kołobrzeskich żeglarzy i kupców. Kolejne pole powtarza motyw poprzedniego herbu - dwa skrzyżowane pastorały z infułą biskupią[30].

Obecny herb stanowi połączenie obu herbów, którymi Kołobrzeg się posługiwał. I tak, tarcza typu hiszpańskiego dwudzielna w słup z lewej strony zawiera pierwszy, a z prawej strony drugi herb miasta. Dwa herby łączy dolna cześć, na której umieszczono morskie fale, po których płyną łabędzie i spośród których wschodzą pastorały.

Zabytki

Latarnia morska
Reduta Solna fot. G. W. Tężycki
Ratusz w Kołobrzegu

Zabytki znajdujące się w rejestrze zabytków wojewódzkiego konserwatora zabytków:

  • Śródmieście miasta[31].
  • Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[32]
  • Zespół klasztorny diakonis ewangelickich z 2. połowy XIX wieku (ul. Katedralna 35 / Rzeczna 7/9):
  • Zespół parków kołobrzeskich z XIX i XX wieku:
    • park im. Aleksandra Fredry, (ul. Fredry-Wschodnia / 4 Dywizji),
    • park nadmorski (zdrojowy) (ul. Rodziewiczówny / Aleja Nadmorska),
    • park (przy pomniku Zaślubin) (ul. Obrońców Westerplatte / Mickiewicza),
    • park im. Jedności Narodowej (ul. Arciszewskiego / Wiosenna),
    • park nadmorski (ul. Wiatraczna),
    • park im. Przybylskiego z 1920 roku (przy Baszcie Prochowej).
  • Pozostałości umocnień twierdzy kołobrzeskiej:
    • przyczółek (obok rowu drzewnego) przy ul. Solnej 2,
    • reduta Schilla (na Wyspie Solnej) z 1630 roku przebudowana w 2. ćwierćwieczu XIX wieku (d. ul. Findera),
    • przyczółek portowy,
    • latarnia morska z 1945 roku
  • Zespół fortów (w parku przymorskim) z 1807 roku:
    • Szaniec Kamienny, budowla kamienna,
    • Wilczy Szaniec (amfiteatr).
  • Baszta Lontowa obecnie Baszta Prochowa - siedziba PTTK (ul. Dubois),
  • Ratusz,
  • Kamienica Schliffenów,
  • Elewacja domu przy ul. Granicznej 4 z 1910 roku,
  • Pałac rodziny Brunszwickich (von Braunschweig) – pochodzący z przełomu XVIII/XIX. budynek w stylu empire o oryginalnej fasadzie; obecnie muzeum (ul. Armii Krajowej 10, wcześniej ul. Lenina 10?),
  • Elewator zbożowy południowy nr 6/1 z 1929 roku (ul. Portowa 41),
  • Elewator zbożowy północny nr 6/2 z 1929 roku (ul. Portowa 41),
  • Magazyn „Katownia” z XV wieku (ul. Ratuszowa 2, obecnie Restauracja "Domek Kata"),
  • Akademia Rycerska hala z końca XVIII, będąca niegdyś miejscem nauki fechtunku i jazdy konnej dla młodzieży szlacheckiej,
  • Elektrownia miejska (korpus ze skrzydłem) z 1905 roku (ul. Łopuskiego 26-28).

Pomniki, akcenty rzeźbiarskie, tablice pamiątkowe

Pomnik sanitariuszki

Przypisy

  1. Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 49.
  2. Lokalny Program Rewitalizacji Obszarów Powojskowych w Kołobrzegu na lata 2010-2015. Kołobrzeg 2010, s. 4.
  3. Dobracka Elżbieta. Geomorfologia i zarys budowy geologicznej. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Kołobrzegu. Kołobrzeg: Urząd Miasta Kołobrzegu, 2001. (Studium miasta, Załączniki do Uchwały Nr XLV/470/01 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 4 grudnia 2001 r).
  4. Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod obszaru PLB 990003.
  5. Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod obszaru PLH 320007.
  6. Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod PLH 320017.
  7. Uchwała Nr X/46/75 W.R.N. w Koszalinie z dnia 17.11.1975 r. w sprawie stref chronionych krajobrazu. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie" 1975, nr 9, poz. 49-50.
  8. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s. 45.
  9. Patan, Jerzy. Kołobrzeg i okolice : przewodnik. Wyd. 3 (dodr.). Kołobrzeg : "Patan-Press", 1999, s. 6. ISBN 83-905468-8-4
  10. Ellwart, Jarosław. Pomorze Środkowe Przewodnik Turystyczny. Wydaw. Region, Gdynia 2003, s. 112-114. ISBN 83-89178-08-7.
  11. Chludziński, Andrzej . Nazwy miejscowe powiatu kołobrzeskiego. Pruszcz Gdański : Wydawnictwo Jasne, 2011, s. 79-84. ISBN 978-83-61508-18-2
  12. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s. 6-7.
  13. Strategia Rozwoju Kołobrzegu do roku 2020. Kołobrzeg 2008, s.10.
  14. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s.20-21.
  15. Regionalne Centrum kultury w Kołobrzegu [online]. [Przeglądane 10 sierpnia 2013].
  16. Galeria Sztuki Współczesnej w Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 10 sierpnia 2013].
  17. Miejska Biblioteka Publiczna im. Galla Anonima w Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 11 sierpnia 2013]
  18. Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 11 sierpnia 2013]
  19. Śmigielski, Robert. Kołobrzeg : miasto - uzdrowisko : przewodnik. Kołobrzeg : "Plus", 2002, s. 88.ISBN 83-913863-4-1.
  20. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s. 83.
  21. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s. 57-70.
  22. Placówki oświatowe w Kołobrzegu Informator Miejski - Placówki oswiatowe [online]. [Przeglądany 10 sierpnia 2013].
  23. Kościoły i związki wyznaniowe w Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 13 sierpnia 2013].
  24. Źródło: Wydział Edukacji, Kultury i Sportu Urzędu Miasta Kołobrzeg.
  25. Program Operacyjny Społeczeństwo Obywatelskie, Edukacja i Sport do roku 2013 [online]. [Przeglądany 12 sierpnia 2013].
  26. Strategia Rozwoju Kołobrzegu do roku 2020. Kołobrzeg 2008, s.11.
  27. Strategia Rozwoju Kołobrzegu do roku 2020. Kołobrzeg 2008, s. 8.
  28. Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011, s. 36.
  29. Regionalny Szpital w Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 13 sierpnia 2013].
  30. Białecki, Tadeusz. Herby miast Pomorza Zachodniego. Wydawnictwo Polskie Pismo i Książka w Szczecinie, Szczecin 1991, s. 68. ISBN 83-85360-01-8.
  31. Wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. 10 w dniu 21 lipca 1953.
  32. Kubicki, Dominik. Gotyckie świątynie powiatów : koszalińskiego i kołobrzeskiego. Pelplin : Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", cop. 2001, s. 153. ISBN 83-88935-01-1.


Bibliografia

  • Białecki, Tadeusz. Herby miast Pomorza Zachodniego. Wydawnictwo Polskie Pismo i Książka w Szczecinie, Szczecin 1991. ISBN 83-85360-01-8.
  • Chludziński, Andrzej . Nazwy miejscowe powiatu kołobrzeskiego. Pruszcz Gdański : Wydawnictwo Jasne, 2011. ISBN 978-83-61508-18-2
  • Dobracka, Elżbieta. Geomorfologia i zarys budowy geologicznej. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Kołobrzegu. Kołobrzeg: Urząd Miasta Kołobrzegu, 2001. (Studium miasta, Załączniki do Uchwały Nr XLV/470/01 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 4 grudnia 2001 r).
  • Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod obszaru PLB 990003
  • Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod obszaru PLH 320007
  • Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 92/43/EWG, kod PLH 320017
  • Ellwart, Jarosław. Pomorze Środkowe Przewodnik Turystyczny. Wydaw. Region, Gdynia 2003. ISBN 83-89178-08-7.
  • Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
  • Kubicki, Dominik. Gotyckie świątynie powiatów: koszalińskiego i kołobrzeskiego. Pelplin: Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", cop. 2001. ISBN 83-88935-01-1.
  • Lokalny Program Rewitalizacji Obszarów Powojskowych w Kołobrzegu na lata 2010-2015. Kołobrzeg 2010.
  • Patan, Jerzy. Kołobrzeg i okolice : przewodnik. Wyd. 3 (dodr.). Kołobrzeg : "Patan-Press", 1999. ISBN 83-905468-8-4
  • Raport o stanie miasta Kołobrzeg w liczbach w latach 2009-2011. Kołobrzeg 2011.
  • Strategia Rozwoju Kołobrzegu do roku 2020. Kołobrzeg 2008.
  • Śmigielski, Robert. Kołobrzeg : miasto - uzdrowisko : przewodnik. Kołobrzeg : "Plus", 2002. ISBN 83-913863-4-1.
  • Uchwała Nr X/46/75 W.R.N. w Koszalinie z dnia 17.11.1975 r. w sprawie stref chronionych krajobrazu. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie" 1975, nr 9, poz. 49-50.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło