Ulica Korsarzy

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Korsarzy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ulica Korsarzy
Śródmieście
Ulica Korsarzy
Ulica Korsarzy
  Nazwa pełna Korsarzy
  Inne nazwy Podwale (1. poł. lat 60 XX w.)
  Nazwa niemiecka Große Ritterstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 110,6
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Ulica Korsarzy (niem. Große Ritterstraße), nazwa historyczna „Przy murze miejskim”, także „Ulica Wielka Rycerska”. Łączy obecną ulicę Farną z prostopadłą do niej ulicą Rycerską i umożliwia dojście do Zamku Książąt Pomorskich. Istniejąca po obu stronach ulicy zabudowa mieszkalna została całkowicie zniszczona podczas bombardowań alianckich w ciągu 2. wojnie światowej. W 1945 roku została nazwana ulicą Korsarzy, a w latach 60. XX wieku odbudowano tylko budynki od południowej strony (Korsarzy 2-32).

Historia ulicy

Zanim obecna ulica Korsarzy zyskała miano ulicy „Wielkiej Rycerskiej” (Große Ritterstraße), przez kilka stuleci była wąskim przejściem wzdłuż murów miejskich na wysokości zamku i kościoła św. Ottona i dalej w kierunku ulicy Farnej (Große Domstraße). Pierwsza znana nam wzmianka pochodząca z końca XIV wieku określa to przejście jako położone „po stronie murów /przyległych do kościoła/ Świętego Ottona” (penes murum apud S. Ottonem). Jeszcze na początku XVIII wieku przejście to określano nazwą „przy murze miejskim” (beym Stadt Maur). Stanowiła dojście do budynków stanowiących własność kościoła Mariackiego. Po zburzeniu murów miejskich w drugiej połowie XVIII w. powstała tu ulica o nazwie „Przy Fosie” (am Graben). Po zabudowaniu jej północnej strony pod koniec XVIII wieku określano ją mianem ulicy „Zamkowej” (Schloßstraße), a jej przedłużenie przy północnym skrzydle zamku nazwano „Na tyłach zamku” (Hinterm Schloß). Na początku XIX wieku położone przy niej budynki nosiły już adres ulicy „Wielkiej Rycerskiej” (Große Ritterstraße) dla odróżnienia od pobliskiej ulicy Kleine Ritterstraße.

Przy Murze Miejskim

Położenie ulicy ridderstrate i „bi der muren”, 1594
Przejście przy murze miejskim, 1706 b - przejście Przy Murze Miejskim, w - baszty łupinowa prostokątna zamknięta (tzw. Wiekhaus), S. Otten - Kościół zamkowy św. Ottona, J - Junckergasse, M - średniowieczna mennica książęca, R - Stajnia Zamkowa, P - Ulica Kuśnierska, D - Ulica Farna, Nr. 83 - książęca kancelaria krajowa, K - cmentarz przy kościele Mariackim, C - osiedle przy klasztorze cysterek (Klosterhof), G - fosa miejska

Wąskie przejście położone wzdłuż murów miejskich na wysokości zamku i kościoła św. Ottona i dalej w kierunku ulicy Farnej, początkowo określano nazwą „po stronie murów /przyległych do kościoła/ Świętego Ottona” (penes murum apud S. Ottonem, 1374), w odróżnieniu od kolejnego odcinka położonego na wysokości kościoła Mariackiego, nazywanego „po stronie murów przy /kościele/ Najświętszej Marii Panny” (apud beatam virginem penes murum, 1383). Z czasem to przejście określano nazwą „przy murach pomiędzy /kościołem/ św. Ottona a kościołem naszej Pani /tj. Mariackim/” (bi der muren tüschen S. Otten und unser vrowem kerken, 1401), lub po prostu „/przejściem/ przy murach"(bi der muren, 1586). Na początku XVIII wieku, do czasu zburzenia murów miejskich pojawiła się nazwa „/przejście/ przy murze miejskim"(beym Stadt Maur, 1706), jak odnotowano to na szkicu zamieszczonym w katastrze szwedzkim. [1] Przyległe do niej od strony południowej parcele od nr 91 do nr 93, będące własnością Fundacji Mariackiej, kataster szwedzki zalicza do obszaru ulicy Kuśnierskiej (Poeltzerstraß, 1706), podobnie jak wykaz właścicieli budynków umieszczony na planie miasta z 1721 roku (Peltzer Straß 482-485, 1721).

Ulica Przy Fosie

W latach 17561758 zasypano fosę miejską położoną przy Placu Parad i rozebrano mury miejskie przy uliczce przymurnej, prowadzącej do zamku od przejścia na teren cmentarza przy kościele św. Piotra i Pawła usytuowanego w ciągu ulicy Große Domstraße i określanego mianemn „Kamienna Grobla” (Stein Damm). Powstałą na miejscu uliczki przymurnej ulicę nazwano „Przy Fosie” (am Graben, 1777). Wspomniane wyżej zabudowania Fundacji Mariackiej zaliczano wówczas do pobliskiej ulicy Rycerskiej (Ritterstraße, 1777) lub do ulicy Farnej. [2]

Ulica Zamkowa

W 1767 roku cieśla Johann David Müller otrzymał koncesję na zagospodarowanie placu powstałego po zasypaniu fosy położonej wzdłuż domów Fundacji Mariackiej. Wytyczone na nim działki sprzedano w czerwcu 1794 roku pod zabudowę, określając je w dokumentach sprzedaży jako położone przy ulicy Schloßstraße, co wynika z pisma szczecińskiego sądu miejskiego do magistratu z 4 stycznia 1798 r. (Schloßstraße 1178-1180). [3]

Zmiany w numeracji budynków przy ulicy Große Ritterstraße w latach 1706-1945

Ulica Wielka Rycerska

Nazwę ulicy Große Ritterstraße znajdujemy na planie kpt. Nordta Plan de la Ville Stettin Anno MDCCXXI z 1721, wpisaną do legendy pod nr 3. Wydaje się jednak, że jest to późniejszy wpis, gdyż w dokumentach źródłowych spotykamy się z nią dopiero na przełomie XVIII/XIX wieku. [4] Jej przedłużenie oraz zabudowania (od nr 832 do nr 835), wzniesione na skraju skarpy zamkowej na resztkach muru miejskiego i wchodzące w skład zabudowy zamkowej, określano mianem uliczki Hinterm Schloß. Według ksiąg adresowych z tego okresu, budynek nr 832 był mieszkaniem kustosza zamku, natomiast nr 835 był określany jako „Königliche Gebäude”. Po 1829 roku nazwa „Hinterm Schloß” zanika i usytuowane na niej zabudowania zostały zaliczone do obszaru ulicy Große Ritterstraße. Stały tam do czasu ich rozbiórki w 1852 roku.

Przypisy

  1. Matrikelkarten der Landesaufnahme von Schwedisch-Pommern 1692-1709, Rep. 6a, Bd. 68, s. 307. (172/398).
  2. H.K.W. Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1876, Th. 2, Bd. 9, s. 1068-1070.
  3. H. K. W. Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin...op. cit., s. 1095–1096;
    Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 12431856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd 1.–2., Szczecin 1996, Reg. 453 – 455, s. 322 i n.
  4. Na planie z 1811 ulica nosiła już nazwę Große Ritterstraße, zob. plan miasta Grundriss der Stadt Stettin innerhalb den Festungswerken und deren neuen Bezirks – Eintheilung, or. 1811 r., I. C. D. Jost, Königl. Artillerie Leutnant (w zasobach Archiwum Państwowego w Szczecinie).

Galeria

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Berghaus H.K.W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1876, Th. 2, Bd. 9.
  • Landesarchiv Greifswald, Rep. 6a, Bde. 68-71 (Text- und Beschreibungsbände http://greif.uni-greifswald.de/geogreif/?p=4552&coll_id=71).
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243–1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd 1.–2., Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne




IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk