Krzysztof Chamiec

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzysztof Chamiec
aktor
brak zdjecia
Data urodzenia 2 lutego 1930
Miejsce urodzenia Andruga k. Włodzimierza Wołyńskiego
Data śmierci 11 października 2001
Miejsce śmierci Warszawa


Krzysztof Chamiec (1930-2001) – aktor, reżyser teatralny

Życiorys

Krzysztof Andrzej Chamiec urodził się 2 lutego 1930 roku w Andrudze k. Włodzimierza Wołyńskiego, w powiecie sarneńskim. Był synem ziemianina i hodowcy rolnego, Bronisława Jaxy-Chamca, i Jadwigi z domu Mierzejewskiej, pisarki. Po wojnie dwukrotnie na krótko aresztowany (przez Rosjan i SB) za przynależność jego rodziny do AK. Początkowo studiował ekonomię na lubelskim UMCS.

W marcu 1949 roku zadebiutował w lubelskiej Operetce. W 1951 roku przeniósł się do Szczecina, gdzie grał w Państwowym Teatrze Polskim. Od 1953 roku w Gnieźnie. W sezonach 1953/54, 1954/55 oraz 1955/56 występował w Teatrze im. W. Bogusławskiego w Kaliszu. Stworzył tu kilka bardzo interesujących kreacji, m.in. Jana w Żeglarzu J. Szaniawskiego w reżyserii Konrada Swinarskiego. W Kaliszu zadebiutował także jako asystent reżysera w Zwykłym człowieku L. Leonowa (prem. 9 września 1955). W 1954 roku zdał aktorski egzamin eksternistyczny w PWST w Krakowie. Od końca 1955 roku ponownie w Szczecinie, gdzie w Państwowych Teatrach Dramatycznych występował do 30 września 1957 roku. Później grał w krakowskich teatrach: Starym im H. Modrzejewskiej i J. Słowackiego (1957-1961). Potem występował w łódzkim Teatrze im. S. Jaracza (1961-1967).

Od 1967 roku związany z teatrami stołecznymi: Klasycznym, Ateneum, Polskim, Narodowym oraz z Centrum Sztuki Studio, w których stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. w Cyrano de Bergerac, Caliguli, Kordianie, Troilusie i Kresydzie, Mazepie, Wujaszku Wani, Księżyc świeci zabłakanym, Zbójcach. Dużo i chętnie występował w Teatrze Telewizji. Zagrał wysoko ocenione role, m.in. w Eryku IV, Henryku VI oraz w Cenie. Współpracował z Telewizja Polską. Grał w Teatrze Telewizji, m.in. ks. Robaka w Panu Tadeuszu w głośnej adaptacji Adama Hanuszkiewicza (Studio-63 1970) oraz w telewizyjnych teatrach Sensacji i „Kobra” (często obsadzany w rolach inspektorów policji). Współpracował także z Polskim Radiem. Był jednym z najlepszych aktorów w historii Teatru Polskiego Radia. Stworzył wiele wybitnych kreacji, m.in. Rhetta Butlera w Przeminęło z wiatrem Margaret Mitchell. W marcu 1958 roku nagrał dla Polskiego Radia Szczecin Listy do żony Jana Papugi. Ostatnią rolą nagraną dla Teatru Polskiego Radia była rola w Oksanie Włodzimierza Odojewskiego. Aktor grał ją, będąc już ciężko chorym.

Na ekranie filmowym zadebiutował w 1961 rolą Hrabiego w Komediantach Marii Kaniewskiej. Wystąpił w kilkudziesięciu pierwszo- i drugoplanowych rolach w polskich i zagranicznych (Czechosłowacja, NRD, ZSRR) filmach fabularnych, telewizyjnych oraz w serialach. Jego emploi – męski, wyniosły, pewny siebie – predestynowało go do grania ról mundurowych, zwłaszcza oficerów – m.in. kapitan gwardii w Marysi i Napoleonie Leonarda Buczkowskiego, podporucznik „Kruk” w Barwach walki, porucznik Kaczmarek w trylogii Kierunek Berlin, Ostatnie dni, Zwycięstwo Jerzego Passendorfera, sturmbahnführer Lothar w Stawce większej niż życie Janusza Morgensterna i Andrzeja Konica, hauptmann Krummel w Czterech pancernych i psie Konrada Nałęckiego, pułkownik w Urodzinach młodego warszawiaka Ewy i Czesława Petelskich. Grywał ludzi wykształconych – m.in. Piotr w Złocie Wojciecha Hasa, prokurator Deruga w Niedzieli sprawiedliwości Jerzego Passendorfera, dyrektor kombinatu w Walkowerze Jerzego Skolimowskiego, doktor Stanny w Weekendzie z dziewczyną Janusza Nasfetera). Wcielał się w dyplomatów, arystokratów, cudzoziemców – m.in. książę Schwanzenberg w Wielkiej miłości Balzaka Wojciecha Solarza, hrabia Anglik w Lalce Bera. Często odtwarzał postaci historyczne – m.in. rola tytułowa w Kazimierzu Wielkim Ewy i Czesława Petelskich, Ignacy Paderewski w Polonia Restituta Bohdana Poręby, generał Orlicz-Dreszer w Zamachu stanu Ryszarda Filipskiego, Feliks Dzierżyński w Krachu operacji „Terror" Anatolija Bobrowskiego. Wielką popularność przyniosły mu role Jana w Kamiennych tablicach Ewy i Czesława Petelskich oraz Dziada w telewizyjnym filmie Gwiezdny pył Andrzeja Kondratiuka. Swoich bohaterów obdarzał naturalną elegancją, ciepłem i urokiem osobistym. Był także aktorem dubbingowym.

Był działaczem SPATiF-ZASP (czł. Zarządu Oddz. Warszawskiego 1957-82). Został uhonorowany tytułem Zasłużonego Członka Związku Artystów Scen Polskich. W latach 1987-1988 członkiem Narodowej Rady Kultury.

Czterokrotnie żonaty, z aktorkami Aleksandrą Grzędzianką, Joanną Jędryką, Joanną Sobieską i z Laurą Łącz. Z tych związków miał czworo dzieci.

Był zapalonym podróżnikiem i miłośnikiem szybkiej jazdy samochodem, łowienia ryb oraz gry w tenisa. O swoim zawodzie mówił: Teatr jest dla aktora nie wysychającym źródłem emocji. Nawet jeśli chwilowo mam go dosyć, po pewnym czasie powraca jeszcze silniejsza fascynacja. Liczyłem, że w końcu się od niej uwolnię, ale nic z tego! Udaje mi się to tylko do momentu, póki nie wejdę do teatru.

Zmarł 11 października 2001 w Warszawie po długiej i ciężkiej chorobie. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Krężnicy Jarej k. Lublina.

Teatr (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Postać Teatr Data premiery
Statek Derbent Jurij Krymow zespołowa obsada aktorska Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny) 1 maja 1951
Rubikon Flora Bieńkowska Tadeusz Żuchniewski Płoszewicz Państwowy Teatr Polski 11 sierpnia 1951
Igraszki trafu i miłości Pierre de Marivaux Ewa Kołogórska Dorant Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna) 26 listopada 1955; Inauguracja działalności Sceny Kameralnej
Rozbójnik Karol Čapek Ludwik Benoit Rozbójnik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 czerwca 1956
Klub kawalerów Michał Bałucki Jan Maciejowski Motyliński Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 listopada 1956; Benefis z okazji 50-lecia pracy artystycznej Zofii Ordyńskiej
Zakochana Georges de Porto Riche Jan Maciejowski Pascal Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna) 26 grudnia 1956
Skowronek Jean Anouilh Ludwik Benoit Karol Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 25 maja 1957
Intryga i miłość Friedrich Schiller Jan Maciejowski Wurm Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 30 sierpnia 1957



Na scenie



Nagrody

  • 1963 – nagroda indywidualna za rolę Vala Xaviera w Orfeuszu w wężowej skórze ( Teatr im. Jaracza w Łodzi) na III Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1974 – nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za twórczość radiową i telewizyjną
  • 1981 – II nagroda w konkursie spektakli Teatru TV za rolę Gospodarza w Weselu na XXI Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1983 – Złoty Ekran za rolę w filmie telewizyjnym Gwiezdny pył
  • 1985 – nagroda ministra kultury i sztuki I stopnia za wybitne kreacje aktorskie w teatrze, filmie i w telewizji
  • 1985 – nagroda „Trybuny Ludu” za zaangażowaną działalność zawodową i społeczną w dziedzinie teatru
  • 1986 – nagroda I stopnia prezesa RSW Prasa, Książka, Ruch za wysoki poziom artystyczny oraz interesujące formy upowszechniania wiedzy o teatrze i filmie w klubach RSW
  • 1986 – nagroda prezydenta miasta st.Warszawy za wybitne realizacje dramatu polskiego na stołecznych scenach w sezonie 1985/86
  • 1986 – nagroda za rolę Władysława IV w sztuce Marii Dąbrowskiej Geniusz sierocy na XII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych
  • 1989 – tytuł Zasłużony Dla Kultury Narodowej



Odznaczenia

  • 1965 – Odznaka Honorowa m. Łodzi
  • 1976 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1984 – Krzyż Kawalerski OOP
  • 1985 – brązowy medal „Zasłużony dla Obronności Kraju” (za kreacje w filmach o tematyce wojskowej)
  • 1989 – srebrny medal „Zasłużony dla Obronności Kraju” (za kreacje w filmach o tematyce wojskowej)



O Krzysztofie Chamcu

  • (...) Delfin (Karol) grany jest przy pomocy finezyjnych środków aktorskich, precyzyjnie i błyskotliwie. Jednak cały wykwintny aktorski sztafaż mija się poniekąd z celem, wydaje się pozorem. Postać jest nienaturalna i nie bardzo prawdziwa. Odnosi się wrażenie, że Chamiec kultywuje z lubością swoje umiejętności, miast podporządkować je wyłącznie budowaniu prawdziwej sylwetki, granej przez siebie postaci. U tego utalentowanego aktora zarysowuje się niedobra maniera, która ledwo widoczna w poprzednich jego rolach, plastycznie ujawniła się obecnie. Tą manierą jest, być może nie w pełni zamierzona, nonszalancja. (Henryk Rozpędowski, Dlaczego „Skowronek” nie śpiewa?, „Ziemia i Morze” 1957 nr 21, s. 1 i 6)



Źródła

Bibliografia

  • Almanach sceny polskiej 1950/51, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1952
  • Almanach sceny polskiej 1955/56, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1957
  • Almanach sceny polskiej 1956/57, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1958
  • Agnieszka Budzińska, Rodzynki i migdały 2, Kraków 1991
  • Konrad Eberhardt, Album aktorów polskiego filmu i telewizji, Warszawa 1975
  • Encyklopedia kina (pod red. Tadeusza Lubelskiego), Kraków 2003
  • Kto jest kim w Polsce 1984, Interpress, Warszawa 1984
  • Kto jest kim w Polsce ed. II, Interpress, Warszawa 1989
  • Jerzy Jachowicz J, Bardziej cenić środek – rozmowa z Krzysztofem Chamcem w: Komedianci, rzecz o bojkocie (pod red. Andrzeja Romana), Warszawa 1990
  • Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska tom 3 (pod red. Danuty Wańki, autor hasła Andrzej Androchowicz), KTPN, Kalisz 2007

Inne



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz