Ludwig Manzel

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludwig Manzel
rzeźbiarz, malarz, grafik
brak zdjecia
Ludwig Manzel, "Autoportret" 1931.
Data urodzenia 3 czerwca 1858
Miejsce urodzenia Kagendorf
Data śmierci 20 listopada 1936
Miejsce śmierci Berlin
Miejsce spoczynku Südwestkirchhof Stahnsdorf
Narodowość niemiecka



Carl Ludwig Manzel (1858-1936), artysta plastyk, rzeźbiarz, malarz, grafik i medalier.

Życiorys

Ludwig Manzel urodził się 3 czerwca[1]1858 roku w Kagendorf (współcześnie część Neu Kosenow), w powiecie Anklam. Był jedynym dzieckiem krawca Georga Manzla i Wilhelminy z domu Jakobs. Jego ojciec wcześnie zmarł na ospę, wskutek czego pani Wilhelmina musiała utrzymywać się z dorywczej pracy w charakterze akuszerki. Ubogie dzieciństwo i wczesną młodość Ludwig Manzel spędził w Boldekow i w Anklam, gdzie ukończył szkołę średnią. W tym trudnym okresie rzeźbił m.in. główki do fajek i drewniane laski spacerowe.

Fontanna Manzla (niem. Manzelbrunnen), popularnie nazywana "Sediną".

W roku 1873 wyjechał do Berlina, gdzie do 1875 studiował rzeźbę, malarstwo i rysunek w Hochshule für die bildenden Künste pod kierunkiem Alberta Wolffa, Fritza Schapera i P. Thumanna, a jednocześnie zarabiał jako karykaturzysta i autor rysunków satyrycznych dla popularnych pism berlińskich. W latach 1875-1881 pracował jako nauczyciel na kursach dokształcających dla rzemieślników. W 1885 roku otrzymał nagrodę za rzeźbę niewidomej kwiaciarki, co otworzyło mu drogę do dalszych studiów we Włoszech i Paryżu. Początkowo stypendium fundacji Rohrschen miało trwać rok, ale ostatecznie przeciągnęło się do lat trzech.

W 1888 wrócił do Berlina i m.in. do 1889 współtworzył z Moritzem von Reymond (1833-1919) "Berliner Pflaster" (ilustrowany przewodnik po życiu w Berlinie). W tym też czasie został uznany za w pełni samodzielnego rzeźbiarza, co utorowało mu drogę do oficjalnych zaszczytów. W 1895 został członkiem Allgemeine Deutsche Kunstgenossenschaft i jednocześnie uzyskał profesurę Königlichen Kunstgewerbemuseum w Berlinie, w 1897 został członkiem senatu Akademie der Künste, w latach 1912-1915 oraz 1918-1920 prezesa Akademie der Künste, w 1903 zastąpił Reinholda Begasa na stanowisku kierownika Meisteratelier w macierzystej Hochshule für die bildenden Künste; wykładał tam do roku 1925.

"Dziewczyna z grabiami" (Mädchen mit Rechen) zwana też "Pieśń wieczorna" (Abendlied), 1893/94

Wiadomo, że w trakcie swojej działalności zawodowej był blisko związany z odlewnią brązów artystycznych Gladenbeck & Sohn w Berlinie, skąd pochodzą m.in. dobrze znane i znajdujące się w Szczecinie statuetki „Sediny” oraz „Dziewczyny z Grabiami”.

W 1905 w Kadynach koło Tolkmicka, przy poparciu cesarza Wilhelma II (i pod jego bezpośrednim nadzorem), założył manufakturę wytwarzającą ceramikę artystyczną ("Majolika-Werkstatt Cadinen"). Powstawały tam zarówno oryginalne dzieła, jak też imitowano renesansową ceramikę włoską, kopiowano płaskorzeźby o tematyce sakralnej, a nawet naśladowano wyroby greckie i etruskie. Dzieła terakotowe miały naturalny bladoczerwony kolor, natomiast majoliki malowano i szkliwiono lub pokrywano polerowaną cyną. Fabryka wypracowała własne receptury farb. Wszystkie modele musiały uzyskać osobistą aprobatę cesarza, a zatwierdzony wzór był powielany w kilku rozmiarach.

Relief z twarzą Chrystusa wg. projektu L. Manzla, Waldkapelle Kahlberg, ca. 1932.

W 1902 ożenił się z pochodzącą z Nakła nad Notecią Alice Tonn (1870-1951), byłą żoną rzeźbiarza Fritza Heinemanna. Wychowywali wspólnie troje dzieci, syna Gerharda Ludwiga (Gerlu) oraz córki Alice z poprzedniego małżeństwa: Alix i Edit.

W grudniu 1914 prof. Manzel przyłączył się do „Manifestu 93” intelektualistów niemieckich (obok m.in. M. Plancka, S. Wagnera, A. Kocha, M. Liebermanna czy Carla Hauptmanna) „do narodów cywilizowanych”: ”...Niemcy (naród, rząd i cesarz) wcale nie chciały prowokować tej wojny...".

Ostanie lata życia, po I wojnie światowej, Ludwig Manzel poświęcił głównie malarstwu, choć stworzył też kilka ołtarzy.

Zmarł 20 listopada[2] 1936 roku w Berlinie i został pochowany na Südwestkirchhof Stahnsdorf.

Nagrobek Ludwiga Manzla.

Dzieła (wybór)

Był cenionym rzeźbiarzem secesyjnym, ale także niezwykle pracowitym i wziętym grafikiem, karykaturzystą, malarzem oraz projektantem różnych rodzajów plastyki dekoracyjnej dla budynków użyteczności publicznej i domów prywatnych (medali pamiątkowych, majolik i ceramiki artystycznej).

W Szczecinie najbardziej znane jego dzieło to nieistniejąca fontanna Manzla (niem. Manzelbrunnen) odsłonięta w 1898 roku, popularnie zwaną "Sediną" [3], usytuowana była pośrodku placu Tobruckiego; za model tego dzieła L. Manzel otrzymał złoty medal oraz honorową nagrodę miasta Berlina.

Nad tą monumentalną rzeźbą z brązu, a właściwie zespołem rzeźb (ponad 4 m wysokości) pracował 4 lata. Posągowa Sedina stała w łodzi otoczonej przez symboliczne postacie i stwory morskie. Spod nich wypływała woda na kaskadowo spiętrzone baseny[4]

Brązowa statuetka Sediny (w posiadaniu Muzeum Narodowego w Szczecinie.)
  • 1885 - "Niewidoma kwiaciarka" - nagrodą za tę rzeźbę było m. in. roczne stypendium fundacji Rohra (studia we Francji i Włoszech).
  • 1890 - "Pokój osłaniany orężem" (Der Friede durch Waffen geschutzt) – zatytułowana też "Praca" (Die Arbeit), którą ulokowano w Domu Towarowym Wertheimów, przy Lipziger Platz w Berlinie (jedna z kopii m.in. w Poznaniu).
  • 1893/94 - "Pieśń wieczorna" (Abendlied), zwana też "Dziewczyną z grabiami" (Mädchen mit Rechen) lub "Żniwiarką" (w zbiorach Staadtliche Museen w Berlinie; jedna z kopii była w Szczecinie).
  • 1902 - marmurowy pomnik cesarza Wilhelma I w Wieży Grunewald (Berlin).
  • 1912 - pomnik cesarza Fryderyka III w dzisiejszym Parku Żeromskiego w Szczecinie - obecnie na jego cokole stoi popiersie Adama Mickiewicza.
  • 1913 - "Walka Centaura" (Centaurkampf) albo "Mężczyzna walczący z Centaurem" (Kampft eines Mannes mit einem Zentaurem), znany także jako "Lapita (albo Herkules) walczący z Centaurem" - na tarasie Wałów Chrobrego w Szczecinie. Nad tą rzeźbą L. Manzel pracował około 2 lat.
Nieistniejący szczeciński pomnik cesarza Fryderyka III (Kaiser Friedrich-Denkmal) 1912.

Przypisy

  1. W źródłach pojawiają się różne daty urodzin i śmierci Ludwiga Manzla, obok 3 czerwca pojawia sie takze data 3 sierpnia. Różnice w datowaniu urodzin mogą wynikać z nieścisłości w zapisach dotyczących daty urodzin/ rejestracji/ chrztu. Najczęściej przyjmuje się tu datę wcześniejszą (3 czerwca).
  2. W źródłach spotykamy trzy różne daty śmierci L. Manzla: 20 czerwca, częściej 20 listopada albo 24 listopada. Nieścisłości dotyczące dnia śmierci mogą być związane z różnicą pomiędzy datą faktu a datą pochówku (często datę pogrzebu zapisywano jako „ostateczną” w księgach cmentarnych). Najczęściej pogrzeb odbywał się po 4 dniach od śmierci, zatem można przyjąć, że zmarł 20 listopada. Datowanie śmierci na 20 czerwca, podane w niemieckiej Wikipedii [dostęp: 01.03.2011], ocenia się jako zdecydowanie błędne.
  3. Obecnie jej potoczna nazwa "Pomnik Sediny" wywołała dyskusję nad potrzebą odbudowy pomnika.
  4. Sedina, czyli Fontanna Manzela [dostęp: 12.04.2011]


Bibliografia

  • Wybitni Szczecinianie. Katalog wystawy ze zbiorów Książnicy Pomorskiej, Szczecin 1993.
  • Banaszak W., Tajemnice Sediny. "sedina.pl Magazyn - Rocznik Miłośników Dawnego Szczecina", nr 1/2006, ISSN 1895-989X, s. 48-53.
  • Peter Hahn, Zum 70. Todestag des Bildhauers Karl Ludwig Manzel. W: Märkische Allgemeine, 15. Februar 2007.
  • Jürgen Schröder, Fleißig und „technisch brillant“. Vor 150 Jahren wurde der Bildhauer Ludwig Manzel in Kagendorf bei Anklam geboren. W: Heimatkurier. Beilage zum Nordkurier, 2. Juni 2008, S. 28.
  • Ilse Krumpöck, Die Bildwerke im Heeresgeschichtlichen Museum. Wien 2004, S. 115 in.
  • Banaszak W.: Tajemnice sediny, cz.2, Manzel z Pomorza [dostęp:31.03.2011]
  • Ludwig Manzel. W: Wikipedia - Die freie Enzyklopädie [online]. [Dostęp:31.03.2011]
  • Czaykowska, Kadyny - miejsce magiczne. W: „Tutivillus i inni”. [Dostęp:31.03.2011]
  • Manzelbrunnen w galerii zdjęć sedina.pl [dostęp:31.03.2011]



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wojciech Banaszak