Ludwik Benoit

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Benoit
aktor, reżyser, dyrektor teatrów
brak zdjecia
Data urodzenia 18 lipca 1920
Miejsce urodzenia Wołkowysk
Data śmierci 4 listopada 1992
Miejsce śmierci Łódź
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny na Dołach (kw. XI-43-1)


Ludwik Benoit (1920-1992) – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

Życiorys

Ludwik Benoit urodził się 18 lipca 1920 roku w Wołkowysku (obecnie Białoruś). Miał korzenie francuskie. Jego dziadek pochodził z małej historycznej miejscowości pod Paryżem. Rodzina matki wywodziła się z okolic Łowicza.

W 1938 roku rozpoczął studia w Państwowym Istytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie. Tuż po wojnie współorganizował Teatr Ziemi Łowickiej. W sez. 1945/1946 był aktorem Teatru Kukiełkowego Centralnego Domu Kultury w Łodzi. W 1946 roku ukończył Studio Aktorskie Iwo Galla w Gdańsku. W tym samym roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski. W latach 1946-1948 był aktorem aktorem Teatru Wybrzeże w Gdyni. Zadebiutował na tej scenie w październiku 1946 roku w epizodycznej roli w Mickiewiczowskich balladach. Pierwszą, większa rolę Diodora w sztuce Tadeusza Gajcego Homer i Orchideja zagrał 20 listopada 1946 roku. Kolejno był aktorem Teatru Polskiego w Poznaniu (1948-1949) i Teatrów Dramatycznych we Wrocławiu (1949-1955).

Od września 1955 do 1957 był dyrektorem i kierownikiem artystycznym Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Jak mówił, jego misją było (...)stworzenie teatru o jednolitym artystycznym obliczu ideowym - teatru bohatera, wywierającego taki wpływ na odbiorców, by im pomagał w udoskonalaniu się wewnętrznym. Wyreżyserował sześć spektakli, które, wg ówczesnych recenzentów, nie ustępowały poziomowi teatru ogólnopolskiego. Szczególnie dwa z nich, Ostry dyżur i Skowronek, uważane były za jedne z najlepszych w dziejach szczecińskiej sceny. W 1957 roku zarzucono mu zbyt wysokie koszty utrzymania teatru. Wkrótce wyciągnięto wobec niego sankcje za „niedostateczną gospodarność”. W tym samym roku opuścił Szczecin.

Resztę swojego życia zawodowego i rodzinnego związał z Łodzią, nigdy nie ulegając pokusie przeniesienia się do Warszawy. Początkowo był aktorem Teatru im. Stefana Jaracza (1957-1959), a potem, do emerytury, Teatru Nowego (1959-1991).

Jego charakterystyczną fizjonomię i specyficzny, basowy głos wykorzystało kino, w którym grał postaci zarówno dramatyczne, jak i komediowe. Wystąpił w kilkudziesięciu rolach, najczęściej drugoplanowych. Mimo to jego epizody zawsze pozostawały w pamięci widzów. Na srebrnym ekranie zadebiutował w 1950 roku w filmie Warszawska premiera. Później zagrał m.in. Kasiarza w Ewa chce spać, Komisarza Granta w Walecie pikowym, Mikołaja z Długolasu w Krzyżakach, Karczmarza w Jak rozpętałem II wojnę światową, Wasyluka w Siekierezadzie. Pamiętne role pierwszoplanowe stworzył w Bing Bang i w Mlecznej drodze.

Od końca lat 50. współpracował z Teatrem Telewizji. Występował także programach rozrywkowych, m.in. w Piosenkach starych, ale jarych, realizowanych w łódzkiej TV. Grał również w popularnych serialach telewizyjnych, m.in. w Kapitanie Sowie na tropie, Klubie profesora Tutki, Niewiarygodnych przygodach Marka Piegusa, Przygodach pana Michała.

Był także aktorem dubbingowym w filmach animowanych. Wcielił się m.in. w Kapitana Hooka w Piotrusiu Panu (1953) i Konia w 101 Dalmatyńczykach (1961). Ogromną popularność przyniósł mu udział w rysunkowym serialu dla dzieci Proszę słonia (1968), w którym użyczył głosu słoniowi Dominikowi.

Był Zasłużonym Członkiem Związku Artystów Scen Polskich.

Dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, aktorką Marią Zbyszewską (1925-1985), miał syna Mariusza (ur. 1950), także aktora i reżysera. Jego drugą żona była Jadwiga Jędrzejczak, z którą ślub wziął w 1970 roku. Z tego związku miał córkę Annę (obecnie Benoit-Kołosko) – dziennikarkę radiową.

Zmarł 4 listopada 1992 roku w Łodzi. Jest pochowany w Alei Zasłużonych na łódzkim Cmentarzu Komunalnym na Dołach (kw. XI-43-1).

Twórczość teatralna (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Postać Teatr Data premiery
Ostry dyżur Jerzy Lutowski Ludwik Benoit reżyseria, obsada aktorska Osiński Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 listopada 1955
Henryk VI na łowach Wojciech Bogusławski Ludwik Benoit reżyseria, obsada aktorska Henryk VI, król angielski Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 lutego 1956
Rozbójnik Karol Čapek Ludwik Benoit rezyseria, inscenizacja, obsada aktorska Rozbójnik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 czerwca 1956
Przepraszam, ale żyję Włodzimierz Dychawiczny, Michaił Słobodskoj Ludwik Benoit reżyseria, inscenizacja Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 31 października 1956
Pastorałka Leon Schiller Ludwik Benoit reżyseria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 22 grudnia 1956
Mazepa Juliusz Słowacki Stefan Drewicz obsada aktorska Wojewoda Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 21 lutego 1957
Skowronek Jean Anouilh Ludwik Benoit reżyseria, inscenizacja, obsada aktorska Cauchon Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 25 maja 1957



Od lewej: Ludwik Benoit (Henryk VI, król angielski), Ryszard Kolaszyński (Robert, młynarz), Mieczysław Wiśniewski (Ryszard, syn Ferdynanda) i Jarosław Skulski (Ferdynand Kokl, strażnik lasów) w Henryku VI na łowach - 1956 (fot. Witold Chromiński)



Nagrody i wyróżnienia

  • 1952 – nagroda państwowa II stopnia za rolę Szadrina w Człowieku z karabinem
  • 1962 – wyróżnienie za rolę Żywca w Sprawie na Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach
  • 1963 – nagroda indywidualna za rolę Ze-Osiołka w sztuce Ten, który dotrzymuje słowa w Teatrze Nowym w Łodzi na III Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1979 – Srebrny Pierścień
  • 1981 – nagroda za rolę w Uciechach Staropolskich w Teatrze Nowym w Łodzi na VII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych
  • 1981 – II nagroda za rolę w Uciechach staropolskich w Teatrze Nowym w Łodzi na XXI Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1982 – tytuł najlepszego aktora XXI Rzeszowskich Spotkań Teatralnych
  • 1987 – Nagroda miasta Łodzi
  • 1987 – nagroda główna za kultywowanie tradycji teatralnej w roli Harpagona w Skąpcu Molière'a na XXVII Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
  • 1988 – nagroda artystyczna dyrektora Wydziału Kultury i Sztuki miasta Łodzi



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1954 – Medal 10-lecia
  • 1975 – Medal 30-lecia
  • 1984 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1988 – Zasłużony dla Kultury Narodowej
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Honorowa Odznaka m. Łodzi
  • Zasłużony Działacz Kultury



Z prasy

Ludwik Benoit w karykaturze Karola Ferstera
  • (...) A więc Wojewoda w interpretacji Ludwika Benoit, zupełnie zresztą różnej na premierze i na przedstawieniu następnym. Na premierze Benoit nie panował ani nad sytuacjami, ani nad tekstem. Ale i na drugim przedstawieniu nie stworzył jeszcze pełnej postaci szalonego w swojej rodowej pysze magnata - poprzestał na rozwijaniu zasadniczego wątku zazdrości, wściekłości zdradzonego męża. Dopiero na drugim przedstawieniu udało się Ludwikowi Benoit wydobyć tragizm z wstrząsającej, wspaniałej sceny, gdy w „Sądzie Bożym” ginie jego syn. Trzeba dodać, że usterki w dykcji, mniej rażące w sztukach współczesnych, bardzo utrudniają Benoit interpretacje klasycznego wiersza. W sumie mamy do czynienia z postacią jeszcze nie w pełni opanowaną, niewątpliwie jednak najbardziej interesującą w tym przedstawieniu. (Feliks Jordan, „Mazepa” J. Słowackiego. Premiera w Teatrze Współczesnym, „Kurier Szczeciński” z dn. 26 lutego 1957)
  • (...) W historii teatrów szczecińskich nie pamiętam od wielu lat premiery, która wywierałaby tak silne wrażenie jak „Skowronek” Anouilha. (...) Widziałem „Skowronka” w Warszawie i - mogę stwierdzić, że interpretacja sztuki Anouihla była tam w wielu istotnych szczegółach zupełnie odmienna. (...) Koncepcja Ludwika Benoit jest bardziej poetycka i rozlewna, inscenizacyjnie bogatsza, dająca aktorom większe możliwości. Jest przy tym do końca utrzymana w jednolitym stylu, konsekwentna w najdrobniejszych szczegółach. Wydaje mi się też największym osiągnięciem reżyserskim na powierzchni ostatnich lat życia teatrów szczecińskich. (Feliks Jordan w „Kurierze Szczecińskim” z dn. 27 maja 1957)
  • (...) Inscenizator i reżyser spektaklu szczecińskiego, Ludwik Benoit, wystawił „Skowronka” śmiało i inteligentnie, z wielką znajomością rzemiosła, z wyraźnie określonym smakiem artystycznym i... sporym zasobem wiary w możliwości zespołu aktorskiego. Rzuca się w oczy odważne i trafne komponowanie ruchu w scenicznej przestrzeni, umiejętne operowanie aktorem, dekoracją i światłem, korzystanie w całej pełni z plastyki i barwy jako nierozłącznych elementów całości - obrazu scenicznego. (Henryk Rozpędowski, Dlaczego „Skowronek” nie śpiewa?, „Ziemia i Morze” 1957 nr 21, s. 1 i 6)



Ciekawostki

  • Obecnie postać aktora kultywuje Teatr Mały w łódzkiej Manufakturze, zarządzany przez Stowarzyszenie Komedia Łódzka im. Ludwika Benoit



Źródła

Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina t. I A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
  • Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965 (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

Inne

  • Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz