Kurt Schwerdtfeger

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kurt Schwerdtfeger
artysta rzeźbiarz
brak zdjecia
Data urodzenia 20 czerwca 1897
Miejsce urodzenia Deutsch Puddiger (obecnie Podgórki)
Data śmierci 8 września 1966
Miejsce śmierci Hildesheim
Narodowość niemiecka


Kurt Schwerdtfeger (1897-1966) – artysta rzeźbiarz, pedagog

Życiorys

Kurt Schwerdtfeger urodził się 20 czerwca 1897 roku w Deutsch Puddiger (obecnie Podgórki) w rodzinie nauczyciela.

Podczas I wojny światowej wstąpił do wojska jako ochotnik. W latach 1919-1920 studiował filozofię i historię sztuki na uniwersytetach w Królewcu i w Jenie. W latach 1920-1924 naukę kontynuował w słynnej uczelni artystyczno-rzemieślniczej Bauhaus w Weimarze, gdzie pod kierunkiem Johannesa Ittena, Oskara Schlemmerma i Wasilija Kandinsky'ego swoje zainteresowania sztuką koncentrował na rzeźbie. Był jednym z artystów-pionierów, który przyczynił się do rozwoju ruchu Bauhaus. Z okresu weimarskiego pochodzi, uznawany do dziś za najważniejszą jego pracę, iluminowany projekt Gra odbić kolorowego światła (1922/1923), który prezentowany był na wielkiej wystawie Bauhausu w 1923 roku. Mimo spektakularnego sukcesu, artysta przez długie lata rywalizował z Ludwigiem Hirschfeld-Mackiem o przyznanie pierwszeństwa w wykorzystaniu gry kolorów i świateł.

Zniechęcony sporami, w 1925 roku przeniósł się do Szczecina, gdzie w Kunstgewerschule (Szkoła Rzemiosł Artystycznych) przy Grünhofer Markt (obecnie pl. Kilińskiego) otrzymał stanowisko profesora. W szkole prowadził klasę rzeźby. Do jego uczniów należeli m.in. przyszli wybitni rzeźbiarze Bernhardt Heiliger i Karheinz Goedtke.

Jedną z najpopularniejszych prac artysty była Rzeźba Łabędzi, zwana także Ptasią Studnią, ustawiona w południowej części Ogrodu Różanego. Kurt Schwerdtfeger wyrzeźbił ją według projektu architekta Gregora Rosenbauera dla Szczecińskiego Związku Ogrodników. Obecna rzeźba jest rekonstrukcją zniszczonej fontanny.

Tworzył także poza Szczecinem. Był autorem czterech płaskorzeźb zdobiących modernistyczny gmach Pommerscher Bank (Oddział Pomorskiego Banku SA w Szczecinie) wybudowany w Koszalinie w latach 1936-1938 przez Gregora Rosenbauera. Płaskorzeźby na frontowej kolumnie przedstawiają ludzi różnych zawodów – rybaków, chłopów, murarzy, robotników.

Pod koniec lat trzydziestych naziści uznali twórczość Kurta Schwerdtfegera za „sztukę zdegenerowaną”. W 1937 roku rzeźbiarz został odwołany ze stanowiska wykładowcy i zmuszony do opuszczenia Szczecina. Większość jego prac usunięto z muzeów bądź zniszczono.

Wraz z wybuchem wojny został wcielony do Wehrmachtu. Po jej zakończeniu zamieszkał w Alfeld (Leine) w Dolnej Saksonii, gdzie do śmierci wykładał pedagogikę sztuki w Wyższej Szkole Pedagogicznej (Pädagogischen Hochschule). W latach 1964-1966 wspólnie ze swoimi studentami przygotowywał do rekonstrukcji swoją najważniejszą pracę z okresu weimarskiego Grę odbić kolorowego światła. Odtworzenie w latach 60. autorskiego projektu Kurta Schwerdtfegera spowodowało, że po latach pozycję pioniera w dziedzinie wykorzystania gry kolorów i światła przyznano właśnie jemu. Uważa się też, że projekt artysty dał początek współczesnym multimediom.

W jego twórczości dominowały sceny figuralne, akty, portrety i sylwetki zwierząt. Najczęściej rzeźbił w kamieniu i w brązie. Używał także gliny i betonu (np. warszewski Słoń). Jego prace wystawiane były przed wojną m.in. w Szczecinie (Landesmuseum) i w Berlinie (Berliner Secession), a po wojnie w Nowym Jorku (Metropolitan Museum) oraz w Paryżu (Centre Pompidou). Część wolno stojących rzeźb znajduje się m.in. w Alfeld, Hameln, Hildesheim, Bad Münder, Northeim, Peine. W 1953 roku artysta opublikował książkę Bildende Kunst und Schule, którą kilkukrotnie wznawiano.

Był członkiem Niemieckiego Związku Twórców do jego rozwiązania w 1933 roku. W 1955 roku został przyjęty w poczet członków Niemieckiego Stowarzyszenia Artystów.

Jego syn Stefan (ur. 1928 w Szczecinie) jest architektem, rzeźbiarzem i malarzem.

Zmarł 8 września 1966 w Hildesheim.

Twórczość artystyczna (Szczecin)

  • 1925Dziewczyna z warkoczem (niezachowana)
  • lata 30.Płaskorzeźba Oracza na nagrobku rodziny Randolf na Cmentarzu Centralnym
  • 1934Fontanna Słonia przy ul. Szczecińskiej na Warszewie
  • 1935 – Rzeźby Łabędzi (także Ptasia Studnia) w Ogrodzie Różanym (rekonstrukcja)
  • ok. 1936 – dekoracja portalu budynku Gimnazjum nr 1 przy ul. Reymonta 23
  • - płaskorzeźba Święty Jerzy zabijający smoka nad wejściem do gmachu Prokuratury Okręgowej w Szczecinie przy ulicy Stoisława 6


Płaskorzeźba Oracza na Cmentarzu Centralnym

Fontanna Słonia na Warszewie

Ptasia Studnia na Różance



Dekoracje budynków (stan obecny)



Publikacje

  • 1953Bildende Kunst und Schule, Schroedel-Verlag, Hannover


Bibliografia

  • Andrzej Kraśnicki jr, Szczecin w szczególe, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2008




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz