Leonard Spychalski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leonard Spychalski
lekarz
brak zdjecia
Data urodzenia 5 września 1926
Miejsce urodzenia Harbin
Data śmierci 15 maja 2015
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie

kw. 4B, rz. 1, nr grobu 26

Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska


Leonard Spychalski (1926-2015), dr medycyny, lekarz pediatra, pulmonolog, dyrektor Samodzielnego Wojewódzkiego Zakładu Gruźlicy i Chorób Płuc w Szczecinie, Szpitala Choroby Płuc i Gruźlicy w Szczecinie, prezes Klubu Harbińczyków w Szczecinie

Życiorys

Okres mandżurski

Urodził się jako trzecie dziecko pracownika Kolei Wschodniochińskiej, Stanisława Spychalskiego i Teodory z domu Bogomazow, która wraz z rodzicami dotarła do Harbina z Baku. Jego ojciec, Stanisław Spychalski, pochodzący ze wsi Bielawa w ówczesnej guberni płockiej w zaborze rosyjskim został w 1912 roku wcielony do armii carskiej. Otrzymał przydział do Zaamurskiego Okręgu Straży Granicznej. Po demobilizacji zamieszkał w Harbinie, gdzie podjął pracę na kolei. Ożenił się z Rosjanką, która wyraziła zgodę na katolickie wychowanie dzieci.

W klasie gimnazjalnej. Pierwszy od prawej L. Spychalski, z kolegami i nauczycielem Czesławem Bobolewskim, około 1936-1937 r.

Małżeństwu urodziła się trójka dzieci: najstarszy Edward (1919–1981), Wiktoria (ur.1922-), Leonard (1926-2015). Rodzina do 1932 roku, kiedy to ojciec odszedł na emeryturę, mieszkała na stacji Jao-myń, około 100 km od Harbina. Za otrzymaną odprawę emerytalną ojciec zakupił dom z dużym ogrodem na przedmieściu Harbina w dzielnicy Gondatiewka, gdzie Leonard, (zdrobniale: Lodzik) spędził dzieciństwo i wczesną młodość - aż do wyjazdu do Polski w 1949 r.

Gimnazjum Polskie im. H. Sienkiewicza w Harbinie, (L. Spychalski przy fladze)

W 1934 roku Leonard rozpoczął naukę w szkole powszechnej im. W. Łazowskiego przy „Gospodzie Polskiej” (siedzibie Stowarzyszenia Polaków w Mandżurii „Gospoda Polska”), a następnie uczęszczał do polskiego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Harbinie. Brał udział w zawodach sportowych. Po maturze w 1945 r. podjął studia na Wydziale Elektryczno-Mechanicznym Politechniki Harbińskiej, z których wkrótce został usunięty, gdyż po zajęciu Mandżurii przez Rosję sowiecką, na uczelni mogli studiować jedynie Chińczycy i Rosjanie. W 1948 r. ukończył trzyletnie Technikum Akuszersko-Felczerskie Czerwonego Krzyża i Półksiężyca, przez jakiś czas pracował poza Harbinem, po czym podjął pracę w centralnym ambulatorium, a następnie na oddziale skórno-wenerycznym szpitala w Harbinie.

Leonard Spychalski, lata 40. XX w.

Okres szczeciński

Dr Maria Spychalska, stomatolog

W 1949 r. wraz z rodziną wyjechał do Polski w ramach repatriacji, pełniąc w pociągu rolę medycznego opiekuna dla grupy kilkuset rodaków. Po przyjeździe do Polski, zamieszkał w Szczecinie. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Lekarskiej (ówczesna nazwa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego) w Szczecinie. W 1954 r. zawarł związek małżeński z Marią Zientarą, absolwentką stomatologii, asystentką Akademii Lekarskiej w Szczecinie. Synowie: Grzegorz (1960-2016) profesor nauk ekonomicznych, Wojciech (ur. 1955).

Od lewej: Wojciech, Maria, Leonard i Grzegorz Spychalscy, 2014

Dr Leonard Spychalski zmarł 15 maja 2015 roku. Pogrzeb odbył się 22 maja na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.

Działalność zawodowa

Po uzyskaniu dyplomu lekarskiego w 1954 r. podjął specjalizację z zakresu pediatrii w Klinice Pediatrycznej Państwowego Szpitala nr 1 w Szczecinie pod kierunkiem prof. Julii Starkiewiczowej, uzyskując pierwszy stopień specjalizacji z pediatrii, a następnie został w ramach nakazu pracy zatrudniony w Szpitalu Powiatowym w Dębnie Lubuskim, gdzie prowadził oddziały: dziecięcy, noworodków i zakaźny.

Podczas kontraktu w Nigerii, 1990

Po powrocie do Szczecina w 1959 r. rozpoczął pracę w Dziale Szczepień BCG Poradni Przeciwgruźliczej, przy czym raz w tygodniu dojeżdżał do Poradni Przeciwgruźliczej w Dębnie. Ukończył drugą specjalizację z zakresu gruźlicy dziecięcej. Kolejne specjalizacje to: pulmonologia dorosłych, radiologia i medycyna społeczna. Łącznie ukończył pięć specjalizacji medycznych.

W 1959 roku rozpoczął pracę w Wojewódzkim Zespole Gruźlicy i Chorób Płuc, a od 1964 r. pełnił funkcję jego Dyrektora. Kierując szpitalem, jednocześnie pełnił funkcję ordynatora Oddziału Dziecięcego. W szpitalu z jego inicjatywy zorganizowana została dzienna opieka nad osobami chorymi na astmę, a szczególnie nad chorymi dziećmi, a także nad osobami z nowotworami płuc. Dzięki wprowadzonym przez niego rozwiązaniom oraz systematycznym badaniom przesiewowym zmalała liczba osób z gruźlicą.

W 1966 r. na podstawie pracy pt. "Obraz histomorfologiczny testu BCG u świnek morskich" uzyskał tytuł naukowy doktora nauk medycznych. W r. 1982 pojechał na dwuletni kontrakt do Tripolisu (Libia), gdzie pracował na oddziale dziecięcym szpitala. Kolejny dwuletni kontrakt spędził w Nigerii. Prowadził tam liczący 120 łóżek oddział gruźlicy i chorób płuc dla dorosłych i dla dzieci w Sacred Heart Hospital w Abeckute. Po powrocie pełnił dalej funkcję Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w Szczecinie aż do przejścia na emeryturę w 1992 roku.

Interesował się znaczeniem akupunktury w praktyce lekarskiej. W 1987 r. był uczestnikiem Pierwszego Światowego Kongresu Akupunktury w Pekinie. Uruchomił w Zespole Gruźlicy i Chorób Płuc w Szczecinie Poradnię Akupunktury, która działała aż do odejścia L.S. na emeryturę. Znał język rosyjski, angielski, japoński i chiński.

Nigeria, 1990 r.

Działalność sportowa

Podczas zawodów sportowych Polska - NRD, 1952

W Harbinie już w latach nauki w polskim Gimnazjum im. H.Sienkiewicza przejawiał dużą aktywność sportową, zwłaszcza podczas obozów polskiej młodzieży w Aszyche, później należał do klubu sportowego „Polonia”. Oprócz piłki nożnej i gry w hokeja uprawiał lekkoatletykę. Zdobywał laury w skokach w dal, wzwyż, w trójskoku. W 1946 r. w mistrzostwach Harbina zdobył I miejsce w skoku wzwyż.

Zawody sportowe, Lubljana 2008

W Szczecinie był zawodnikiem Klubu Sportowego „Budowlani” (1949-1951), a potem związał się z Akademickim Związkiem Sportowym (AZS) Szczecin (1952-1955). Reprezentował Polskę w meczu międzypaństwowym z NRD, zdobywając II miejsce w skoku wzwyż. W 1951 r. w Halowych Mistrzostwach Polski w Przemyślu zdobył drugie miejsce w skoku wzwyż. Był wicemistrzem Polski w skoku wzwyż podczas 27. Mistrzostw Polski w Lekkiej Atletyce w 1950 r. Rekord życiowy: skok wzwyż – 186 cm. Zamiłowanie do sportu przekazał swoim synom. W wieku 75 lat wrócił do sportu za namową starszego syna, uczestnicząc w Mistrzostwach Polski Weteranów Lekkiej Atletyki. Brał udział w Mistrzostwach Europy Weteranów w Chorwacji, Włoszech, Danii. W 3. Mistrzostwach Polski Lekarzy w Lekkiej Atletyce (Radom, 5-6.07.2014 r.) zdobył brązowy medal w trójskoku. Podczas Mistrzostw Europy Weteranów w Chorwacji w 2014 r. zdobył srebrny medal w skoku wzwyż. Podczas 24. Halowych Mistrzostw Polski Weteranów w Toruniu w dniu 28 lutego 2015 r. zdobył dwa złote medale, ustanawiając halowe rekordy Polski w trójskoku i skoku w dal w kategorii mężczyzn powyżej 85 lat. W rzucie kulą zdobył srebrny medal.

Działalność społeczna

Podczas konferencji w Książnicy Pomorskiej, 2008

Całe życie kochał swoje rodzinne miasto Harbin. Gdy w 1956 r. przy Zarządzie Głównym Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Chińskiej powstał Klub Harbińczyków, zaangażował się w jego działalność. Po wygaśnięciu aktywności ogólnopolskiego Klubu stworzył w 1988 roku odrębny regionalny Klub Harbińczyków w Szczecinie, obejmując funkcję jego prezesa, którą pełnił do ostatnich chwil swego życia. Klub organizował kilka razy w roku spotkania. Zawsze uczestniczyło w nich kilkadziesiąt osób ze Szczecina oraz innych miast Polski. Każde spotkanie rozpoczynało wystąpienie Prezesa, przypominające życie w Harbinie. Klub miał swój hymn, którego słowa ułożył Wacław Gołko, członek Klubu, kolega z teatru amatorskiego w Harbinie.

Decyzją zarządu Klubu Harbińczyków archiwalia polskich rodzin z Mandżurii, gromadzone przez lata przez inż. Jerzego Czajewskiego, wiceprezesa Klubu zostały przekazane w darze do zbiorów Książnicy Pomorskiej w dniu 10 grudnia 2004 r. W celu wprowadzenia do obiegu naukowego zgromadzonych harbińskich archiwaliów Klub pod jego kierownictwem współorganizował wraz z Książnicą Pomorską i Uniwersytetem Szczecińskim konferencje naukowe i popularnonaukowe, m.in. „Polskie ślady na Dalekim Wschodzie. Polacy w Harbinie” (2008, publikacja 2008) i „Konstanty Symonolewicz – orientalista, dyplomata, opiekun Polonii Mandżurskiej” (2010, publikacja 2012).

Dzięki aktywności prezesa Klubu, L.S. oraz wiceprezesów: Jerzego Czajewskiego, Władysława Zienkowicza (23.05.1929–21.12.2011), a od 2012 – Romualda Oziewicza we współpracy z Książnicą Pomorską zorganizowano wiele wystaw oraz spotkań naukowych i popularnonaukowych.

Niestrudzenie kontynuował zabiegi (nie tylko w kraju, ale i zagranicą) o pozyskanie do zbiorów Książnicy kolejnych cennych materiałów (archiwaliów, wspomnień, książek), dokumentujących polski udział w budowie Kolei Wschodniochińskiej i wieloletnie starania o zachowanie polskiej tożsamości narodowej w wielokulturowej społeczności Mandżurii.

Dzięki jego zabiegom w 2013 r. rondo u zbiegu ulic Bogumiły i Spółdzielczej w Szczecinie otrzymało nazwę: Rondo Polonii Mandżurskiej. 6 marca 2015 r. także z inicjatywy L.S. po uzyskaniu zgody Architekta Miasta odsłonięto na Rondzie pamiątkową tablicę w jęz. polskim i angielskim (wykonaną za pozyskane przez L.S. datki od wielu polskich harbińczyków mieszkających w kraju i zagranicą).

L.S. pozostawił w zbiorach rękopisów Książnicy Pomorskiej fragmenty spisanych wspomnień (m.in. „Podróż sentymentalna do Harbina. W-wa-Pekin-Harbin”, sygn. Inw. Akc.3453), a także nagraną wypowiedź w Zachodniopomorskiej Bibliotece Cyfrowej Pomerania.pl

Z chórem "Hejnał" w Puli (Chorwacja)

Kolejną jego pasją była muzyka. Uzdolniony muzycznie jeszcze w Harbinie nauczył się gry na wielu instrumentach, udzielał się w uczniowskiej orkiestrze, kierowanej przez Piotra Wojciechowskiego, był członkiem chóru przy polskim kościele pw. św. Stanisława, występował też na scenie polskiego amatorskiego teatru, prowadzonego przez Stowarzyszenie „Gospoda Polska”. Wówczas też wraz z polskimi kolegami (Jerzy Umiński, Bronisław Banderski, Andrzej Burzyński, Józef Rzewuski) utworzył jazzowy zespół muzyczny, który dawał koncerty muzyczne. Sam grywał również zarobkowo na weselach i pogrzebach oraz w lokalach rozrywkowych. W Szczecinie w czasie studiów utworzył zespół muzyczny, z którym grywał podczas uroczystości uczelnianych, zabaw studenckich. Po przejściu na emeryturę śpiewał w chórach: Rapsodia i Hejnał. Brał udział w koncertach chórów w kraju i zagranicą: we Włoszech, Hiszpanii, Niemczech i Szwajcarii. Swoje kwalifikacje podnosił podczas specjalistycznych seminariów dla śpiewaków.

Ordery i odznaczenia

  • Gryf Pomorski (1965),
  • Honorowa Odznaka PCK (1969),
  • Odznaka za wzorową pracę w służbie zdrowia (1971),
  • Medal 30-Lecia Polski Ludowej (1974),
  • Złoty Krzyż Zasługi (1974),
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (198?),
  • Medal 40-Lecia Polski Ludowej (1984),
  • Medal Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc (2014).

Publikacje (wybór)

  1. Spychalski L., Z mandżurskiego Eldorado do Polski. Pojedziemy nad morze do Szczecina. Wywiad przepr. Monika Adamowska. „Gazeta Wyborcza”(09.05.2015);
  2. Spychalski L., Mój Harbin – wspomnienie o kraju dzieciństwa [w:] Polskie ślady na Dalekim Wschodzie. Polacy w Harbinie. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej w Szczecinie w dniach 23-24 października 2008 r./ Pod redakcją Andrzeja Furiera. Szczecin 2008, s. 192-203;
  3. Spychalski L., Iz Harbina w Polszu [w jęz. ros.]. Druk w: „Russkaja Atlantida”. Czelabińsk 2009, s. 55-60;
  4. Spychalski L., Moja Gondatiewka [w jęz. ros.]. Druk w: „ Na sopkach Mandżurii” 1998 nr 54 (czerwiec), s. 5. Polski tekst w zbiorach Sekcji Rękopisów Książnicy Pomorskiej (sygn. Inw. Akc. 3459);
  5. Spychalski L., Konstanty Symonolewicz w pamięci Polonii mandżurskiej [w:] Konstanty Symonolewicz - orientalista, dyplomata, opiekun Polonii Mandżurskiej : materiały z sympozjum naukowego zorganizowanego w Połczynie-Zdroju 10 czerwca 2010 r. Red. Adam Winiarz. Szczecin 2012, s. 50-53;
  6. Z Harbina do Szczecina rozmowa z Leonardem Spychalskim

Bibliografia

  1. Nowak Bogdan, Od Harbina do Szczecina. „Niedziela”. Tygodnik Katolicki (19.11.2012);
  2. Skarul Bogna, Lekarz, lekkoatleta i chórzysta. „Głos Szczeciński” 2015 nr 60 (13.03.2015). Wyd. C., s. 12-13;
  3. Adamowska Monika, Zmarł dr Leonard Spychalski, prezes szczecińskiego Klubu Harbińczyków. „Gazeta Wyborcza” 2015
  4. Spychalski Wojciech, Dzisiaj po południu 15 maja 2015 roku zmarł mój tata – Leonard Spychalski. Portal „Polski Związek Lekkiej Atletyki”
  5. Urban Renata, Bartnik Paweł, Szostak Zenon, 70 lat Akademickiego Związku Sportowego w Szczecinie. Szczecin 2017
  6. Sikorska Elżbieta, Pamięć o tych, których nie ma. Leonard Spychalski. „Prana” 2015/2016, nr 25, s. 26.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Cecylia Judek